Bókasafnið

Ataaseq assigiiaat ilaat

Bókasafnið - 01.06.1996, Qupperneq 75

Bókasafnið - 01.06.1996, Qupperneq 75
í þessari grein er eingöngu fjallað um fimmta og sjötta hluta og lítillega um fyrsta hlutann. Svörun, úrvinnsla gagna og trúnaður Miðað við stofnanir var svörun 81.3% (13 af 16 svara) og miðað við bókasöfnin var svörun 84.1% (37 af 44 svara). Meira en helmingur þeirra bókasafna sem fengu send könnunargögn eru innan sömu stofnunar Kaþólska háskól- ans í Leuven. LIBIS-netið var upphaflega þróað fyrir þá stofnun (Borm, 1991, S. 26) og þar hafa flestar færslur í bókfræðigagnasafninu verið skráðar (LIBIS-Net, 1994). Viðbúið þótti að svör frá bókasöfnum innan Kaþólska há- skólans í Leuven yrðu frábrugðin svörum frá bókasöfnum utan þeirrar stofnunar. Jafnframt því að unnið er úr svör- um allra bókasafna er því unnið sitt í hvoru lagi úr svörum frá bókasöfnum innan Kaþólska háskólans og utan hans. Svarendur voru beðnir um að gefa til kynna hvort þeir ósk- uðu eftir því að með svör þeirra yrði farið sem trúnaðarmál. Meirihluti um 65% svarenda óskaði ekki eftir því að með svör þeirra yrði farið sem trúnaðarmál, 24% óskaði hins vegar eftir því og um 11 % gáfu það ekki til kynna. II Notagildi beildaryfirlits (Conspectus) við uppbyggingu safnkosts Heildaryfirlit eða Conspectus var þróað um 1980, af RLG ( Research Libraries Group) hópi rannsóknarbóka- safna í Bandaríkjunum, sem tæki til þess að meta safnkost rannsóknarbókasafna (Ferguson, 1988, Gwinn & Mosher 1983). Heildaryfirlit yfir safnkost hvers bókasafns var tal- inn grundvöllur að samstarfi um uppbyggingu safnkosts þar í landi. A þeim tíma var ekki sjálfgefið að skrár bóka- safna væru tölvuvæddar, eins og nú er. Til dæmis var spjaldskrá ennþá notuð bæði í bókasafni Columbia háskóla í New York og einnig í bókasafni State University of New York at Stony Brook (SUNY) á árunum 1982-1983, en þá stundaði ég nám við Columbia háskóla og notaði einnig mikið bókasafn SUNY. Ákvörðun um tölvuvæðingu bóka- safns Columbia háskóla var reyndar tekin á þeim tíma. Orðið Conspectus á bæði við matsaðferðina sem ég kýs að kalla heildarmat og einnig við útkomuna sem ég kýs að kalla heildaryfirlit. Heildarmatið er upphaflega þróað fyrir bókasöfn sem aðeins hafa spjaldskrá þannig að erfitt er að fá heildaryfirlit yfir safnkost þeirra. Fyrir heildarmatið er safnkosti skipt í tiltekna efnisflokka, t.d. samkvæmt Dewey-flokkunarkerfinu eða samkvæmt Library of Con- gress flokkunarkerfinu. I heildarmatinu er magn efnis í hverjum flokki metið með tilliti til fyrirfram skilgreindra söfnunarstiga, í fortíð og nútíð. Framtíðaráform um söfn- unarstig hvers efnisflokks eru einnig skráð, svo og tungu- mál rita og fleiri atriði. I upphafi níunda áratugarins var gerður hugbúnaður til þess að skrá í mat frá þátttökubóka- söfnunum og var því hægt að fletta upp í beinlínuleit eða á prenti til þess að sjá hve ýtarlega hverjum efnisflokki var safnað á hverju bókasafni um sig (Ferguson, 1988, Gwinn & Mosher 1983) og hvert væri því helst að leita með beiðn- ir um millisafnalán á tilteknu efni eða helst að sækja með rannsóknir á tilteknum sviðum. Fleiri slík verkefni hafa síð- an verið unnin víða um lönd, byggð á aðferð RLG við heildarmatið (Ferguson, Forcier, 1988, Hanger, 1987, Matheson, 1987;1990, Milne, 1989, Heany, 1990 ). Þegar ég gerði könnun mína vorið 1994 var einmitt ver- ið að ljúka við heildarmat á safnkosti flæmskra rannsóknar- bókasafna, sem unnið var á vegum Flæmska bókasafnaráðs- ins (The Flemish Library Council: VOWB) undir stjórn Jan Braeckmans yfirbókavarðar Bókasafns félagsvísinda við Kaþólska háskólann í Leuven í Belgíu. Verkefni þetta var unnið sem tilraunaverkefni (VOWB Conspectus piloot- project 1994). Ég ákvað því að kanna viðhorf svarenda til heildarmats- ins sem tækis við sameiginlega uppbyggingu safnkosts. Sjö af þeim 35 sem svöruðu spurningum um notagildi heildar- yfirlits við uppbyggingu safnkosts höfðu tekið þátt í heild- armati Flæmska bókasafnaráðsins og eitt í heildarmati á sviði félagsvísinda í Belgíu (Social Sciences Conspectus Project in Belgium). Þar sem a.m.k. tvö slík verkefni höfðu verið unnin í Belgíu gerði ég ráð fyrir því að svarendur þekktu til heildarmatsins og hefðu myndað sér einhverja skoðun á notagildi heildaryfirlits við samvinnu um upp- byggingu safnkosts enda þótt þeir hefðu e.t.v. ekki tekið þátt í heildarmati sjálfir. í könnuninni kom fram að álíka mörg bókasöfn innan Kaþólska háskólans og utan hans höfðu tekið þátt í heild- armati á safnkosti, en 35 (95%) bókasafna gerðu grein fyr- ir hvort þau höfðu tekið þátt í heildarmati. Notagildi heildaryfirlits fyrir uppbyggingu safnkosts í þessum þætti könnunarinnar var spurt almennt með opinni spurningu um hvort svarendur teldu heildaryfirlit nytsamlegt eða gagnslaust tæki við uppbyggingu safnkosts á bókasafni sínu og hvers vegna. Þessari spurningu svöruðu 26 (70%) og flesdr rökstuddu svar sitt. Sumir merktu við báða möguleikana. Af 26 sem svöruðu þessari spurningu töldu 14 (54%) að heildaryfirlit gæti verið nytsamlegt tæki við uppbyggingu safnkosts, rökstuðningur þeirra var þessi: • það er nauðsynlegt til þess að byggja upp safnkost í jafnvægi (2 svör) • það er tæki til að þekkja betur safnkost annarra bókasafna • heildaryfirlit er aðeins nytsamlegt við uppbyggingu tímaritakosts • það er nytsamlegt vegna þess að við erum lítil stofnun í litlu landi • það er nytsamlegt vegna þess að fjárhagur okkar er ekki eins góður og hann var fyrir nokkrum árum, þegar við vitum t.d. að annað bókasafn hefur tiltekið tímarit í áskrift getum við sagt því upp og tekið í stað- inn áskrift að öðru tímariti sem e.t.v. ekkert annað bókasafn í Belgíu hefur áskrift að • það er nytsamlegt til þess að þekkja betur safnkost annarra bókasafna, til þess að hafa betra yfirlit yfir heildarsafnkostinn, fylgja verður sér- stakri stefnu um uppbyggingu safnkosts • það er nytsamlegt til þess að öðlast betri þekkingu á eigin safnkosti • það er nytsamlegt til þess að sjá hvernig mitt bókasafn er sett miðað við önnur bókasöfn • það er nytsamlegt vegna þess að við vinnu við heildarmatið myndast vettvangur þar sem fólk með sama áhuga á uppbyggingu safnkosts hittist, það deilir reynslu sinni hvert með öðru og leysir vandamálin í sameiningu • það er nytsamlegt til þess að öðlast betri skilning á hvar styrkur tiltek- inna bókasafna liggur • það er nytsamlegt til þess að öðlast þekkingu á hvar styrkur tiltekinna bókasafna liggur. 14 (54%) töldu heildaryfirlit ekki gagnlegt við uppbyggingu safn- kosts, rökstuðningur þeirra var þessi: • vegna þess að aðföng okkar takmarkast við alger grundvallarrit sem verða að vera til í öllum akademískum vísindabókasöfnum • vegna þess að heildaryfirlitið er of almennt • vegna þess að okkar bókasafn er of lítið • vegna þess að fjárveitingar eru ekki í neinu samhengi við útgáfu rita • heildaryfirlitið er óþarft, við flettum alltaf upp í LIBIS-netinu til þess að sjá hvort tiltekið rit er til í öðru bóksafni • vegna fjárhagsörðugleika • vegna þess að ritakaupafé okkar er ekki nægilegt til þess að kaupa það sem út kemur af ritum á sviði vísinda • heildaryfirlit er aðeins gagnlegt fyrir uppbyggingu tímaritakosts • heildaryfirlit er óþarft á okkar bókasafni vegna þess að við höfum unn- Bókasafnið 20. árg. 1996 75
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84

x

Bókasafnið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Bókasafnið
https://timarit.is/publication/245

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.