Alþýðublaðið - 12.05.1946, Blaðsíða 5

Sunnudagur, 12. maí 1946.
AUÞÝÐUBLAÐIÐ
s
Einn verkamaður í hafnargerð. — Breið sjávargata, en
það gengur seint að vinna hana. — Gamall leikur sér
að ungum vini. — Orðsending frá formanni hjúkrunar-
kvennafélagsins. — Um þéringar. — Ef fólkið ‘horir ... .
horir hvað? — Bæjaryfirvöldin aðvöruð.
EG HITTI í gærmorgun einn
verkamann önnum kafinn við
að moka sandi á bakkanum vest-
ur undir Selsvör. Hann sagði: „Já,
ég er nú bara einn í hafnargerð-
ínni. Hér er verið að breikka göt-
una og svo á að hlaða hana upp.
Við þyrftum að vera fleiri, en það
®r víst ekki hægt að fá menn. Gat-
an verður hér breið og mikil, og
hugsa að hún verði bara falleg.“
ÞARNA ERU gamlir hjallar og
Ijótir skúrar, net hanga á snögum
■og >grásleppur til þurrks. Ég hifcti
gamlan sjómann og hanin lék sér
að barni, myndarlegum hnokka;
ihann lagði veðurbarinn og hrjúf-
an vangann að mjúkri kinn og
hjalaði. Ég held ekki að nokkur
móðir igeti hjalað ljúfl'egar við
barnið si'tt. Stund'um leit hann út
á sjóinn og varð þá afchugull og
íbygginn. Lífsnau'tn hains var litli
amgiim en hugurinn var úti á blá-
um bárunum.
FRÁ SIGRÍÐI EIRIKSDÓTTIR,
'fiOrmanni Félags íslenzkra hjúkr-
uinarkvenna hefur mér borizt eft-
irfarandi: ,,Út af fyrirspurn í dálk
um yðar í fyrradag viðvíkjandi
Hjúkrumarikvennaskóla íslands, vil
ég taka þetta fram: Vegna hinnar
umræddu stúlku sé ég mér ekki
fært að ræða mál þetta opinber-
lega. Hinsvegar er ég fús ti'l að
.skýra hinni aldurhnignu umbóta-
kionu frá öllum málaivlöktum, ef
hún lætur mér d té nafn sitt og
heimilisfang. Mun hún þá ganga
úr skugga um, að áhyggjurnar um
hörkulega meðferð á þessum nem-
anda eru ástæðulausar.“
Á SEGIR í BRÉI: „Meðal margs
aruiars, sem borið þefur á góma í
•dá'lkum þínum uinidanfarið, eru
,,þéringarnar“. Ég er ,,Kl>akakarii“
og öðr.um góðúm mönnum sam-
mála um, að vel mætti þær hverfa
Úr sögúnni, að m. k. milii manna,
sem viija gjarnan þekkjast, vera
vinir oig treysta toverjir öðrum.
Þar eru þéringarnar Þrándur í
<Jötu.“
toefur alltaf fundizt þetta svar hitta
naglann á hausinn.“
„EF FÓLKIÐ ÞORIR“ — ÞORIR
HVAÐ? Ég las í Mogganum í dag
frásögn Víkverja urp það, sem þið
tfélagarnir sáuð af Öskjuhlíðinni.
Þetta hefur verið hreinaisti „draum
ur,“ því að hinn ágæti Víkverji
verður skáldlegur iþegar hann skrif
ar um það. En meðal annarra orða:
Hann tekur þar upp orð úr kvæði
eftir Jónas Haligrímsson, þegar
hann (þ. e. Víkverji), talar um að
ibærinn og íandið eigi sér „vor, ef
fólkið þorir.“ Vissulega er þetta
hverj.u orði sannara. En hvað er
það, sem fólkið þarf að þora?“
„HÉR VANTAR ANDLAG
SAGNARINNAR, eins og það mun
toeita á máli málfræðinganna. „Ef
fólk þorir“ — þorir hvað? Éig hefi
áður heyrt og séð íslenzka h'ölf-
unda og stjórnmála leiðfcöga vitna í
þessi- orð Jónasar, þannig: „Veit þá
engi, að eyjan hvíta á sér enn Vor,
ef fólkrð þorir.“ Lengra hafa þeir
ekki haldið áfram tilvitnumnni.
Hann Víikverji okkar hlessaður er
efcki ei'naa um það, að klippa þanin
ig aftan af orðum iistaskáldsins
góða, að þau séu gerð að háifgerðri
meiningarleysui, eða að m. k. 'botn-
leysu. Hvernig sfcendur á þessu?
Kunna menn ekki framtoaldið?
Eða kunina þeir ekki við framhald
ið? Mér finnst það bæði fagurt og
gott.“
„EN ÞANNIG ER hugsun Jónas-
ar heil og óskert:
„Veit þá engi, að eyjan hvíta
á sér enn vor, ef fólkið þorir
guði að treysta, hlekki hrista,
•hlýða réttu, góðs að bíða?“
Ég ber það fcraust til þín, Hann-
es minn, að þú sért fús til að fcoma
Iþessari hugsun skáldsinis á fram-
færi, og að þiú sért ekki fjarri
þeirri trú, að þá sé vors að vænta
á íslandi, ef fólkið þorir að treysta
guði, hrista hlekki hlýða rétfcu og
bíða góðs.“
ÞAÐ ER UNDARLEGT að mal-
bika aðeins lifcla bletti á götum.
í SAMANDI VIÐ þetta mál hafa
bréfrifcarar þínir komið með ýmis
skemmtileg dæmi og rök til að
styðja mál' sitt. Mér frnnst hún í
íþessu efni alltaf góð, sagan, sem
sögð er im hann Eyjólf bamakenn
ara Magnússon, þann greinda
mann, sem gámngarmr hiöfðu gef-
ið ,,ljóstolls“ nafnið. Hann á að
hafa svarað, þegar einhver fínn
rnaður hér í Reykjavík hneykslað-
ist á því, að hann þúa'ði sjálfan
Maignús landshöfðingja: „Ég þúa
guð, en þéra andskotann.“ — Mér
Það er ekki rétt að gera slíkt, því
að það vekur tortryggm. og úlfúð
■meða'l borgaranna. Nýlega komu
verkamenn á virðulega götui í aust
urbænum og malbikuðu svioldtm
spotta af henni, aðeins framund-
an eimu húsi.. Um þeífca er mjög
talað meðal íbúanna við götuna og
fullyrt að eigandi hússins sé einn
af gæðingum bæjaryfirvaldanna.
■ Ekki veit ég neifct um það. En
þetta er mjög óheppileg fnamkoma
og engin ástæða til Iþess. að fara
þannigað.
Hannes á horninu.

fiírkassi
í Studebaiker, model 1946, 68
hestöfl, óskast. — Hátt verð í
boði. — Upplýsingar í síma
4 9 0 5 á morgun (mánuda'g).

Áskriftarsfmi Alþýðublaðsins er 4900.
Honolulu
Honolulu, hin fagra hafnarborg, sem sést hér á ru ndinni, er höfuðborgin á Hawaíeyj-
um í Kyrrahafi. Það er aðeins skammt frá henni, sem Bandaríkjamenn hafa hina frægu
og rammbyggðu flotastöð sdna, Pearl Harbor.
\ /
Hvernigáað tryggja friðinn?
SIGURHRÓPIN eru að deyja
úit á vörum manna. Von-
b’rigði, eymd og hræðsla geysa
'Um álfuna. Fólk er milli vonar
og ótta um það, hvort tilraunir
iþess verði árangurslausar eins
og þær urðu í styrjöldinni 1914
—18. Það spyr, hvort Evrópa
sé eilíflega dæmd til innbyrðis
sundrungar, 'haturs, istríðs, fant-
æðis og báginda. Fnamar öllu
öðru hugleiðir það, hvað helzt
geti 'skapað varanlegan frið eftir
jaín algeran vopnasigur og unn-
inn var.
Með það fyrir augum að
skiljia hvað er að gerast, verð-
um við að gera okkur grein fyr-
ir nokkrum höfuðatriðum máls-
ins og spyrja sjálf ok'kur: „Hver
eritilgangur stríðs?“ Áistyrjald-
arárunum, þegar ég sat á þingi,
flutti ég oft ræður á f jöldafund-
um og tók jafnan til meðferðar
spurninguna: „Hver er tilga'ng-
ur istríðs?" Til þess að koma
háttvirtum áheyrendum í skiln-
ing um iþað, hversu þeir voru
jí raun og veru fáfróðir um þetta
atriði, var ég vanur að segja:
„Sá einn Þjóðverji er ágætur,
sem er dauður.“ Þegar lófa-
klappið var liðið hjá, var ég
vanur að segjia • við áheyrend-
urna, að iþeir hefðu ekki hina
minnstu hugmynd um það, fyr-
ir hverju væri barizt. — Þegar
ég hafði fengið gott hljóð að
nýju, sagði ég oftast eitthvað á
þessa leið: „Sá einn Þjóðverji
er ágætur, sem er lifandi og hef-
ur séð það marga dauða Þjóð-
verja, iað bann er byrjaður að
hata Hitler og öll verk hans.“
Þarna er svarið fengið. Til-
gangur stríðs er að breyta hug-
arfari óvinarins. Það er allt og
sumt.
❖
Tilgangur stríðs er ekki, eins
og flestir ha'lda, að drepa óvin-
inn, fá öllum hlutverk í hendur,
veita bændum ákveðinn og
tryggan hagnað, upphefja liðs-
foringja o. s. frv. Tilgangur
stríðs er að koma óvininum til
að vilja það isama og þið viljið;
að fá hann til að falla frá grill-
(um sínum og taka upp ykkar
hugsjónir.
Aðferðimar til iþess að fá fólk
til að skipta um skoðanir eru
GREIN SÚ, sem hér fer á
eftir, er eftir Cmdr. Step
hen King-Hall. Hún er þýdd
úr „Maclean’s Magnazine“ í
Toronto, og fjallar um vanda
mál yfirstandandi tíma eftir
vopnasigurinn í styrjöldinni
við nazisma og fasisma.
tvenns konar: 1. að sannfæra
fólkið og snúa því; 2. að ógna
þvi, að jafnvel hóta lifláti. Fyrri
aðferðin er nú kölluð „póli-
tískur hernaður". Það er hin
andlega ibarátta. Síðari aðferð-
in er nefnd „vopnaviðskipti“, —
þ. e. a. s. iað um er að ræða
líkamleg átök, sem geta leitt til
þess, að óvinurinn verði hrædd-
ur og gefist upp, og þar með
láti d minni pdkann fyrir vilja
okkar. Það er að láta hnefarétt-
inn 'gilda.
Hernaðarstefna handamanna
var fávizkuleg, því að hún af-
ineitaði hinni andlegu baráttu,
þar sem hið góða tilefni er bezta
vopnið, og lagði áherzlu á vopna
viðskiptin; sem krefjast manns-
■afla, hráefna, skipa, flugvéla og
skriðdreka, —- sem bandamenn
áttu harla lítið til af fyrir þrem
árum. Þeir réðust því á sér yfir-
sterkari fjandmann og vildu
heldur ekki sjá stykleika hans
á andlega sviðinu.
Hættan-við að leggja áherzlu
á vopnaviðskiptin er sú, að þau
geta leitt til þess, að fólk rugli
saman sigri vopnavaldsins og
hinum raunverulega sigri. Mis-
imunurinn á sigri vopnanna og
hinum raunverulega isigri er
þessi: Vöpnasigurinn ileiðir til
vopnahlés — isem er tækifæri
til að vinna fullnaðarsigurinn;
'hinn raunverulegi sigur er svo
alger friður, samkomulag með
stuðning meiri hlutans að baki
sér meðal beggja aðilanna.
*
Sagan sýnir, að til þess að
vinna algeran sigur verður sá
stríðsaðilinn oft að varpa frá sér
í bili þeim atriðum, sem, hann
berst fyrir. Enn fremur sýnir
sagan, að því algerari sem
vopnasigurinn er, því erfiðara
reynist að stíga sporið til fulln-
aðarsigurs. Nú eru liðin fáein
ár síðan bandamenn lýstu því
yfir, að í þetta skiptið yrðu eng-
in mistök gerð, — þau gætu
ekki komið fyrir, þar eð óvin-
urinn yrði að gefast upp alger-
lega og skilyrðislaust. Öllum
þorna manna í ríkjum banda-
manna fannst þetta hljóma hálf-
vegis kjánalega. Samt gerði
þessi staðhæfing óútreiknanleg-
an skaða, því að hún varð til
þess, að fólk gleymdi raunveru-
legum 'tilgangi stríðsins og barð-
ist til þess eins að vinna sem
glæsilegastan vopmasigur. Hún
sýndi þá staðreynd, að hernað-
arátök stefna að einhverjum
endi, en eru ekki endir í sjálfu
sér. Því var það ekki iað tilefn-
islausu, að manni varð á að
spyrja þessarar tímabæru spurn
ingar: „Eftir vopna'sigurinn, —-
hvað þá?“
Svo lengi isem Þýzkaland naz-
istanna var við lýði, höfðu
bandamenn eitthvað sameigin-
legt skotmark. En þegar aug-
ljóst varð, að inazista-Þýzkaland
var á fallanda fæti, hugguðu
leiðtogar bandamanna sig við
það, að Japans-styrjöldin myndi •
dragaist á langinn a. m. k. um
eins árs skeið eða tveggja, til
þess að þjóðir bandamanna
fengju tima til iað taka ákvörð-
•un í rólegheitum varðandi
Þýzkalaind, — og beina stríðs-
framleiðslunni inn á braut frið-
samlegrar iðju og tækni.
Kjarnorkusprengjan gerði
iþessa hugmynd að engu. Á einu
au'gnabliki voru leiðtogar banda-
manna allit i einu staddir við
dyr 'gersamlega óvissrar fram-
tíðar. Engu varð skotið á frest
úr 'þessu. Áætlanir eftirstríðs-
áranna urðu að gerast, og það í
snarkasti. San Francisco-ráð-
stefnan til undirbúnings nýju
þjóðabandalagi og Potsdam-
ráðstefnan til ákvörðunar um
framtíð Þýzkalands bentu báðar
á það, hversu ástandið var al-
varlegt: Kjarnorkusprengjan
hafði ’gert meira en að leggja
Japan að velli. Hún varð til þess
að sýna, að mismimur var á
Frh. á 6. síðu.