Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 09.12.1934, Blaðsíða 3

Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 09.12.1934, Blaðsíða 3
ALÞÝÐUBLAÐIÐ Agnes og Natan Eftir Grétar Fells. Hún átti engan aflgjafa utan sig sjálfa, — ekkert, sem hún gæti sótt styrk til, — ekkert, sem gæti varpað sólskimi imln, í sál herunar og mild- að skapið. Húm var alger eimstæðr íngur að þessu leyti. Samansöfn- uð gremja út af fyrri vo'nbrigð- lumfí lástamálum, gremja, er hafði verið immibyrgð, bættist nú við gremju þá, er síðustu vombrigð- in ollu, og úr varð brennandi hatur, er, varð með ei'nhverjumi hætti að fá útrás. Natam virðist hafa verið algerlega blimdur fyrir því, sem var að gefast í sálarlífi Agnesar, og ugði hann alJs ekki :að sér. Hafði hann þó fengið ýmsa forboða og vitranir í draumiij um það, að hann mundi feigur vera. Segir sagan, að ha|nn hafi látið orð falla um það, að Ii'f sitt mumdi hann missa af manmavöld- um. Er nú ekki að orðlengja það, að Friðrik og Agnes urðu völd að dauða Natans aðfaranótt 14. marz 1828. Sé ég eigi á'stæðu til að lýsa harmleik þeim, er fram fór á Illugastöðum . þessa öriaga- þrumgnu nott. En ég ætla að lesa yður, tilheynendur mímir, frásögn Brynjólfs Jrjnsisonar fná Minma- Núpi um afleiðingar þess harm- leiks, siðustu aftökuna á íslandi. Brynjólfi segist svo frá: „Blömdal sýslumaður ákvað, að aftaka þeirra Friðriks og Agnesar skyldi fara fram 12. febrúar um veturi|nin (1830). Staðinn valdi hanin á eiinum af norðvestustu Vatnsdalshólunum, þar er fjöl- menni gat verið alt um kring og gjörla heyrt og séð það, er fram færi. Boðaði hann þangað alla karlmenin miiii Vatnsskarðs og Miðfjarðar. Öxi og höggstokk hafði hann fengið frá Kaup- maninahöfn. Var nú bygður af- tökupallur á hóimum, siemi í JJan- mörku er vant; var pallurinn og höggstokkurinin þakinn rauðu klæði. Sagt er að Jón Þórðarson, böðull úr Eyjafirði, hafi boðið sig fram til að höggva þau og áskilið Sér í laun tóbak og brennivín. Bn Blöndal leizt eigi á manninin: til þess. Falaði hann til þess ýmsa, er hanin vissi örugga og siðvanda; en menn voru þiess. ófúsir; bauð hann þó 100 dali fyrir. Loks bauð Guðmundur Ketilsson, bróðir Nat- ans, sig fram. Þáði Blöndal boð hans, en spurði hainn þó áður, hvort hann tnsysti sér til að vinna eið að því, að honum gengi eigi befndarhugur til. Kvaðst hann treysta sér, til þess. Öxina reyndi Guðmiundur heimla í Hvamími, og likaði hún vei; var hún bæði mik- il og biturleg. . Það var iafinsnemma að konnið var með þau bæði: Friðrik frá Þingeyrum og Agniesi frá Korinsá. Lét Blöndal Þorvarð 'prest og Vatosdæili b|ða með hana í hóluinr- um þar -til aftöku Friðriks væri lokið. Með Friðtriki voru prest- arnir séra Jóhann frá Tjörn og séra Gísli' frá Vesturhópshóium og margfcr, áðrir. Á iieiðinni frá Þinigeyrum sungu þeir með hon- um sálmiinin: „Alt eins og blómstr- ið eina" tii emda þrisvar sinnum; en þiesis á milli lofaði hann Guð fyrir náð hans við sig. Þá ef á a'í- tökusttáðiinn kom, heilsaði hann bl^ð'lega öllum, er fyrjr voru; eng^ ÍMn sá hrygð á honum. Hanin spurði Guðmund Ketiilsson, hvortt homum genga heflndarhugur til, að höiggva þau; en hann neitaði því, og kvaðst aðeins þjóna réttinum. Tök Frjðriik þá í hönd hans og bað hanm gæta Guðs og vinna verk sitt íkærlieika; óskaði hanin honum slíkrar fullvissu um Guðs náð og fyririgefningu syndawna við dauðans aðkomu, sem hann sjálfur inú hefði. Þá beiddist hann að mega sjá öxima, laut að henni, kysti hana og mælti: „Þetta er blessiáður réttlætisvöndurinn, sem ég hefi' forþénað með synduim miíjnuim. Guði sé lof fyrir hann!" Dómaiinn Jas honum nú dómilnm og síðán hél't séra Jóharm riæðu- stúf yfir honum. Afklæddi hann sig inú sjálfur og taiaði á meðairt til áhoríendanna; bað fyririgefni- ingar á hineyksli því, er hanri hefði vakið; bað hafa'dæmi sitt til viðvörunar, >og bað Guð gefa þeélm ö.Uum sáluhjálplegan af- gang. Hefir séra Gísli snúið þeim af mér við að komast í vatnið'. En það virtist hafa gagnstæð á- hrif á hina. Þeir siógust og org- uðu og hentu sér út af bryggj- Uinni aftur og syntu hingað og þangað. Við Fred stóðum kyrrjr ög horfðum á þiessar aðfarir hálfl- hissa. p&gav þetta hafði gengið góða stund, þá áttuðu þeir sig og fóru aði tala um, að þedr, þyrftu .að ná í bát, til að komast umi borð á. Uppi í fjöru þar rétt hjá lágu mokkrir" spanskir fiskibátar og voru stórir, en léttir. Svíarnir tóku einin þessara báta og hrundu á fiot, sögðu okkur að koma, og gerðum við það. Siglu, segium, og óþarfa-áíium hentu þeir í f'jör- una. Var ;nú haldið af stað í aininað sinn. Nú gekk alt vel, þangað til við komum að skips siíðunni. Fengum við þá skæða- drífu af kolastykkjum yfir okkur. $>etta voru hásetarinir, sem höfðu toomið um borð töluvert á undan okkur. Þeir höfðu tekið sig til og „híft" kol ineðan af „fírpíássi" og upp á þilfar, til að geta kastað i kyndarana, þegar þeir kæmu um borð. Big Fred bölvaði ógurlega, en bað mig vernda á mér haus- inn; hitt gerði ekki svo mikið til um. Kyndarafnir öskruðu af sárs- auka og bræði, en þutu á storm- Mðarann og gerðu áhlaup á skip- ið. Þótt þeir, aem á þilfarinu voriu, iiemdu á hendur þeirra, þegar er þeir tóku á öldustokknum, þá stóðst lekkert við þeim, og- komist Svarten fyrstur upp, og þá hver af öðrum. Var nú slegisfá þil- farinu af mestu grúmd. Seinastur réði til uppgöngu hásietinn, sem rraeð okkur hafði verið. Það var maður um tvítugt og var frá Stokkhólmi. Hann hafð'i fengið lcolas'tykki í öxliina eins og ég, og gat því! ekki beitt mema annarii hendinni. Hanm var því seinn upp stiganin. Þegar hann var í miðjum s'tiganum, þá sá ég, hvar maður hallaði1 sér út af lyftingarskans- inum með stórt kolastykki í hömdunum og lætur það falla. Kiolasitykkið kom beint framan í hásetann, og rak hann upp hljóð, sem var mitt á milli öskurs og sttunu, mdsti takið á stiganum, og féll í sjóinn: „Hjálpaðu mér að ýta frá, Is- Jand," sagði Fred. En ég hafði huganin við manniiimn í s]ónumi og tókst að ná í hárið i á honum. Fred hjálpaði mér að innbyrða hann. Þegar við .lAtum framan í andlit hans ,var það alt í blóði og nefið brotið, pg ekkert lífs- mark fundum við með honum. Við liögðum hann til í bátnum, sem Jak allmikið, því að .göt voru komi'n á botninn eftir kolim, en báturfon þunnur. Ég réri með annari hendi, hin var máttlaus með ölilu. Þ'e&ar við vorum komn- i)r miðja vegu í land, þá skipar Fred mér að hætta að róa. „Nú eru góð ráð dýr. Ef við höidum áfram, þá tekur hafnariögreglan á móti okkur, því lætin hafa (heynst í land, og við með mann- inn dauðan og í stolnum bát. pó verðum við eitfhvað að gera og það fljótt, því að skipverjar hafa áttað sig á því, sem skeð hefir. Nú eru þeir að sietjaannan björgunarbátinn á flot og munu elta okkur. peir ætia sér að kenna okkur um þetta, og þá er úti um okkur." lorðum; í Ijóö'. Loks tók hanin af hálsi sér, braut niður skyrtukrag- aan og lagðist á höggstokkinn. Þá heyrði séra Jóhann, að hann mæltö fyrir munni sér: „Ó, inuim Jesú! ég iegst á þí|n náðarbriiósit'." Séra Jóhanm hafði þá yfir nokkur ifi.t!nipganorð, en Guðmundur hjó á háteinm, svo höfuðið féi.1 ,af og öxiina festi í stokkmum; var tveggja manna tak að ná henmi. Lét Biöndai nú færa líkið burt og hrejinsa aftökupaliinn, svo að eingiin vegsummierki sáiusit. Síðan var Agnes sótt. Var hún svo magnþrota, að hún mátti eigi ganga óstudd. Hélt séra Þorvarð- ur um hana ogstuddi hana; tók sér það þó mjög nærrj sjálfur. Húm óskaði að eigi væri lesinn yfjr sér dómurinn, og að þetta gengi sem fljótast af. Hún kvaddi menm miieð döpru bragði og iagð^- iist á höggstokkinn; en prestar hugguðu hana og séra Þorvarður kraup við hMð henmar og héit ut" an um hana, lieisamdi Guðs orð fyrir henini Slepti bann hanmi eigi' fyr en af var höfuðið, sem ekki stóð iengi á. Lá séra Þor- varði þá við ómegini, því hann var viðkvæmur miaður. Lí|kiin voru lögð í kistur og grafin þar skamt frá, e:n höfuðin sett á stengur, því svo var ákveðið í dóminum. Að því störfuðu þ'eir Jóm Þórðansom, er fyr var nefnd- ur, og; Árni bóndi í Enniskoti. Guðmundi borgaði Blöndal 100 dald fyrir aftökuna. Hamm tók við og mælti: „Þetta eru blóðpeniimg- ar. Ég gef þá fátækrasjóði Kirkju- hvamlmishriepps." Fanst það og offc á, áð Guðmundur var eigi fé- gjarm maður. Eftir þetta fóru (Frh. á 6. síðu.) ilíslenzkt félag. Sjóvátryggingar, Brunatryggingar, Rekstursstöðvun~ artryggingar, Húsaleigutrygg- ingar.

x

Alþýðublaðið Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/53

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.