Tímarit um uppeldi og menntamál - 01.01.1888, Side 29

Tímarit um uppeldi og menntamál - 01.01.1888, Side 29
29 ið. Eigi er þess að vænta, að almenningi baíi liðið vel undir pessum ósköputn, og ekki getur uppeldið hafa verið gott alstaðar eða liollt; en bin gamla menntun var pó eigi upprætt allt í einu; mörg stór beimili voru enn pá á 14. og 15. öldinni og voldugar ættir rjeðu pá lijer miklu og áttu mikinn auð, ýms bíbýlaprýði og vausn var við lieimili pessi og talsverð menntun. Ilin- ar götnlu sögur gejundust enn í minni margra og bafa sjálfsagt verið sagðar á vetrarkvöldunum. í klaustrun- uut afskrifuðu munkarnir bin gömlu rit, og keundu ungum mönnum. Hinir lægri klerkar hjeldu enn pá tryggð við alpýðuna og voru vinir bennar og einustu i'áðgjafar. En inenntuninni linignaði pó allt af smátt °g smátt og mánndóminum með, einkum pó eptir Svartadauðá; samt varð klerkastjettin aldroi eins spillt hjer og bún var pá í öðrum löndum; bið rómverska vnld náði bingað eigi eins vel, klérkarnir lifðu bjer tvæntir, en hlýddu aldrei pví páfaboði, að lifa ókvænt- lr- Stefán biskup í Skálbolti, sem lifði um og eptir 1500, varaði menn við að kaupa syndalausnarbrjef páfans; var bann pó gamall maður og katólskur í búð °g bár; bann hjeit skóla í Skálholti og kenndi sjálfur. Jón biskup Arason ljet ílytja liingað út prentsmiðju á sinum síðustu árum, pegar stjettarbræður bans í öðrum lönduni bannfærðu bana og sögðu að bún væri frá djöflinum. Nokkuð lijelzt eptir af gömlum manndómi lijá alpýðunni. Fáir mundu á peim tíma liafa ráðizt í anuað eins stórvirki, eins og bændur bjer, pegar peir flvápu Jón biskup Geirriksson, og opt máttu höfuðs- menn gjalda höfuð sitt fyrir ójöfnuð sinn, og hvar uiunu dæmi til pess, að bændur og búpegnar hali gert samtök á móti klerkavaldinu, eius og bændur lijer gerðu í Leiðarhólmi árið 1513? Við siðaskiptin kom mikil breyting á allt á íslandi L

x

Tímarit um uppeldi og menntamál

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit um uppeldi og menntamál
https://timarit.is/publication/134

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.