Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

SunnudagsMogginn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 . . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
SunnudagsMogginn

						24 17. október 2010

ástandi eins og ríkir núna. Hverju þurfum við sem

manneskjur og siðgæðisverur helst að gæta að?

?Ég held að leiðin út úr ógöngunum sé að við gröfum

eftir okkar gamla verðmætamati, frá því áður en við

misstum vitglóruna og fórum að trúa því að Ísland væri

litla Ameríka, stærsta smáþjóð í heimi. Við þurfum að

finna Íslendinginn í okkur á ný en án fáránlegrar þjóð-

rembu, þennan skapandi, hugmyndaríka og vinnusama

Íslending sem ekki er heltekinn af neysluhyggju. Ég

vona að við áttum okkur á því að skyndilausnir eru fals-

lausnir, að samstaða er mikilvægari en samkeppni, að

íslenskt þjóðfélag er mikilvægara en alþjóðlegur mark-

aður, að fólkið er mikilvægara en fjármagnið og að land-

ið er mikilvægara en arðsemi þess. Í augnablikinu er því

miður ekki margt í umhverfinu sem eflir slíka von. Og

hún mun aldrei rætast nema Íslendingar öðlist trú á að

samfélag þeirra sé í grundvallaratriðum réttlátt. Í því

felst sennilega vonin. Hún mætti vel vera sterkari.?

Blind markaðssetning

Glæpasögur njóta mikilla vinsælda hér á landi, eins og

annars staðar, en finnurðu að enn séu hópar sem líti á

þær sem fremur ómerkilegt bókmenntaform?

?Sumir í bókmenntaelítunni litu niður á krimma hér

á árum áður. En þessum mönnum fer hratt fækkandi.

Þegar glæpasagnagerð komst á fullt hér á landi fyrir tólf

árum eða svo þá liðu nokkur ár þar til íslenskir bók-

menntaunnendur og sérstaklega bókmenntaelítan sam-

þykktu hana sem gildan hluta af íslenskum bók-

menntum. En að sjálfsögðu tók það okkur sem

skrifuðum glæpasögur líka nokkur ár að ná tökum á

forminu.

Það má vel vera að ég sé ekki nógu vel gefinn en ég hef

aldrei skilið almennilega hver sé eðlismunurinn annars

vegar á skáldsögu um bónda sem flosnast upp frá búi,

flyst til borgarinnar þar sem konan skilur við hann og

þau þurfa að fóta sig hvort í sínu lagi í nýju umhverfi og

hins vegar sögu um bónda sem flosnar upp frá búi,

myrðir konuna sína og leggur á flótta til borgarinnar þar

sem hann þarf að glíma við verði laganna. Mér finnst

enginn eðlismunur á þessum tveimur sögum enda eru

bara til góðar eða vondar sögur.? 

Skilar það sér í einhverju til þín að bækurnar þínar

eru þýddar á erlend tungumál?

?Meinarðu fyrir utan að þær skila smá aur??

Skila þær peningum?

?Já, já. Mismiklum, eftir því hvernig erlendu útgef-

endurnir standa sig, en yfirleitt er þetta fín búbót.?

Er það ekki nægur tilgangur?

?Ja, jú, en þar fyrir utan er frískandi að fá sjónarhorn

fleiri þjóða á sögurnar og lesa umsagnir í fjölmiðlum

sem taka mið af allt öðru en gert er hér heima. Sjöundi

sonurinn var að koma út í Frakklandi fyrir tveimur vik-

um og í umsögnum rýna menn á samfélagslýsinguna og

persónugalleríið. Hér á landi var viðmiðun gagnrýnenda

á glæpasögur lengi vel sú hvort plottið væri trúverðugt

eða fyrirsjáanlegt.

Það er nokkuð merkilegt að íslenskir krimmar skuli

vera þýddir á erlend tungumál og að töluverð eftirspurn

sé eftir þeim. Í eitt fyrsta skiptið sem ég fór til útlanda til

að kynna krimmana mína mætti ég á bókamessu í evr-

ópskri stórborg. Fyrsta daginn stóð ég fyrir utan ráð-

stefnuhöllina í sól og hita. Ég var með sólgleraugu,

reykti og var að hugsa um hvað það væri skrýtið að vera

í þessu hlutverki, hafandi byrjað að skrifa krimma fyrir

rælni á gamals aldri. Þar sem ég var að spekúlera, ekkert

óskaplega gáfulega, kom túlkurinn minn og dreif mig

inn í höllina. Erlendur útgefandi sem var nýbúinn að

kaupa útgáfurétt af bók minni vildi hitta mig strax. Ég

var kynntur fyrir gráhærðum manni sem var að hella úr

brennivínsflösku í staup. Hann horfði á mig og spurði:

?Ertu blindur?? Ég hugsaði með mér: ?Sit ég nú uppi

með blindfullan útgefanda?? en áttaði mig svo á því að

ég hafði gleymt að taka niður sólgleraugun. Og af því að

pólitísk rétthugsun er ekki mín sterkasta hlið sagði ég:

?Já, ég er blindur.? Þá lifnaði yfir útgefandanum þar

sem hann stóð með brennivínsflöskuna. ?Er það nokk-

urt vandamál, er ekki hægt að markaðssetja þannig höf-

und?? spurði ég. Hann glotti og sagði: ?Jú, það er gott

fyrir markaðssetningu.? Ég sá að þetta gat ekki gengið

lengur þannig að ég tók niður sólgleraugun. Augnaráð

leynist ævinlega glæpur. Heldurðu að þetta sé rétt hjá

Balzac?

?Þarna er Hannes ritstjóri að vitna í Balzac og Einar

segir seinna: ?Er ekki hægt að segja að bak við auð-

söfnun leynist ævinlega óhamingja?? Ég held að þörfin

fyrir að safna miklum auðæfum sé sprottin úr djúpri

óhamingju og öryggisleysi ? og oftar held ég að hún

lýsi óhamingu en að hún vitni um glæp. Sem sagt: Ég

held að það sé alltaf óhamingja á bak við mikla auð-

söfnun en hún er bara stundum glæpur. Og auðmað-

urinn í Morgunengli hefur verið aukapersóna í síðustu

fjórum sögum um Einar, sumsé frá því fyrir blómatíma

útrásarvíkinga. Hann er því mitt sköpunarverk, ekki

eftirlíking.?

Glæpasaga sem aldarspegill

Hluti af bókinni snýst um það hvað gerist þegar reynt

er að leiðrétta óréttlæti með því að grípa til óréttlætis. 

?Þetta er rétt. Með Morgunengli langaði mig til að

spegla ástandið hjá okkur eftir hrun. Ég lét ár líða frá

hruni þangað til ég fór að skrifa bókina vegna þess að

ég vildi fá fjarlægð á atburðina og betri tilfinningu fyrir

því hvað hafði gerst, hvers vegna og hvernig við sem

samfélag og einstaklingar erum að bregðast við því.

Bókin sem ég skrifaði á undan þessari er Sjöundi

sonurinn. Ég skrifaði fyrstu setninguna í henni 2. jan-

úar 2008. Hún hljómar svona: ?Hér er allt að fara til

andskotans.? Níu mánuðum seinna var það raunveru-

leikinn. Sú bók var skrifuð þegar við stefndum hratt og

örugglega að hruni. Ég held að Morgunengill spegli

stöðuna í samfélagi hrunsins. En sagan er ekki hrun-

saga í venjulegum skilningi, heldur vonandi spennandi

og umhugsunarverður krimmi. Sumir krimmar, sem

eru samfélagslega tengdir, eru aldarspeglar. Mig lang-

aði til að Morgunengill væri slíkur aldarspegill, að því

leyti að ég vildi ekki bara skrifa um það sem væri að

gerast, heldur um það sem getur gerst í þessu ástandi.? 

Þú getur tekið undir að það sé ákveðinn boðskapur

í sögunni?

?Ég get tekið undir það. Samt er boðskapur ekki orð

sem mér er tamt. Ég held að sagan lýsi mörgum við-

horfum sem eru uppi meðal okkar til þess sem gerst

hefur. Í þessari sögu prófa ég það í fyrsta skipti að nota

tvö sjónarhorn. Hingað til hafa allar sögurnar verið

skrifaðar í fyrstu persónu nútíð frá sjónarhóli Einars,

lesandinn upplifir það sem bærist innra með honum og

fær viðbrögð hans við atburðum. Í þessari sögu tek ég

inn annað sjónarhorn, sem er sjónarhorn persónu sem

er kannski eina hetjan í sögunni.? 

Þú segir að þú viljir skrifa um það sem gæti gerst í

M

orgunengill er ný glæpasaga eftir Árna

Þórarinsson sem hefur hlotið afar góða

dóma. Í henni er Einar blaðamaður í að-

alhlutverki, en hann er lesendum Árna

að góðu kunnur úr fyrri bókum. Bókin gerist í íslensk-

um samtíma og meðal persóna eru auðmaður með

milljarðaskuldir og fátækur bréfberi á Akureyri.

Lengi hef ég tekið því fólki með varúð sem gefur

sjálfu sér titilinn listamaður, segir Einar blaðamaður

á einum stað í bókinni. Ertu sammála þessu?

?Ég er sammála að því leyti að mér finnst kjánalegt

þegar fólk talar í tíma og ótíma um sjálft sig sem lista-

menn. Það er ekki þess eigið mat sem ræður því hvort

það er listamaður eða ekki. Þeir sem njóta listaverka

eiga að skera úr um það. Sjálfur hef ég alltaf verið feim-

inn við þetta orð rithöfundur. Í símaskránni er ég enn

titlaður blaðamaður og enn hef ég ekki gengið í Rithöf-

undasambandið.?

Af hverju ekki?

?Ég þrífst illa í félögum og er eiginlega hálfgerður fé-

lagsskítur, svo ég segi eins og er. En Rithöfunda-

sambandið er auðvitað fínt fagfélag og kannski manna

ég mig upp í að ganga í það.? 

Óhamingja í auðsöfnun

Ertu oft spurður hvort þú sért Einar blaðamaður?

?Já, eða spurður hvort hann sé eins og ég. Því er til

að svara að hann er barnið mitt, en börn eru sjaldnast

ljósrit af foreldrum sínum. Sumt eigum við Einar sam-

eiginlegt og annað ekki. Í upphafi var hann kokkteill úr

erkitýpu krimmahefðarinnar, góðum og breyskum

blaðamönnum sem ég hef kynnst og já, ýmsu úr sjálf-

um mér. Það er ekki endilega mitt að greina bækur

mínar en mér finnst sögurnar um Einar breytast eftir

þriðju bókina. Bækurnar eru allar sagðar í fyrstu per-

sónu af Einari en þegar hann hættir að drekka verða

bækurnar ekki eins sjálfhverfar og þær voru á köflum.

Þegar menn eru meira og minna sídrukknir snýst tal

þeirra að stórum hluta um eigin líðan og þeir reyna að

spila sig eitthvað annað en þeir eru. Áfengið er vörn

hins drykkjusjúka gagnvart umhverfinu. Að sumu

leyti eru bækurnar þroskasaga Einars, hvernig hann

uppgötvar ábyrgð sína á sjálfum sér og öðrum. Um leið

og hann hættir að drekka verða sögurnar samfélags-

legri og úthverfari og snúast æ meir um annað fólk en

hann. Og um leið förum við Einar kannski að eiga æ

meira sameiginlegt.? 

Útrásarvíkingur er áberandi persóna í sögunni. Á

einum stað í verkinu er vitnað í þessi orð franska rit-

höfundarins Balzacs: Bak við mikla auðsöfnun

Viðtal

Kolbrún Bergþórsdóttir

kolbrun@mbl.is

Vildi skrifa 

um það sem

gæti gerst

Nýjasta glæpasaga Árna Þórarinssonar lýsir stöðunni í samfélagi

hrunsins. Höfundurinn segir að sig hafi langað til að skrifa um

það sem gæti gerst í slíku ástandi. Í viðtali ræðir Árni um glæpa-

sögur, íslenskt samfélag og óhamingjuna á bak við auðsöfnun.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56