Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lesbók Morgunblašsins

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lesbók Morgunblašsins

						D1Ð>
,RIÐJUDAGUB
.KEBRÚ^S-
i ero'^ir^.irO^ViSl
k Vrsvo«e*t>,0„st6r\
^ ver°»;l0r.>>n\d»oe'«'      1
tiÞ1?
Ifciifi

,6mn !¦«• '     -.

SfeSSSs áSsSSSbs

Skikinn hans Halberstams
í landflæmi Lennons
Það er nú liöinn mannsaldurinn,
síðan Stephan G. Stephansson orti
kvæði sitt „ Kveld", en þar er að finna
þessi erindi:
Og villunótt mannkyns um
veglausa jörð
svo voðalöng orðin mér finnst,
sem framfara skíman sé
skröksaga ein
og skuggarnir enn hafi ei þynnzt.
Því jafnvel  í fornöld  sveif hugur
eim hátt -
og hvar er þá nokkuð, sem vinnst?
Stephan svarar sér sjálfur á þenn-
an veg:
Jú, þannig, að menningin út á viö
eykst,
hver öld þó að beri hana skammt -
hún dýpkar ei, hækkar e/, lengir
s                   þó leið
sem langdegis sólskinið jafnt.
En augnabliks vísirinn, ævin
manns stutt
veit ekkert um muninn þann samt.
Þeir voru skotnir á dögunum
vestur í Bandaríkjunum, dr. Halb-
erstam, þekktur hjartasérfræðingur,
og bítillinn John Lennon, heimsfræg-
ur náungi fyrir lagasmíö sína og
framferði.
Ég hafði dálitla nasasjón af dr.
Halberstam vegna heilbrigðisþátta,
sem ég þýddi eftir hann í Lesbók.
Mér hefur veriö sagt, að hann hafi
verið hinn færasti maður á sínu sviði,
og honum haföi lánazt það, sem of
mörgum vísindamönnum lánast illa,
en þaö er að skrifa skiljanlega fyrir
alþýðu manna um fræði sín.
Þetta var því hinn þarfasti maöur
fyrir þennan vandræðaheim. Það
getur Lennon karlinn svo sem hafa
verið lika, en þessir menn fóru hvor í
sinn endann á manninum. Halber-
stam í höfuðið, Lennon í fæturna.
Halberstam náði ekki til hjartans í
nokkrum manni, nema með skurö-
hníf. Lögin hans Lennons afturámóti
liðu uppeftir fótunum, upp lærin,
kviðarholið óg uppí hjartað.
Engum lesanda Halberstam vökn-
aði um augu, þegar hann var drep-
inn, en allur hinn vestræni heimur
flóði í tárum, þegar Lennon var
skotinn í sama mund. Jafnvel fólk
hér úti á hjara yeraldar, kjökrandi í
fjölmiólum: — Ég trúi þessu ekki, ég
trúi þessu ekki, það getur ekki verið
hann Lennon sé dáinn —
En Lennon er nú steindauður og
til eru þeir, sem halda aö fariö hafi fé
betra, að minnsta kosti þeir herrar,
sem skiluðu öllum sínum oröum,
þegar Elísabet Englandsdrottning
heiöraði Bítlana um áriö.
Það held ég ekki, aö Lennon hafi
verið^fulltrúi þeirrar menningar, sem
Stephan G. vonast eftir í kvæði sínu.
Þar komi Halberstam heldur til
greina.
Menning er vissulega umdeilan-
legt hugtak, enda togaö og teygt á
ýmsa vegu. Sumir vilja mæla menn-
inguna við fjölda bókasafna, lista-
safna, hljómleikahalla, leikhúsa ell-
egar einhvers menningarstúss, svo
sem árlegra listahátíða. Þessir halda
það gott ráð aö senda „menningar-
fólk" í þyrlum innyfir borgir og
þjóðlönd að sprauta menningu á
íbúana, svo að þeir taki á sig
menningarlit og menningarpostular
ganga um og selja menningu í
bókum, málverkum, hljómum, leik-
sýningum.
Þeim kemur tíðum illa saman
þessum mönnum — þú átt ekki að
kaupa þessa menningu, heldur mína.
— Og við kaupum og kaupum, það
vantar ekki, en heilinn þrútnar ekki
afspeki og hjarta okkar bólgnar ekki
af mannkærleika, en stöku sinnum af
bjánaskap, svo sem nýleg dæmi
sanna. Við erum orðin sljó fyrir þeirri
menningu, sem veriö er að selja
okkur, lesum, horfum og hlustum
hugsunarlaust og utangátta í stað
þess, sem áður var meðan minna
framboð var af „menningunni". Þá
drakk fólk í sig og melti vel það litla
sem bauðst.
Stephan G. taldi menninguna
breiðast út líkt og langdegis sólskin-
ið, en hann varaði sig ekki á því, að
skuggamir yxu ekkí minna. Þegar
sólargeisli menningarinnar breiðist
yfir dagsláttu, þenur skuggi ómenn-
ingarinnar sig yfir hektara.
Þegar bítillinn deyr, grætur heim-
urinn og g'röf hans er þakin blómum,
dauöi vísindamanns vætir enga brá
og á hans gröf er einn blómvöndur,
blómvöndur ekkjunnar.
Ásgeir Jakobsson
©
Fyrsti dagur þorra nefndist áour
bóndadagur og var tyllidagur.
Nokkrír siöir tengdust Þorrakomu og
Þorra, en flestir þeirra hafa lagst af.
Þorrablót tíðkast þó enn og eru
algengari en fyrir nokkrum áratug-
um. Árni Björnsson cand. mag. rekur
sögu þorrablóta í riti sínu Saga
daganna og í viötali viö Vikuna, sem
ér prentað í tölublaði því, er kom út
22. janúar 1981. Þar er látið að því
liggja, að þorrablót hafi verið endur-
vakin á 19. öld, líklega af Hafnar-
stúdentum, enda hafi fyrsta kunna
þorrablót á síöari öldum veriö haldiö
í Höfn hinn 24. janúar 1873. Tekið er
fram, aö Jón Ólafsson ritstjóri hafi
ort þorrablótsvísur 1870, og kunni
þessi siður því að vera nokkru eldri.
Árni getur þess, að þorrablót hafi
veriö haldin í Skaftafellssýslum og á
Héraði á árunum 1882—1883.
Hafnarstúdentar eru alls góös
maklegir, en sterkar líkur benda til,
að hér sé hlutur þeirra gerður
fullstór. Hinn 26. janúar 1861 stofn-
uðu nokkrir menn, sem fært höfðu
upp gamanleik í Reykjavík þá um
áramótin, félag, sem þeir nefndu
Leikfélag andans. Nafni félagsins var
síðar breytt í Kvöldfélag, enda gátu
sumir félagsmenn ekki fellt sig við
hiö eldra nafn. Félagiö var leynifélag,
og skuldbundu félagsmenn sig tii aö
láta ekkert uppskátt af því, sem
geröist á fundum, en þeir voru
haldnir viku- til hálfsmánaðarlega
yfir vetrar- og vormánuðina. Á fund-
um voru ýmís efni tekin til umræðu,
t.d. bókmenntir, skólamál, stjórn-
mál, þjóöhættir, þjóöhátíö og fram-
faramál af ýmsu tagi. Umræður voru
meö líku sniði og tíökaðist í kapp-
ræðum við háskóla. Fenginn var
frummælandi og 1—2 andmælendur
til aö reifa viöfangsefniö, en auk
þess var oft kosinn umræðustjóri
(decanus) og stundum svaramaður
(respondent). Eftir umfjöllun frum-
mælanda og andmælanda var
áheyrendum gefinn kostur á að
ræða viðfangsefnið, og notfærðu
margir sér það'. Umræður voru oft
fjörugar, einkum er fjallað var um
gildi fornmála í skólum og stjórnmál,
t.d. er þeir Gísli Magnússon, kennari
viö lærða skólann, og Jón Ólafsson
ritstjóri deildu um stjórnmál. Jón
lýstí því yfir, aö hann væri sósíalisti
en Gísli tók þá yfirlýsingu mjög
óstinnt upp. Jón mun vera með
fyrstu mönnum hérlendis, sem lýsir
því yfir opinberlega, að hann sé
sósíalisti. Hann 11. janúar 1861 var
samþykkt, að félagsmenn skyldu
bera önnur nöfn en þeirra réttu á
fundum. Tíðkaðist þetta um skeiö.
Hinn 5. maí 1861 er þess getið í
fundargerð, að Danton hafi haft
framsögu um ákveðin efni á fundin-
um.
Félagið hlúði að bókmenntum og
listum eftir getu. Hinn 6. apríl 1861
var samþykkt aö efna til verölauna-
samkeppni um drápu, leikrit og
skáldsögu. Drápan skyldi vera um
Fjalla-Eyvind, leikritið um hið illa,
sem bakmálug tunga gæti komið til
leiðar í heimilislífinu, og skáldsagan
um eymdarkjör uppgjafaprests.
Samþykktin er ítrekuð hinn 12. apríl
næsta ár og tekið fram, að drápan
skuli vera a.m.k. 400 vísuorð, leikrit-
ið a.m.k. einn þáttur og skáldsagan
a.m.k. fimm skrifaöar arkir. Ekki er
þess getiö í gjöröabók félagsins, að
einhvér hafi unnið til verðlauna. Víst
er á hinn bóginn, að félagið styrkti
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16