Tíminn - 05.12.1944, Blaðsíða 1

Tíminn - 05.12.1944, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: \ ¦ . j ÞÓRARDíN ÞÓRARINSSON. I ÚTGEFPANDI: i 1 FRAMSÓKNARFLOKKURINN. PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. Símar 3948 og 3720. RITSTJÓRASKRIFSTOFUR: EDDUHÚSI, Ldndargötu 9A. , Sönar 2353 Og 4373. Ap\3REIÐSIiA, INNHECMTA OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA: ? EDDUHÚSI. Lindargötu 9A. j Síml 2333. "' S 2.8. árg. Reykjavík, þriojudaginn 5. des. 1944 102. blað t r Osannindi sfíórnarlíðsins um áburðarverksmiðjumálio Mokkrar rógsögur Morgunblaðsins hraktar Oft faefir Morgunblaðið beitt fölsunum og ósannindum, en sjald- an jafn stórfelldum og nú í áburðarverksmiðjumálinu. Má vel á þyí marka hinn vonda málstað þeirra kyrrstöðumanna, sem reyna að stöðva þetta .mikla framtíðarmál landbúnaðarins. Þeir hafa engar heiðarlegar málsbætur og þess vegna geta þeir ekki gripið til annars en falsana og ósanninda, ef þeir ætla að reyna að verja afstöðu sína. HELT VELLI BBfflBHI / kosnin^unum til fulltruaþings Banda ríkjanna á síðastl. hausti, varð einna hörðust hríð i kjördœmi Mrs. Lucy, sem er gift einum helzta blaðaútgef- anda Bandaríkjanna (eiganda Life, Time o. fl. þekktra blaða). Mrs. Lucy, sem er republikani, hefir verið mjög tannhvöss í garð demokrata og lögðu þeir því mikið kapp á að fella hana. Bœði Roosevelt forseti 'og Wallace varaforseti héldu rœðtir gegn henni i . kjbrdœminu.Köna, sem hajði getið sér allmikið frœgðarorð, var mótframbjóð- andi henna. Mrs. 'Lucy, hélt samt velli, en hafði aðeins örfá atkvœði fram yfir hina af um 200 þús., er greidd voru. Kev hetshoiðingí á förum W. S. Key, yfirmaður ame- ríska hersins á íslandi, er á förum héðan. Hann hefir ver- ið hér í 18 mánuði og haft ná- in kynni af landi og þjóð. „Þessir 18 mánuðir hafa ver- ið mjög ánægjulegir fyrir mig", segir Key. „Og það er von mín, að ég eigi eftir að koma til íslands að stríðinu loknu". William S. Key, hershöfðingi, fer héðan af landi innan stund- ar. Þó að hann sé mjög önnum kafinn, þegar svo nærri er komið brottför hahs, þá gaf hann sér tima til aS ræða við islenzka blaðamenn í gær, í skrifstofu sinih. Hann lét við það tækifæri mörg vingjarnleg orð .falla í garð íslenzku þjóðarinnar og lofaði landið^mjög fyrir fegurð þess. Hann bað blaðamennina að færa íslenzku þjóðinni þakk- ir frá sér, fyrir mjög góða við- kynningu. Hann vildi gjarna hafa tíma til þess að ganga sjálfur um meðal fólks og þakka fyrir sig, en þ*ví verður ekki við komið, vegna þess hve brottför hans ber bráðan að. „Það er allt- af dálítið erfitt að skilja við vini sína", sagði Key. „Ég hefi feng- i ið ást á íslenzku þjóðinni við viðkynningu mína af hehni". Marga atburði, er hann hefir lifað hér, kvað hann verða sér ógleymanlega. Hann minnist þess, er hann kom hér fyrst frá suðlægara landi. Það var í júlí. Þá þótti honum furðulegt að sjá sólina skína síðla kvölds og það kvöld beið hann lengi eftir myrkrinu til að geta farið að (Framhald á 8. siðu) Mbl. heldur því t. d. fram, að ekki liggi fyrir neinar rannsókn- ir og áætlanir um byggingu áburðarverksmiðju, er gæti framleitt áburð með samkeppn- isfaeru verði. Þetta eru vitanlega tilhæfulaus ósannindi. RanA- sóknin, sem gerð var af ameríska verkfræðingnum, sem Vilhjálm- ur Þór fékk til að athuga málið, leiddi í ljós, að innlend áburðar- verksmiðja gæti lækkað áburð- arverðið um þriðjung frá því, sem nú er. Þessi áætlun er mjög rækileg og fullkomin, enda var verkfræðingurinn frá einu við- urkenndasta verkfræðingafirma Bandaríkjanna. ' Síðan áætlun þessi var gerð, hsfir komið í Ijós, að hægt er að fá mun ódýrara rafinagn (frá Laxárvirkjuninni) en reiknáð var með i áætluninríi og myndi það eitt lækka áburð- arverðið frá því, sem aætlað var, um 10%. Má gleggst á þessu marka, hve landbúnaðinum er það hagkvæmt, að áburðarverk- rmiðjan verði byggð, auk þess öryggis, sem hún veitir um það, að alltaf verði hægt að afla nægilegs tilbúins áburðar. Gjaldeyrissparnaðurinn kemur svo sér í lagi. Mbl. þeldur því einnig fram, að ekki hafi verið rannsakað, hvort hægt væri að nota næturrafmagn frá Sogsvirkjun- inni handa væntanlegri áburð- arverksmiðju. Hafa ýmsir ráð- andi menn Reykjavíkurbæjar látið sig dreyma um, að áb'úrð- arverksmiðjan gæti þannig orð- ið gróðafyrirtæki fyrir Raf- magnsveitu Reykjavíkur og væri vitanlega ekkert, nema gott um það að segja, ef það væri báðum aðilum til hags. Ameríski verk- fræðingurinn athugaði þennan möguleika líka mjög rækilega og leiddi rannsókn hans í ljós, að þetta gæti því aðeins tekizt, að verksmiðjan væri höfð miklu minni en landbúnaðurinn hefir þörf fyrir og áburðurinn yrði þá líka miklu dýrari en ella. Væri það alveg eftir kokkabókum Morgunblaðsins, að byggja þannig of litla verksmiðju með rándýrri framleiðslu til þess eins, að Reykjavíkurbær gæti komiS. næturrafmagni sínu í verð. Það er ekki frekar en fyrri daginn verið að hugsa um hag landbúnaðarins í blaðinu því. Þessi dæmi um málflutning Mbl. sýna bezt hinn auma mál- stað kyrrstöðumannanna í á- burðarverksmiðjumálinu. Fleiri slík dæmi mætti nefna, þótt því verði sleppt að sinni. Þess gerist líka" tæpast þörf, því að það mun áreiðanlega ekki takast Morgun- blaöinu að fá neinn Sjálfstæðis- mann til að trúa því að gætn- ustu þingmenn Sjálfstæðis- flokksins eins og Jón á Reyni- stað, Gísli Sveinsson og P. Otte- sen hefðu verið fylgjandi því, að framkvæmdir yrðu strax hafnar, ef áburðarverksmiðjan væri ein- hvert glæfrafyrirtæki. Þeir voru hins vegar óháðir kommúnist- um og öðrum óheilbrigðum bæj- aröflum, er gera sitt ítrasta tsil *þess að stöðva þetta og önnur framfaramál landbúnaðarins. En það er sú ástæða ein og eng- in önnur, sem veldur þeirri öm- urlegu afgreiðslu, er áburðar- verksmiðjumálið fær nú á Al- þingi. W Utgjöld ríkísíns verða sjöíalt hærri næsta ár en pw voru iyrir styrjöldína RÁÐA SPÁNVERJAR tJRSLITLM STRÍÐSINS? Mynd þessi er af hinnm frœga Gibraltarhöfða, þar sem Bretar hafa eitt stærsta virki sitt' við. Miðjarðarhaf. Ef Þjóðverjum hefði tekist að na Gibraltar snemma í þessari styrjöli, er ekki ósennilegt, að úrslit hennar hefðu orðið á aðra leið. ¦— Spánska stjórnin vildi aldrei leyfa Þjóðverj- um að fara með her yfir Spán í þessu skyni og á velvild sú, er Bretar virðast nú sýna Fritnco, sennilega rcetnr að rekja til í>ess. Umræður um hlutleysi utvarpsins á Alþiogí Það var ve-rk Ólat's Thors, að Sitefáni Jókanni var meinað að tala í útvarpið 1942 Allmiklar umræður urðu á Alþingi síðastl. fimmtudag um tillögu Eysteins Jónsson- ar um hlutleysi ríkisútvarps- ins. Tillagan .og greinargerð hennar hefir áður verið birt hér í blaðinu. Eysteinn Jónsson fluti ýtar- lega framsöguræðu. Sýndi hann fram á, hvernig stjórnarflokk- arnir hefðu strax byrjað að mis- nota útvarpið, er þeir létu út- varpið neita, ajS flutt yrði í út- varpið leiðrétting frá fimm þingmönnum Sjálfstæðisflokks- ins, ufn að þeir styddu1 ekki stjórnina. Höfðu þeir beðið út- varpið fyrir þessa leiðréttingu í tilefni af því, að- Ólafur Thors hafði látið hafa eftir sér þar, að Sj álfstæðisflokkurinn " hefði á- kveðið að mynda stjórn með Al- þýðuflokknum og kommúnist- um. Þessi misnotkun á útvarp- inu hefði haldið áfram, er „plata" Ölafs Thors var spiluð margsinnis í útvarpið, án þess að jafnframt væri getið nema lauslega um ræður annara þing- manna á umræddum þingfundi. Hefði þó verið í „plötu" Ólafs villandi ummæli um andstöðu- flokk hans, sem strax hefði ver- ið mótmælt, og hefði y«rið eðli- legt, að þeirra mótmæla hefði verið getið jafnhliða og' „plat- an" var spiluð. í ^framhaldi af þessu hefðu svo verið birtar i frétttón útvarpsins traustsyfir- lýsingar til stjornarinnar, þar sem andstæðingum hennar var mjög hallmælt. Allt þetta væri brot á sjálfsögðum þlutleysis- reglum útvarpsins og bæri Al- þingi að sjá um, að þessi og önn- ur brot á hlutleysi þess yrði stöðvuð. Ólafur Thors svaraði með langri ræðu, en kom lítt við að- alatriði málsins. Hann reyndi t. d. alls ekki að halda þvi fram, MYNDASAGAN Vegna mikilla auglýsinga í blaðinu fyrir jólin, mun birting myndasögunnar falla niður öðru hyoru fram að áramótum. Fyrir sty rjöldiria voru |»au 30% af útflutn- ingnum, en verða nú kringum 70% af honum Sfðan kunnugt var um breytingatillögur fjarveitinganefndar við fjárlögin, hefir atfaygli manna ekki beinzt að öðru meira en hinum geigvænlegu horfum um fjárhag ríkisins. Menn höfðu gert sér ljóst, að útlitið væri óheillavænlegt, en hitt mun þó ekki hafa verið almennt, að menn gerðu sér í hugarlund, að það* væri i tins hörmulegt og það er í raun og veru. Þessar hörmulegu afkomuhorfur ríkisins stafa af því, að ekki hefir verið fylgt ráðum Framsóknarmanna um að færa niður dýrLfðinc með hlutfallslega réttlátum lækkunum á kaupgjaldi eg afurðaverði, heldur hefir enn verið tekin upp sú stefna að i auka dýrtíðinaí Afleiðingar þeirrar ráðabreytni eru nú að koma í ljós. að meðterðin á „plötu" hans eða birting hinna mörgu áróðurs- samþykkta samrýmdist hlutleysi utvarpsins. Aðalvörn hans var sú, að Pramsóknarmenn hefðu sjálfir orðið til þess að misnota hlutleysi útvarpsins, ,er Stefáni Jóhanni Stefánssyni var%neit- að að tala í útvarpið, þegar hann fór úr þjóðstjórninni veturinn 1942, en ráðherrar Pramsókhar- flokksins og Sjálfstæðisflokksins fengu að halda útvarpsræður um gerðardómslögin. Magnús Jónsson flutti einnig langa ræðu til að verja þá á- kvörðun útvarpsráðs, að neita að birta yfirlýsinguna frá fimm- menningunum. Komst hann m. a. að þeirri gáfulegu niðurstöðu, að það hefði verið hlutleysis- brot aö birta hana, fyrr en hún var komin fram í þinginu. Pétur Ottesen mótmælti þvi | harðlega, að leiðrétting þeirra I ? (Framhald á 8. síðu) | Frétfír úr Hörgárdal Tíðindamaður bíaðsins hef- ir nýlega hitt að máli Jakob Pálmason frá Hofi í Hörgár- dal, og spurt hann frétta. Sagðist honum svo frá: Sumartð var gott, heyskap- ur gekk prýðilega, heyfengur varð mikill og góður, enda tíðar- far með allra bezta móti. Kar- töfjuuppskera varð mjög lítil, en þó ekki eins lítil og árið áð- ur, þfí að þá var víða ekki tek- ið upp úr görðum. Orsökin mun hafa verið frost seinnihluta sumars. Kál , og gulrófnarækt var að heita má engin vegna kálmaðks. x Skepnuhöld eru frékar góð, þó ber talsvert á sjúkleika í kúm, sem talinn er stafa af kalk- leysi. Nokkur brögð eru að því, að kýr drepist af völdum þessa. Nokkrir bændur hafa keypt hermannaskála og nota þá sejri peningshús, áhaldageymslur eða hlöður. Mikill áhugi er fyrir skógrækt (Framhald á 8. síðu) Eins og skýrt var frá í seinasta blaði verða útgjöldin á rekstrar- reikningi 96.6 milj. kr., eí'tir að tillögur fjárveitinganefndar hafa verið samþykktar, en tekj- urnar 99.1 milj. kr. Á sjóðsyfir- litinu, þar sem öll útgjöldin eru talin, verða tekjurnar 100.9 milj. kr., en gjöldin 106.6 milj. kr. Er raunverulega rétt að miða við sjóðsyfirlitið, því að útgjöld þau, sem þar eru ákveðin og ekki eru talin á cek;strarreikningi, eru. raunverulega* flest rekstrarút- gjöld, því að þau fara til bygg- inga og annarra framkvæmda, er ekki gefa af sér neinar tekjur, nema síður sé. Það má því segja, að eins og nefndin gengur nú frá frumvarpinu, sé rekstrarhallinn þegar orðinn 5.7 milj. kr. Þess þer svo að gæta, að tekju- áætlunin er mjög ógætilega á- ætluð, eins og þeir Pétur Otte- sen og Þorsteinn Þorsteinsson taka fram í nefndarálitinu. Þannig hækkar stjórnarmeiri- hlutiníriP í fjárveitinganefnd á- ætlunina um tekjur af áfengis- verzluninni úr 15 milj. i 22.2 milj. kr. Má telja næstum víst, að tekjuáætlunin fái' ekki staðizt og hallinn á sjóðs- yfirlitinu verði því mun meiri en nefndin gerir ráð fyrir. Þess er svo ennfremur að gæta, að nefndin hefir frestað til þriðju umræðu að taka tvo stóra útgjaldaliði inn á fjárlögin. Annar er framlagið til dýrtíðar- ráðstafana, er verður milli 25— 3Q milj. kr„ og hinn er launa- hækkunin, sem leiðir af nýju launalögunum og er milli 6—1 milj. kr. Þegar búið er að bæta þessum útgjöldum á fjárlögin, nemur útgjaldabálkur þeirra á sjóðsyfirlitinu alltaf'140 milj. kr. og hallinn verður þá orðinn um 40 mirj. kr. Viðbúið er svo, að fleiri útgjöldum verði bætt við og er því ekki ólíklega spáð, að þau geti orðið alls nálægt 150 milj. og hallinn þá um 50 milj.. En þótt útgjöld fjárlaganna verði ekki nema um 140 milj- ónir kri6na, eru þau samt orðin sjöfalt hærri en öll ríkis- útgjöldin voru fyrir styrjöldina og hallinn einn tvöfalt hærri en öll útgjöldin þá. Fyrir styrjöldina voru ríkisút- * í DA*5 birtist á 3. síðu grein eftir Pál Þorsteinsson, alþingis- mann Austur-Skaftfell- inga, um frumvarp sósíal- ista um nýbyggðir og ný- byggðasjóð og gildandi lög í þessu efni. Neðanmáls er grein um framfarir á sviði skurð- lækninga. t.^^-—~—-^—------.^>---------^ gjöldin 30% af útflutnings- verðmætinu. Nú verða þau um 70%, þótt miðað sé við hinn mikla útflutning síðastl. árs, en vafasamt er að'útflutningur- . inn verði svo mikill á næsta ári. Hér er því vissulega komið i \ meira en lítið 6efni. Því er ekki að neita, að enn er til verulegur stríðsgróði 1 - landinu og því er mögulegt, ef ítrustu ráð.stafanir ^ru gerðar, að afla nú nægra tekna til að afgreiða fjárlögin tekjuhalla- laus. En allir sjá samt, hvílíkt vandræðafálm það er að leggja nú á nýja skatta, sem þurfa að nema 40—50 milj. kr„ og verja beim í hreina eyðslu. Slíkar "kattaálögur væru því aðeins réttlætanlegar, að þeim yrði var- ið til nýsköpunar og viðreisnar atvinnuveganna, en slíku er síð- ur en svo að heisa. Það gerir framtíðarhorfurnar í bessum efnum enn óglæsilegri, að forsætisráðherrann hefir lýst yfir því, að ekkert yrði' gert af hálfu stjórnarinnar til að færa nið*ur dýrtiðina og þ& jafnframt ríkisútgjöldin fyrr en búið væri að sjá fyrir árangurinn af ný- (Framhald á 8. síðui Svíar reyna að hjálpa Norðfflönðum . Sænska sendiráðið hefir sent blaðinu til birtingar eftirfar- andi: Sænska stjórnin gaf, í síðustu viku, skýrslu i báðum deildum þingsins, um tilraunir þær, er hún hefir gert til hjálpar norsku flóttafólki í Norður-Noregi. — Stjórnin kvaðst hafa haft fregn- ir af því, að fjöldi fólks myndi deyja, ef hjálp bærist ekki fljótt. Hún fór þá fram á það, við þýzku stjórnina, fyrir milli- göngu sendiherra síns í Berlín, að fá leyfi til )?ess að senda, Rauðakross-iárnbrautarlest til Narvik, til að sækja þá, sem væru í mestum nauðum staddir, og auk ]iess að setja á stofn | Rauðakross-stöði 1 Narvik, til jhjálpar. Svíar höfðu heima fyr- ir haft viðbúnað til þess að geta j tekið á móti flóttafólki í tug- þúsundatali. | Þýzka stjórnin hefir nú hafn- að þessu tilboði sænsku stjórn- arinnar. Fregnum þeirn, sem berast frá Norður-Noregi, ber öllum sam- an um, að kjör flóttafólksins séu hin hörmulegustu og mikil hætta sé á, að margt af því far- ist úr vosbúð. Öllu þvi fólki, sem kemst til sænsku landamær- anna, er tekið mjög vel af Sví- um, og hafa þeir sett þar up'p margar hjálparstöðvar fyrir það.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.