Bókasafnið

Ataaseq assigiiaat ilaat

Bókasafnið - 01.06.1996, Qupperneq 9

Bókasafnið - 01.06.1996, Qupperneq 9
fyrir stig eða þrep fyrir þrep. Þar sem víðara heiti táknar yfirflokk eða heild en þrengra heiti táknar undirflokk eða hluta af heild (grein 8.3, s. 21-24). c) Skyldleikatengsl. Notað um tengsl milli valorða þar sem merkingarleg tengsl eru svo sterk að samband þeir- ra ætti að koma fram í kerfisbundinni efnisorðaskrá með það að leiðarljósi að þá komi í ijós heiti (valorð) sem hægt væri að nota sem valkost við lyklun og heimilda- leitir (grein 8.4, s. 24-26). í kerfisbundnum efnisorðaskrám eru ofangreind tengsl yfirleitt sýnd með skammstöfunum eða táknum. Skammstafanir staðalsins IST 90 A Mynd 2 eru sýndar þær skammstafanir og tákn sem skal nota samkvæmt staðlinum ÍST 90 til að sýna tengsl milli heita og hlutverk þeirra heita sem þær standa framan við (sjá ÍST 90, 1991, grein 4.1, s. 9 og Viðauka, s. 40). Táknin eru einkum ætluð fyrir prentaðar útgáfur fjöl- tyngdra efnisorðaskráa. Tegundir efnisorða A Mynd 3 eru sýndir meginflokkar efnisorða (sjá grein 6, s. 11-12 í staðlinum ÍST90 og Orna, 1983, s. 12): Mynd 3 - Dæmi um helstu floltka efnisorða Tegund efnisorðs Dæmi um valorð a) Hlutbundnar einingar: 1) Áþreifanlegir hlutir 2) Framleiðsluvörur 3) Efnistegundir - náttúruleg eða fram leidd efni Fuglar, jöklar Bílar, klukkur, sverð Bómull, brons, granít Kol, límefni, postulín b) Óhlutbundnar einingar 1) Hugtök 2) Athafnir 3) Verknaður 4) Atburðir 5) Eiginleikar a) Lífvera b) Efnis c) Athafna 6) Framleiðsluferli eða - framleiðsluaðferðir Launhelgar, trúkerfi Fótbolti, sund, öndun Bókband, markaðssetning Sólmyrkvar, styrjaldir Greind, reiði Gagnsæi, þanþol Hraði Bruni, eiming, rafgreining c) Svœði: Staða- og landfrœðiheiti Vettvangur tiltekinna atburða, tilteknir staðir t.d. sem myndefni d) Tírni: Tímasetningar Dagsetningar, ársetningar, tiltekin tímabil e) Tungumál Tungumál heimildar og/eða upprunamál, t.d. bókmennta verka f) Mannanöfn Nöfn þeirra sem ævisögur fjalla um.nöfn rithöfunda eða Iista manna eðasögufrægra persóna, nöfn mannaá ljósmyndum eða listaverkum g) Utgáfuform Ritgerðir, skýrslur, sýningarskrár h) Bókfraðilegar upplýsingar Titlar ritdæmdra verka Þegar mörkuð er stefna um efnisorðagjöf innan ein- stakra safna og/eða í samvinnu margra safna getur verið gagnlegt að styðjast við slíkan lista þegar skilgreina á hvaða viðfangsfleti heimilda á að sýna með efnisorðum (þ.e. valorðum). Sýnd eru dæmi úr báðum hlutum skrárinnar. I fyrra dæminu eru tengsl efnisorða sýnd með skammstöfunum, en í seinna dæminu með inndrætti. Stigveldisskipt fram- setning gefur yfirlit yfir öll valorð skrárinnar. Islensk kerfisbundin efhisorðaskrá Sumarið 1992 var gefin út fyrsta íslenska kerfisbundna efnisorðaskráin sem greinarhöfundur tók saman ásamt Margréti Loftsdóttur forstöðumanni bókasafns Flensborg- arskólans. Við gerð efnisorðaskrárinnar er í megindráttum fylgt reglum áðurnefnds alþjóðlegs staðals sem gefinn var út sem IST 90. Nú fyrir skömmu (mars 1996) kom út eft- ir sömu höfunda, einkum fyrir hvatningu og stuðning Bókís notendafélags Fengs, aukin og endurskoðuð útgáfa skrárinnar. Markmiðið með útgáfunni er að stuðla að samræmdum vinnubrögðum og samkvæmni í lyklun heimilda innan bókasafna með þeim tilgangi að greiða fyrir samvinnu safna á milli og auðvelda notendum heimildaleitir. Brýn þörf myndaðist hér á landi fyrir staðlað efnisorðakerfi þegar grundvöllur skapaðist við tölvuvæðingu bókasafna til þess að gefa heimildum efnisorð sem væru jafnframt leitarbær í tölvu. Efnisorðaskráin skiptist í eftirfarandi tvo hluta. Varð- andi frekari upplýsingar um uppbyggingu hennar vísast í formála: 1) Stafrófsröðuð framsetning. Sá hluti er jafnframt meg- inhluti skrárinnar. 1 honum er valorðum og vikorðum skipað í eina stafrófsröð. Valorð eru rituð með hástöfum en vikorð með lágstöfum. Sýnd eru innbyrðis tengsl milli valorða, þ.e. víðari heiti (VFI), þrengri heiti (ÞH) og skyld heiti (SH), vísað er frá vikorðum til valorða. Ennfremur eru umfangslýsingar (UL) og athugasamdir í skránni. I aðalhlutanum eru um 8.550 færslur sem er 44,9% aukning frá fyrri útgáfu. 2) Stigveldisskipt framsetning. I þeim hluta eru yfirheiti (víðustu heiti hvers efnissviðs) í stafrófsröð og er stig- veldisskipan sýnd með inndrætti. I stigveldunum, sem eru alls 110, eru eingöngu valorð. Skrá sem þessi þarf að vera í stöðugri endurskoðun eftir því sem ný hugtök og heiti koma fram. Einnig er oft nauð- synlegt að endurskoða eldri heiti með hliðsjón af nýrri þekkingu og breyttri málnotkun. Því þarf að gefa skrána út með reglulegu millibili. Bókasafhið 20. árg. 1996 9
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84

x

Bókasafnið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Bókasafnið
https://timarit.is/publication/245

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.