Dagblaðið Vísir - DV - 14.08.1999, Síða 18

Dagblaðið Vísir - DV - 14.08.1999, Síða 18
18 LAUGARDAGUR 14. ÁGÚST 1999 föygarðshornið Gunnar Gunnarsson var einn af stóru höfundunum sem við áttum á öldinni. Fjallkirkjan ætti að vera jafnsjálfsögð lesning og helstu verk Þórbergs og Laxness. Eða Svartfugl: þetta glæsilega verk um glæp og sekt og ástríður i þrengsl- um og víðáttum íslands. Sú bók ætti líka að vera lesið í öllum skól- um landsins. Og þannig mætti áfram telja. Gunnar var sérkenni- legur höfundur sem samdi stórar skáldsögur sem ættu að vera mik- ilvægar lesandi íslendingum til skilnings á hlutskipti sínu. En hann virðist samt ekki vera almennt mikið lesinn. * * * Það lesa hann alls ekki allir. Hvað veldur? Einhverjir kynnu halda því fram að það sé vegna þess að Gunnar hafi ekki verið í náðinni hjá „kommúnistum" eða „menning- armafíunni" eða ekki verið aðili að einhverju slíku samsæri um völdin í íslensku menningarlífi en það væri fávísleg skýring: einn helsti aðdáandi verka hans var sjálfur Kristinn E. Andrésson og helsti þýðandi hans var Halldór Laxness. Sjálfur var Gunnar á efri árum þessi borgaralegi og öfgalausi frí- þenkjari sem stundum hefur svo sárlega virst vanta í íslenska menn- ingarumræðu - einarður baráttu- maður málfrelsis og annarra borg- aralegra gilda að hætti evrópskra menntamanna, og þar með fremur liðsmaður vinstri manna en hægri manna í mörgum álitamálum. En hann átti sér fortíð í pólitískum efnum sem var staðfastlega þagað um en því meira skrafað um. Og smám saman hefur þögnin fengið að breiðast út, og yfir nafn hans - og verk. * * * Arthúr Björgvin Bollason var einn þeirra sem reyndi að rjúfa þessa þögn. Hann ritaði ágæta bók um dálæti nasista á norrænum arfi, Ljóshærða villidýrið, og skoð- aði þar meðal annars hlut Gunn- ars í því. Ekki virtust niðurstöður Arthúrs Björgvins benda til ann- ars en að Gunnar hafi fallið í þá gildru að láta vonda menn dilla sér um of. Gunnar var á sínum tíma vinsæll og virtur höfundur í Dan- mörku og i Þýskalandi áttu bækur hans stóran markað. Eins og títt er um íslenska höfunda var hann haldinn þeim misskilningi að gildi hans sem höfundar væri undir gengi hans á erlendri grund komið og sú trú hans virðist hafa leitt hann í vondan félagsskap - þar á meðal gekk hann á fund Hitlers eins og Arthúr Björgvin dró fram í Þjóðlífi, en mátti ekki segja frá. Fyrir utan afar vandaða grein Sveins Skorra Höskuldssonar í Tímariti Máls og menningar 4:1988, Gegn straumi aldar, hefúr þó lítið verið rætt um hugmyndir Gunnars á þessum árum í pólitík, en þó virðist bændarómantík hans og andúð á stórborgarmenningu að hætti Hamsuns samfara trú á eitthvert sérstakt hlutverk norður- landa í heiminum hafa orðið til þess að hann fann eitthvað við sitt hæfi í glamri nasista. Gunnar var ekki nasisti, ekki glæpamaður, ekki samsekur þeim, enginn ber honum það á brýn Og samskipti hans við þetta hyski eiga ekki að vera feimnismál og umlukin þögn - heldur er þetta heillandi rannsóknarefni, íslensk- ur bóndasonur sem verður frægur rithöfundur „úti í hinum stóra heimi“ og hvemig sá heimur leik- ur hann. En þögnin kringum nafn Gunnars er slík að þeir menn sem sitja í stjórn Skriðuklausturs, og eiga að hafa umsjón með hinni stórbrotnu þjóðargjöf Gunnars og Fransisku konu hans - þeir þekkja ekki þessa umræðu. Þeir þekkja ekki bók Arthúrs Björgvins, og þegar þeir loks hafa spurnir af henni þá hugkvæmist þeim ekki að lesa þá bók, heldur taka það trú- anlegt að hún geymi róg og níð um skáld- ið, og virðast þar með fall- ast á að Arth- úr Björgvin hafi einkum þá köllun í líf- inu að sverta nafn Gunnars Gunnarsson- ar, og leggi í því skyni á sig að flytja sig og fjöl- skyldu sína austur í Fljótsdal. * * * Oft heyrir maður landsbyggðar- fólk segja að leiðin þyki stutt til Reykjavíkur en löng út á land. Vandi hinna litlu samfélaga víða um land er vissulega fólginn í því að þaðan fer fleira gott fólk en þangað kemur Guðmundur Andri Thorsson - þar munar um hvern og einn. Án þess að varpað sé rýrð á nýráðinn umsjónar- mann Skriðuklaust- urs - eða aðra ágæta um- sækjendur um starfann - þá er það ekki vafamál að koma Arthúrs Björgvins og fjölskyldu hans í Fljóts- dal hefði orð- ið mikil lyfti- stöng öllu menningarlífi á Austur- landi. Og af- komendum Gunnars hefði það mátt vera svolítið umhugsunarefni að maður sem rannsakað hefur sérstaklega sam- skipti Gunnars Gunnarssonar við nasista skuli sækjast eftir starfi við stofnun sem ætti að hafa það að markmiði að halda nafni skáldsins á lofti fremur en að láta það nafn vera umlukið þögn og gleymsku. „En þögnin kringum nafn Gunnars er slík aö þeir menn sem sitja í stjórn Skriðuklausturs, og eiga aö hafa limsjón meö hinni stórbrotnu þjóöargjöf Gunnars og Fransisku konu hans - þeir þekkja ekki þessa umrœöu. “ flagur í lífi ' k Bergþór Pálsson söngvari segir frá frumsýningardegi í lífi sínu: Bergþór Pálsson, söngvari og leikari, hefur fengið frábæra dóma fyrir söng sinn og leik í S.O.S.-kabarett í Loftkastalanum. En á frumsýningardaginn gerði Bergþór ýmislegt fieira en að slá í gegn á leiksviðinu. Laugardagurinn 7. ágúst. Frumsýn- ingardagur á S.O.S.- kabarett. Ég vakn- aði kl. 7.00, einn heima og fann fyrir litla fiðrildinu í maganum, þessari skemmtilegu blöndu af tilhlökk- un og væntingum. Kannski er þetta viðfelldna fiðrildi merki um að ég hafi varðveitt barnið í sjáifum mér. Eftir óteljandi frumsýn- ingar er ég enn þá eins og bam sem bíður eftir jólunum, þegar sjálfur dagur- inn rennur upp. Til að létta mér biðina hef ég einsett mér að hafa alla hluti eins og venjulega en það þýðir í raun að ég sé eins og útspýtt hundskinn allan daginn og það tókst bara bærilega í þetta skiptið. Ég skellti mér í sturtu, rakaði mig og steig síðan á vigtina því að ég vigta ekki skegg- ið með. Deginum var bjargað, loksins hafði saxast svo á jólasteikina að sætur sigur í þeim bardaga var í augsýn! Ég hjólaði til mömmu og pabba í morgun- kaffi. Kl. 10.00 var ég svo kominn upp í Bústaðakirkju til að æfa með Guðna organista (eöa organ- isma eins gárungarnir segja). Við Guðni þurftum að æfa þrjú lög, svo það fór heilmikill tími í spek- úlasjónir, þ.e. að ákveða formið, tóntegundaskipti, styrkleikabreyt- ingar o.s.frv. Eldað fyrir mömmu og pabba í hádeginu fékk ég mér skyr, ávöxt og kaffi. Þennan matseðil gæti ég haft í öll mál, svo ljúffeng- ur, seðjandi og heilnæmur sem hann er og ekki arða af harðri fitu í honum en það gerir hann vissu- lega enn þá lystugri eftir fertugt! Þá skaust ég upp í Skíðaskála til að syngja við brúðkaup þeirra Halldóru og Ómars Arnar og skírn barnsins þeirra. Umferðin var þung og bílstjórinn á brúðar- bílnum þorði auðvitað ekki að taka nokkum séns með svo dýran farm innanborðs svo að klukkan var orðin 15 mínútur gengin í tvö, þegar Jónas ritstjóri leiddi dóttur sína upp að altarinu sem hafði verið útbúið í salnum. Allt stress fauk út í veður og vind og ég hreifst af þessari stóru stund í lííi þeirra. Varla er hægt að hugsa sér ánægjulegri vinnu en að syngja við brúðkaup þar sem allir eru svo finir, glaðir og staðráðnir í að uppfylla fogur fyrirheit. Eftir at- höfnina þaut ég heim til að hringja nokkur símtöl og gera laugardagshreingerningu. Síminn hringdi viðstöðulaust og á meðan setti ég í þvottavélina og renndi moppunni yfir gólfin en ákvað að láta bíða að þurrka af „vegna anna“, hehe... Enn fór ég til mömmu og pabba til að elda stóra, prótínríka frum- sýningarmáltíð, „recette du ba- eckeofe“, sem ég keypti einhvem tíma á póstkorti í Elsass. Það er í raun vatnssnauð kjötsúpa í ofni með heilum lauk og alls kyns grænmeti. Ég lagaði uppskriftina að minni tilfinningu, eins og stundum oftar, skar t.d. í kartöfl- urnar og setti timian-haug ofan á þær. 150% einbeiting Eftir máltíðina fór ég aftur upp í Bústaðakirkju kl. 6 til að syngja við brúðkaup þeirra Þórðar -og Sesselju. Aftur hreifst ég af falleg- um brúðhjónum og í hjarta mínu óskaði ég þeim gæfu og staðfestu í áformum sínum. Jæja, þá var kominn tími til að setja í hæsta gír, hendast í Loftkastalann, búa sig, lesa yfir handritið og hita upp með hljómsveitinni og meðleikur- unum. Svo verður einbeitingin að vera 150% þangað til allt er af staðið. Gleðin sem skein út úr andlitunum í salnum og undir- tektirnar bentu til þess að okkur hefði tekist ætlunarverkið, að búa til fjöruga og létt leikandi sýningu þar sem öll fjölskyldan gæti skemmt sér við áhyggjulausa fimmaurabrandara og glæsilega músík. Við vorum því ægiglöð að sýningu lokinni, foðmuðumst og elskuðum heiminn, skunduðum svo öll upp á Sólon þar sem ég hitti margt áhugavert og viðræðu- gott fólk. Ég lagðist því sæll og glaður á koddann að aíloknum enn einum viðburðaríkum degi og þakkaði guði fyrir að fá að vera til.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.