Tíminn - 16.10.1962, Blaðsíða 8

Tíminn - 16.10.1962, Blaðsíða 8
Dánarminning: Jón Kjartansson sýslumaður Hann andaðist hér í Reykjavík ag kvöldi fains 6. október. Jón var fæddur að Skál á Síðu hinn 20. júlí 1893, sonur Kjart- ans bónda þar Ólafssonar alþing ismanns á Höfðabrekku og Oddnýj ar konu hans, Runólfsdóttur hrepp stjóra í Holti á Síðu. Foreldra sína missti Jón ung- ur, en ólst síðan upp á hinu lands kunna höfðingssetri, Suður-Vík í Mýrdal, hjá Matthildi föðursystur sinni og Halldóri Jónssyni bónda og kauþmanni, manni hennar. Stúdentsprófi lauk Jón 1915, og lögfræðiprófi 1919. Varð þá full- trúi lögreglustjórans í Reykjavík Jóns Hermannssonar, sem áður hafði verið starfsmaður á íslenzku stjórnarskrifstofunni í K.'höfn og einn þriggja fyrstu skrifstofu- stjóranna eftir að stjórnin flutt- ist inn í landið. Fulltrúastarfi þessu gegndi Jón Kjartansson til hausts 1923, en þá mun hafa sam- izt um að hann yrði annar af tveim aðalritstjórum Morgunblaðs ins og ísafoldar, en við því hlut- skipti tók Jón Kjartansson hinn 1. apríl 1924. Blaðamennska varð síð'an hans aðalstarf, þar til hanri varð sýslumaður Skaftfellinga hinn 1. júlí 1947, en því starfi gegndi Jón til dánardægurs. Þingmaður Vestur-Skaftfellinga var Jón Kjartansson, 1923-1927 SJ^™*™. l Skaftfellinga brögð sem nefnd eiu því nafni! Kannske er mannlífið eins konar manntafl! Hver veit nema við Jón Kjartans son, sem lengi þöfum átt sam- starf, eigum eftir að mætast á enn nýju taflborði! Yrði það fagnað- arfundur. Guðbrandur Magnússon. I dag verður til moldar borinn í Vík í Mýrdal Jón Kjartansson, en samt Valtý Stefánssyni. Gegndi hann því starfi fram til ársins 1947, er hann var skipaður sýslu- maður í Skaftafellssýslum með aðserri í Vík í Mýrdal. Því em- bætti þjónaði hann til dauðadags. Jón Kjartansson varð þingmað ur Vestur-Skaftfellinga árin 1923 til 1927 og aftur 1953 til 1959. Auk þess sat hann öðrum þræði á Alþingi á yfirstandandi kjör- tímabili sem fyrsti varaþingmaður Suðurlandskjördæmis og sem ann ar landskjörinn varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins. Jón Kjart- ansson gegndi ýmsum öðrum op- inberum störfum, m. a. var hann annar aðalendurskoðandi Lands- banka íslands frá árinu 1934 til dánardægurs. Jón Kjartansson kvæntist Ásu Sigurðardóttur Briem, póstmeist- ara í Reykjavík, 22. júní 1924, hinni mætustu konu. Áttu þau þrjú börn, tvær dætur og einn son, sem öll eru á lífi. Dæturnar giftar í Reykjavík og Sigurður fulltrúi við sýslumannsembættið í Vík. Síðari kona Jóns er Vilborg Stefánsdóttir frá Litla Hvammi í Mýrdal, sem lifir mann sinn. Áttu þau eina dóttur. —O— Jón Kjartansson var glæsi- og naut þar óefað að miklu leyti inna garpa, og aldrei get ég fel sinna fóstur.'oreldra, samfarí mig við þá hugsun, að Jón Kjar glæsimeanskunm. Sín beztu ár ansson hafi í sínu innsta eðli ve; lenti hann í erilsömu vafstri, \ ið fylgjandi ¦ þeirri skipan, a'i blaðamennsku og stjórnmála í leggja niður sitt gamla og á ýms- Reykjavik, er ég dreg í efa, að j an hátt fornfræga kjördæmi, þótt hafi að öllu leyti fallið honum, hann af flokkslegum ástæðum vel í geð. Að vísu lifði hann þar | legði þar til lig sitt á úrslitastund, margar glæstar stundir, þó án kjördæmi, sem um aldir hefur varanlegrar hamingju. alið og átt þjóðskörunga, er verið Eftir að Jón Kjartansson varð j hafa á ýmsum tímum í forystu- sýslumaður í Vík, mun hann hafa sveit íslenzkra afreksmanna. fundið sig heima. Það er víst, að Jón Kjartansson var geðþekkur hann var Skaftfellingur í hugs- sýslunefndaroddviti. Við, sem un og vildi héraði sínu vel Átti störfuðum með honum í sýslu- hann þar margt traustra vina, nefnd, mættum hjá honum, venju- enda frændmargur j héraðinu, legast, skilningi og samvinnulip- ljúfur í allri umgengni, en þéttur j urð, þökkum honum margar á- og 1953—1959. A yfirstandandi kjörtímabilí átti Jón einnig setu á Alþingi, ýmist sem fyrsti vara- þingmaður hins nýja Suðurlands- kjördæmis, eða sem 2. landskjör- inn varaþingmaður Sjálfstæðis- flokksins. Jón Kjartansson var tvíkvænt- ur. Fyrri kona hans var Ása Sig- urðardóttir aðalpóstmeistara Briem. Þau Jón og Ása eignuðust þrjú börn, Sigurð Briem lög- fræðing, Guðrúnu og Höllu Odd- nýju, báðar giftar konur hér í Reykjavík. Frú Ása lézt 2. nóv. 1947. Síðari kona Jóns er Vilborg Stefánsdóttir frá Litla Hvammi í Mýrdal. Þau eiga eina dóttur, Sól- rúnu, 7 ára, en' stjúpdóttir Jóns, hann andaðist í Landsspítalanum I menni, íturvaxinn með yfirbragðs hinn 6. þ.m. Með honum hverfur af sjónarsviðinu landskunnur em- bættis- og stjórnmálamaður og einn af þeim glæsilegustu mönn- um, er í æsku settu svip sinn á þorpið Vík í Mýrdal í upphafi þessarar aldar, en segja má, að það hafi þá verið í sköpun. Jón Kjartansson var fæddur að Skál í Síðu, 20. júlí 1893, sonur hjónanna Kjartans Ólafssonar bónda þar, Pálssonar á Höfða- brekku og Oddnýjar Runólfsdótt- ur, Jónssonar bónda í Holti á Síðu, en að þeim standa víðkunn- ar ættir úr Skaftárþingi. Kornung ur fluttist Jón að Suður-Vík í Mýrdal til Halldórs Jónssonar, kaupmanns og Matthildar Ólafs- sem hann gekk j föðurstað, heit'-!dóttur' semu ólu hann UPP sem ir Steinunn Helga. I !.æn. hann beirra..^ barn' en Jón Kjartansson var í hópi okk ar, sem lifði tvenna tímana. Sjálf- ar miðaldarirnar lifðu fram á okk- ar ævi og þá hvað ósnortnastar þar sem samgöngurnar voru erfiðastar tii sjós og lands. En Jón naut þá þeirrar hamingju að eiga þátt í hinni miklu stökkbreytingu sem nú er orðin í íífi þjóðarinnar, bæði sem annar aðalritstjóri aðalmál- gagns annars stærsta stjórnmála- flokksins sem upp reis, þegar þar kom, að ínnanlandsmálin væru sett í öndvegi. Einnig hlaut hann það hlutskipti tvívegis að verða einn af goðorðsmönnum á þingi þjóðarinnar þessa söguríka tíma- bils. Hann varð sýslumaður Skaft- fellinga 1947 og síðan. Endurskoð- andi Landsbankans síðan 1934. Jón Kjartansson var góður drengur og glæsimenni. Hin síð'ari ár átti hann við vanheilsu að stríða sem menn til skamms tíma stóðu varnarlausir gegn. En læknavís- indin hafa einnig þar fundið nokkra mótvörn, og var Jón Kjart- ansson einn hinna fyrstu sem fékk notið þessa sigurs læknavísind- anna og framlengdi það líf þessa mæta manns um ófá ár. Máltæki segir „að enginn ráði sínum næturstað". Og víst er um það, að engu er líkara, en að við mennirnir séum eins og á tafl- borði og þá fjarstýrðir! Enda Matthildur var föðursystir hans Jón komst fljótt til góðs þroska, varð óvenju fríður sínum, glað- sinna og góður félagi. Á unglings árum vandist hann við margs kon ar almenn störf, sém voru á þeim árum í Suður-Vik mjög fjölþætt. Stundaður var sjór, sóttur fugl í björg, rekinn stórbrotinn búskap ur á þeirrar tíðar vísu og auk þess stór verzlun. Öllu þessu kynntist Jón af eigin raun, sem var mjög þroskandi fyrir ungan mann, sem þá einnig var í góðum félagsskap barna Halldórs og Matthildar, er voru á líku aldurs- og þroskastigi. Jón var settur til mennta, fyrst í Gagnfræðaskóla Akureyrar og síðar í Menntaskólann \ Reykja- vík, en þaðan lauk hann stúdents- prófi árið 1915. Nam síðan lög- fræði og lauk prófi frá Háskóla íslands 16. júní 1919. Á námsárun um vann hann jafnan á sumrin í Suður-Vik. Á þessum árum tókst með okkur Jóni góð vinátta. Man ég eftir atvikum frá þeim tíma. er sýndu drengskap hans og hug- arhlýju. Hélzt þessi vinátta okk ar á milli alla tíð síðan, enda þótt við síðar á ævinni ættum eftir að standa á öndverðum meiði í stjórn málaerjum. Að háskólanámi loknu fluttist Jón frá Suður-Vík og gerðist full mikið andlitsfall, mótað sterkum svip sinna forvera í Vestúr-Skafta fellssýslu. Glaður og reifur í hóp, með sterka persónutöfra og naut líðandi stundar. Frama og mann virðingar öðlaðist haiitíu^enttriaf]rklbrdæmi, svo sem margra geng- fyrir, ef því var að skipta. Varla verður hann talinn til skörunga í embættisrekstri, en farnaðist þó vel. Sem þingmaður vann hann drengilega að framfaramálum hér aðsins og kom mörgu þörfu máli ýmist áleiðis eða í höfn. í lands- málum fylgdi hann fast forustu Sj álf s' æðisf lokksins Baráttan um þingsætið í Vestur- Skaftafellssýslu var löngum hörð og tvísýn. Veitti þar ýmsum bet- ur. Áhugi fólksins þar á stj.órn- málum var mikill, en þó munu persónuleg viðhorf til frambjóð- enda oft hafa ráðið úrslitum, en þeirra naut Jón Kjartansson í ríkum mæli. Eg tel viðeigandi að minnast þess hér, að eftir að hin nýja skipan í kjördæmamálunum, sem nú er orðin að veruleika, er komin á, munu Vestur-Skaftfell- ingar sakna sinnar fornu, póli- tísku vígstöðu, því lífi og fjöri, er þeim átökum var samfara, og þeirri miklu athygli, sem alþjóð jafnan veitti þeirri vjðureign, enda mun hin skaftfellska byggð á þessu sviði að verulegu leyti tapa sinni fornu reisn. — Jón Kjartansson verður vissulega einn þeirra, er nefndur verður, þegar minnzt verður hinna andlega vígdjörfu daga j Vestur-Skaftafells sýslu, meðan hún var sérstakt nægjulegar samverustundir á þeim fundum, bæði í starfi og á heimili hans í góðum fagnaði. Eg, sem þessar línur rita, vil þakka Jóni Kjartanssyni kynnin á genginni tíð. Eg átti við hann margháttuð samskipti fyrr og síð- ar, var með honum í mörg ár í yfirskattanefnd og sýslunefnd auk annarra starfa. Var hann þar hvort tveggja mildur og ljúfur fé- lagi og hollur ráðgjafi. Hann var á margan hátt eftirtektarverður maður, tryggur j lund og hjálp- samur. Á síðustu árum átti hann við vanheilsu að stríða, sem hann bar með karlmennsku. Jón Kjartansson var vissulega barn síns tíma. Skoðanir hans voru fastofnar af ævilöngu þjarki stjórnmála, sem vissulega setja svip sinn á athafnir þeirra, er hin kalda nepja, oft óvæginnar og kaldrifjaðrar flokkshyggju, leikur um. Á bak við leynist hinn persónulegi kjarni, sem einn stendur eftir og ríkir í lokin, skír og hreinn fyrir hugskotssjónum ástvina, ættmenna og vina, sem hér skulu færðar mínar innileg- ustu samúðarkveðjur. Megi hin tigna ró og fagri fjalla hringur' þinna æskuheima vaka yfir þínu hiuzta beði til efsta dags. — Friður sé með þér. Óskar Jó.nsson. Minningarorð: Jakob Jakobsson loftskeytamaður í dag er til grafar borinn Jakob Jakobsson, loftskeytamaður. Öllum, er hann þekktu, er fráfall hans mikill harmdauði, bæði vegna þeirra mannkosta, sem hann var ríkulega gæddur, pg samferða- n;enn hans nutu, og eins vegna þeirra hæfileika til starfs og sköp- unar, sem hann bjó yfir og birtust ævinlega í verkum hans. Það er fágæt list að lifa lífinu svo hnökralaust í sambýli og sam í,tarfi við margt fólk, að verða öllum hugljúíi, leggja gott til allra mála, skilja hismið frá kjarn anum öllum að sársaukalausu, en sveigja þó ekki frá því sem rétt cg satt getur talizt. Slíkur verður dómur samfylgd- armanna Jakobs sáluga um líf hans. Hann var fæddur á ísafirði 2 september 1924. Foreldrar hans voru Þórdís Guðjónsdóttir og Jakob Kristmundsson. Hann var yngstur af fjórum börnum þeirra hjóna. Á fyrsta aldursári Jakobs drukknaði faðii hans úti fyrir Vestfjörðum og tóku þá hjónin I til hans frá grönnum og samborg- urum á sama hátt og hann bar vel- ' vildarhug til annarra manna. Jakob heitinn var mjög list- i hneigður og ól löngun til að sinna J listrænum hugðarefnum, en um- | hyggja hans fyrir hinni ungu ! konu sinni, Kristínu Maríu Krist- | ínsdóttur, og þremur börnum i þeirra, Guðbjörgu Jónu, 13 ára, Þórði, 8 ára og Jóni Kristni, 3ja ára, sat í fyiirrúmi fyrir öllu'Bðru, og var það bæði metið óg þakkað aí fjölskyldu hans með ástúð og virðingu Jakób andaðist eftir stutt veik- ndaskeið á bezta aldri. Samborgarar, samstarfsmenn, vinir og venzlafólk hans kveðja ltstarskólann og Loftskeytaskól- j hann í dag hinztu kveðju og votta ann, og lauk : þessum skólum | ekkju hans, börnum, og öðrum námi sínu með mikilli prýði. Á j hans nánustu, dýpstu samúð. Sigurjón Davíðsson. sama ari, 1948, að Jakob lauk námi í Loftskeytaskólanum, réðst ______ hann á Vcðurs'ofir íslands, en; íji:i,,« inalhil^aXaii hugur hans stefndi að enn meiri J «0,Ur malftlkaOar og fjölbreyttati starfsleikni og : á S6lfOSSÍ hæfni. Árið 1950 hóf hann starf \ ÓJ-Selfossi, 12. okt við flugvélaþjónustuna í Guftinesi Gu'ðbjörg Torfadóttir og Þórður! ög starfaði þai óslitið undanfarin Guðmundsson hann í fóstur og &1 ¦ gengu honum i foreldra stað. Á ísafirði dvaldi Jakob til sex t.án ára aldurs, lauk þar gagnfræð;) námi. en fluttist þá til Reykjavik ui til móður sinnar og systkina Ótrauður trúi hjá lögreglustjóranum í' mennta sig, eftir því sem efni ;>? Keykjavík. Árið 1924 réðst hann sstæður leyfðu. Hann gekk í Sam sjálfir komnir á lag með vinnu- sem ritstjóri Morgunblaðsins á-1 vinunskólann, Handíða- og mynd 8 Samstarfsmenn Jakobs kynnt- ust, í daglegri umgengni við hann, 'gætum starfshæfileikum hans, aóðgirni og lctta skaplyndi. og í Kópavogi, þar sem hann reisti hélt Jakob áfram aS sér hús og heimili að Kópavogs- !>raut 11, oar heimilj hans vott um frábærá ujnöhnun og snyrti klöppin er orðin mennsku. Þar andað: einnig hlýtt heit. Hér er farið að malbika götur og var byrjað að malbika Selfoss veg á þriðjudaginn. Ætlunin er að malbika hann a.m.k. aástur að brú. Þá er hér verið að borp fflir hcitu vatni vestan árinnnr o? cr notaður höggbor. Hanrj er nú kúía inn um 40 metra niður í kiSþpí-'.'a. Ekkert vatn er enn koaiiS. en 45—50 'itiga f TÍMIK N, ÞriíSjudaíPnriKji 1«. »t<, JW?. —

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.