Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 05.03.1939, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið Sunnudagsblað - 05.03.1939, Blaðsíða 5
ALÞÝÐUBLAÐIÐ inmar itvær uppmjóar þúflur sklamt Itjá' mér, og gekfe ég þairigiað. Voru þiaið formialdairdysjar, em svo vonu þær uppbliásmar, að á hleðislmmair Biást sumis sta'ðar. jSnéro þær frá austri til ivBsiflums, þvert á móti því siami ttá þr grafið í kirkjiugörðium. N,ú sitakk ég ofan laf dysinini og kom þegar að helilulaginiu; vair svo Bttör hella yfÍT brjiásttnu, aið á töáða vegu nam húin fullrri alin og ,beit þaminig fasit út í háðair híeðis'Iuroair, |em hellurmar til höfða ög f óta námitt tméir í hlrié og imiðja Káilfa. Hinar hallunnaír voru held- Iut ilitlar og síáUist leiflar iaf árefti. Ég gróf miðlur til höfða og fóta og íanm ekfeiert aminað len heiinai- molid'. Bn er óg tók mpp helluma, siáist ibeimagrimidin frá mjöðmum lupp að hálsi og rýð'römd miður með 'líkiniu hægra megin; losm- aði httn öll sumdur, þ,á hrieyft var, og var líifea'sit sem iskálirm hefði veriíð, ' |en lekki swer'ð, því að hvergi siást votta fyrir hjölttum. Bn ibeimim lurðu ai& dtufti eiiniu' á tmiírii' fingna milnna, — Votttur af birkikolium stást á botininuim' lumdir 'líkímu, em 'Htið var það, erada hefi ég Bkki fttmdið viðaiikol í idysjttm nema siums stiaðar. Þegar dysim var flullgrafin, symdi ég Bjaroa prófaisti Síimom- arsyni ,legstaðinm, og þótti homium vanidlega mm búið. Við töliuðum Hmi stærð haiugbú- ams, og fcvað ég hainm hafia verið á istærði við mig, frietolega tmieðaí- mamm. Þá ilagði ég m;i|g niður í idysfima og var hiún að öliu hæfileg, því að þegar ég hafði höfttöið fasit við höfðahelluma og tæroar beimt tupp, komu þær hvergi við, en þegar ég rétti fót'inin, mámiu tæro- ar við heUuna. Álitum við þvi, að hér væri lum 'jafnháa miemm að ræða. Ætía mætti, áð dysin hefði gengið samain; pn svo var ekki, þvi að undirstöðusteimarmir höfðu veriið sivo vial fleldir samiam, að hvier bieit í anmain, en hefði svo veriJð, þá átti höfða- og fóta- heila að hallast Iinm í idysimia. Svo var ekki. Þær voriu lóðiéttar og höfðiu ekki hreyfst Him dysin var lítil, siem fyrir baro væri; henni hneyfði ég ekki við. Við höfða- lag var lítil þúfa, ög voflu báðar þúfurmar að lagi sem sykurtopp- aa* væriu og auðsæ grafiarmerki. Kom okkur samiam um, að- dysj- armar væru frá tíð Hrafnai-Flóka, sem va>r á Brjáinslæk í héilt ár, eftir því sem bezt verðiur ralklð. Flóki vair víkingur fyrri hluta «fi sannar, og er því ekki að Sarðal, þótt honium hafi verið ó- sfnt um búskapirm. emda gáði iMínm efcki að aflia heyjamtia fyrir iipsmimg þ«ne, *r hatim totn með, 'svo aö hamm, hnumidi miður um veturimm. Hiefir sá vietur harð- mr verið; þar sem Flóki um vior- ið :sá fjqrð ftuilliam af haífíis; er lík- legna að pað hafi vieiið ísaf jörður em Aroairfjörðmr, sem sumiir ættla, því aið emgim dæmi ero tiil, að hiafis tooimi þ,angað, miamia ef til vili 'Stökm jakar yst á Seltándals- Híðialr í miestiu ísiárum'. En fatllegt hefir Flóka þótt á Brjánslæk, eins og öilum. a'ð siumia'rlagi, og því hiefir hamm reitt sig á wetriairbieitlna, með hliðsjóm aí því hvalð skótgairnir vo,r|u miklir; en alt hefir 'brugð1- ist í vetra'rharðiindiu'numi, er á Ilagði. I Landnámiu er talaið um' að Flóki hafi orðið síðbúiimm. Hefiir þa'ð stafáð af vistasifeorti til farö- arininar, lem lengatr visitir weriið að fá hema fisk', siem' ekki er aö hiafa miorðen miagin Bneiiðiafjiarðiar á vorom fyr en umi iog eftiir miðj- an maítoámiuð, söku'm grymriinga þe'im megin fjarðarins. Vegna þiessara örðiuglieika hef,ir Flóki Iiastað 'lamídið, og eiins viegnia þesis, að bamn dagaði mppi í Bolrgair- firði veteinm eftSr. Haiustið 1902 eðia 1903 kom ó- sfeapieguir sjávargan|gur ium alt Vestiuir- og Suðturlamd; settlum við þá al'lia háta hér lupp á Bjiá'vair- bakfeamin, isivo að óhætt synld'iist. Bn er aíð vair gætt, fyrir éðai lum dögum miorgumimm leftir, var isjáv- argangurimm enm. mleiri lemida' viair vestam nosi, og tvieir bátiairnir hörfiriir. Ég fór af istað, þðttt ekki væri álitlegt, að slumumi þótti, famm bá'ða bátamia og gat horgið þe'im tapp 4 mæriliggjaintíi eyði- eyjar. Skyltíi mú 'er híeimi kbm', athuga tsjávarba'kfeamtn, er upp var brotiinin aið mokkro- Kom þá í Ijós, að' þiar var floroimjammialdys, og að sijórimm hiafði tekfö fót'a- hllutamm, er í laustur vissi., Ekki toHiu ibeiinlim samam, þau er eftir Vbru Aiema smábrot ,ú:r böfuiðikúp'- umm'i, og lekkiert hafðí. fámiætt vier- lið ilátið þar. Datt tmiér í hug, aið sá hefði viljað liggjia málægt sjóimum, því afo tæplega hefði nokkttr maður venið lagðittr þaxma' í sjávarbiakkamm, memia eftiir á- kvæðium sjálfs hanis. Haug Hergils held -ég mig hafla fiumidíiíð lá hðlnmm helga, er Matthías kallair svo, en he'itír amnars Kriiuhöll. Um 1775—82 þektiu miemm haugimm, og er þessi saga tii sönmiunar því, tabr. amnál Gísía Konráð'Sisoinar: Þá bjó Eggert Ólafsson í S&luð- eyjium, áðmr en hatnm flmtti í Her- gilsey ábygða 1782. Var það þá eitt sinm, er hamm flmtti lík til greftrumar • í Flatey, að gatnall maður, er Eggert hafði á fram- fœri, bað ©inn vkiniumaiisi hans a ó ftvega sér úr gröfsniní v%«a moiM til þiess að mtota viið gigt- inmi, sem: kvielji sig og pM, og fékfe homum tiil þests stóiriaim isjó- vletlimg- — Vimmmmaðiu'rimm gleymi'r piessiu ertodi vi-ð jarðar- förlma, en á heiimlieið sigla peir hjá Hergilsey, sem leið liggmr, og ihiðiur þ'á vinmumaðttrinin Egg- ert lum miega hliampai þalr upp. Fyilliir hanm sjóvetlingimn með molid úr hatugi Hergiis, vöfeviar hahn llítáð eitt frá sjálfum sér og afhendir svo gamla mainn|inium, er kvað síðar svo að Oirði, lajð efekert gigtarmeðal miunidi viera eims gott og vígð mold, lef hianini væri nmddáð með lalúð ;á gigtarstiaiðinn. Honium hefir batnialð í svip, em ekki vitað iaf hvierju þáð var, og þvl tfenglð trallatrú á molidimmi. Haugurinm hefir vieriið stór, Mkt og hatiur á hvolfi og sniúiið aiusit- ur og vestur. Syðiri hliðin sést emm þiá-viel og vonu í hainia stóirlaí holur, -þegatr ég var bam, Ég hafði þær til að geyma í aillar sfealjar, sem ég eignaðiist. Em þá datt mér ekfei í hug að holuirmar vænu leftiir undirstöðustiemia úr haugi Hergils,. Þtíniglalð leididi Þóra, mdðir Mialtthíasair, aifa isimm; en langafa blindaln oriðlnm'; þar gait hamm setið á haugnum sér til skemtuniar, þegar gott var veður og hlus'taö á áraglam bátamma, 6r þeir komu eða fóru; hamm haiflði galmam af því. Það hefir líkliegB' verið af EggentU afa miínum', s|am grjótiið var 'tekið úr haugnum og hamn imeð því óntýttmr. Þá f jölgulðu bú- enidmr hér og þar af Wð- a;ndi hefir mianm viamtað' grjót og þeas vegna. giert þetta. Það er ekkiert þeim tíl afs'ökmmiatr, nema það að þeir hiaffa ekki vit- að hvað þeir gerðu. Nú fier að fækfca. um þær dys|ar siami ég veiit um og hiefi hneyft víð. En fundið hefi ég þrjár í Hiam'ars- stöð á Hjarðarmiasi og mokkrar í Króksfjarðarnesi við Gilisfjörð, þær hefi ég ekki grafið Upp, enida fanm ég þær eftir þaö afö lög Um fornimien'Jar genjgiu í gilidi. En auðsjáainlega |eru þær frá tlð Gittlll-Þóíiisi. Eftir minini iskoðun hlafa fornmiemm verlð jariðisiettir með þnenmiu móti: heygðir, dysj- aðir og kasaðir eða götvaiðir. Haugaroir haía sumir verið' tials vert mianmvirki, semi ýmis dæmi Biýna í öðnuim lömduim, og er of langt upp að telja. Bn haugur Gttnmars' á Hlíðarenda hefir weri'ð stór, þar sem hamm var látimn sitja uppi í haugnum, ler slæmt að hamm stouli ekki fimmast, og s'iélfsaigt tel ég að sverðið Ölvils- nautur hafi verið lagt í hamigám'n, þótt ekki sé þess gatíið í Njálu. Er það bandimg í áttina, að Gunn ar vó bæ&i með atgeimuiní og sverðimu við Rattsgá, nofekra é&ar en hamm féll, og getið mundi þess ef sverðið hefði komist í éigiu amniars manms; emda hafði Högni attgeirinm eimm, þótt stó'r værii, er hamm hefnldi fö'ðlursisínisir.léðSkalrp héðlni. Oft hefir mig lamgað til 'að koma á Rangáirvölllu og að Hlíð- anenida itil þess að sjá bústaðí Njálsl og kappanna, sem hV'er miaður Idáist að, á meiðam ísilaind er bygt. ¦ i Það sem k'allað viair dys mmm haffa 'lifest því, sem hér að frato- am er 'lýst. En áð kasa eða götva miium haifa verið þaminlig, alð gröf hefir viarið tekim', hinim diáni ialgið- juir í hama, moltíinmi miokað yfir og ekfeert amnáð við gert. Sfeaiði er, að Sigurður Vigfiis'- soin lýisir ekki halugnum vi:S Haugaváð enm þá betur en hamn gerir. Frh. Jón: Ja, svo þú gefest í kvöld»- skólia, GMi, þiegair þú vlaliist S Reykjavik. Og hvað hafðirðu nú' sivo stesm mpp úr því? Gísli: Ég hafði mikið mpp ttr þyí: fimim hatta, fjóra1 yfÍTifrakka,, þrjár negnkápur, s|ö göngustafi og tvær regmhlifatr. Þvottaduft hinna vandlátu. ' iAt'FVIRKT r-V0TT"AEFh!

x

Alþýðublaðið Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/53

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.