Bókasafnið


Bókasafnið - 01.06.1996, Side 56

Bókasafnið - 01.06.1996, Side 56
Þróun tölvuvæðingar bókasafna Tegund kerfis I upphafi Hlutfall af 72 Árið 1994 Hlutfallaf72 Bókasafnskerfi sem safnið rak sjálft 46 64% 62 86% Bókasafnskerfi sem annar aðili rak 1 1% 7 10% Gagnasafnskerfi 13 18% 13 18% Innlögn í gagnabanka 1 1% 4 5.5% Beinlínuleidr í innlendum gagnabönkum 6 8.3% 29 40% Beinlínuleitir í erlendum gagnabönkum 7 10% 15 21% Notkun efnis á geisladiskum 4 5.5% 19 26% Bókhaldskerfi 3 4% 7 10% Annars konar kerfi 7 10% 13 18% Upphaf tölvuvœðingar bókasafna Frá 1978 til 1982 tóku 4 bókasöfn tölvutæknina í notk- un og fram til 1987 höfðu aðeins 20 (28%) bókasöfn tölvuvæðst. Hin 52 (72%) bókasöfnin, sem þátt tóku í könnuninni, tölvuvæddust á tímabilinu 1988-1993. Um 10% bókasafnanna hafði skipt um tölvukerfi þegar könn- unin var gerð. Þau bókasöfn höfðu tölvuvæðst fyrir 1990 og eru tæp 30 % þeirra. Astæður þess að skipt var um kerfi voru m.a. þær að gamla kerfið þjónaði ekki þörfum safns- ins, í sumum tilvikum hafði það ekki alla nauðsynlega þætti, það virkaði ekki sem skyldi, var of lítið eða að ekki var um eiginlegt bókasafnstölvukerfi að ræða og hafði kerf- ið, í sumum tilvikum, upphaflega verið tekið í notkun til bráðabirgða. Eitt bókasafn svaraði ekki þessari spurningu. Fyrsta tölvukerfi bókasafhsins og próun tölvu- notkunar fram til 1994 Algengt var að tölvunotkun bókasafns hæfist með notk- un fleiri en einnar tegundar tölvukerfis, á flestum bóka- söfnum var merkt við fleiri atriði en eitt. Nolckur bókasöfn hófu tölvunotkun með öðru en notkun bókasafnstölvu- kerfis, t.d. með leitum í gagnabönkum eða innlögn efnis í gagnabanka. Notkun allra tegunda tölvukerfa, að undanskilinni notkun gagnasafnskerfa, hafði aukist þegar könnunin var gerð, í upphafi árs 1994. Eitt(l%) bókasafn svaraði ekki spurningu um fyrsta tölvukerfi og 1 svaraði ekki spurningu um tölvunotkun á könnunartíma. III Samnýting á skráningarvinnu Skráningfyrir tölvuvœðingu Fyrir eiginlega tölvuvæðingu með bókasafnstölvukerfi, var frumskráning algengust. Frumskráð var á alls 58 (81%) bókasöfnum fyrir tölvuvæðingu: 33 (46%) frumskráðu á spjaldskrárspjöld og 25 (35%) í tölvu í einhvers konar kerfi. Afritun skráningarfærslna fór fram á 10 (14%) bóka- söfnum: á þremur voru færslur afritaðar af prenti og á sjö úr tölvuskrám. Aðeins 2(3%) höfðu keypt færslur frá skráningarmiðstöð, 6 (8%) höfðu fengið skráningarfærslur með öðrum hætti. Sami aðili hafði í mörgum tilvikum afl- að skráningarfærslna með fleiri en einum hætti. Spurning- unni svöruðu ekki 6 bókasöfn. Stefnumörkun við tölvuvœðingu Samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar stefndu 29 bókasöfn (rúm 40%) ekki að neinum breytingum á gerð eða öflun skráningarfærslna við tölvuvæðingu. Það er at- hyglisvert þegar markmið Gagnabrunns bókasafna, um vinnusparnað við skráningu í íslenskum bókasöfnum, eru höfð í huga. Heldur fleiri eða 36 bókasöfn (50%) stefndu að breytingum í þá veru að nýta færslur frá öðrum: 34 (47%) merktu við þátttöku í skráningarsamvinnu eða skip- ti á færslum og 14 (19%) merktu við kaup á færslum frá skráningarmiðstöð. Þar að auki stefndu 10 (14%) að því að afrita aðfengnar skráningarfærslur. Sami aðilinn stefndi í mörgum tilvikum að því að nýta fleiri en eina leið við öfl- un skráningarfærslna. Athyglisvert er að um það bil fjórð- ungur, 17 (24%), bókasafna stefndi að því að frumskrá meira, en jafnframt stefndi sami fjöldi að því að frumskrá minna. Þessari spurningu svöruðu ekki 7 (10%). Tölvuvæðing skráningarfœrslna Fjöldi skráningarfærslna sem hafði verið tölvuvæddur, á könnunartíma, var um 810.000 hjá 64 aðilum. Þá áttu 47 aðilar eftir að tölvuvæða alls tæplega 600.000 færslur aftur í tímann. Spurningu um árlega viðbót svara 51 (71%), ár- legur viðauki við safnkost þeirra, sem þarf að skrá, var tæp- lega 54.000 einingar. Gróflega áætlað eru titlar í bókasöfn- um á Islandi rúmlega ein miljón. Sennilegt er að sumir þeir titlar sem bókasöfn eiga eftir að tölvuvæða séu til í rafrænu formi á öðrum bókasöfnum, en þetta er ekki vitað með vissu. Ekki er heldur hægt að sjá, í öllum tilvikum, með hvaða hætti bókasöfn, sem ekki hafa lokið við að tölvuvæða skrár aftur í tímann, hyggjast gera það. í mörgum tilvikum munu þau væntanlega fá skráningarfærslur frá þeim bóka- söfnum, sem þegar hafa tölvuvætt. Möguleikar í bókasafhstölvukerfunum til sam- nýtingar á skráningarfierslum í ljósi þess að stefnt var að því að samnýta skráningar- færslur á 36 (50%) bókasöfnum er fróðlegt að sjá að hvaða marki hægt var að flytja skráningarfærslur á milli tölvukerfa þeirra. Hjá 4 (5.5%) aðilum var merkt við að engir mögu- leikar væru í töluvkerfinu á samnýtingu skráningarfærslna, hjá öðrum 4 (5.5%) var merkt við að samnýting eigi að vera möguleg en virki illa. Hjá 39 (54%) var merkt við að flytja megi skráningarfærslur úr kerfum sömu tegundar í magni á milli og hjá 34 (47%) að flytja megi stakar skrán- ingarfærslur úr kerfum sömu tegundar á milli kerfa. 10 (14%) merktu við að auðvelt væri að flytja skráningarfærsl- ur úr kerfum annarrar tegundar á milli í magni og 12 (17%) að auðvelt væri að flytja stakar færslur úr kerfum 56 Bókasafhið 20. árg. 1996

x

Bókasafnið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Bókasafnið
https://timarit.is/publication/245

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.