Alþýðublaðið - 20.03.1952, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið - 20.03.1952, Blaðsíða 5
 ilii ¦..¦¦. : . ¦ '¦'.'¦¦,.',.. ¦.:¦¦'. ¦- ¦¦¦..... ¦¦-:¦ ¦¦; ¦¦¦¦•¦ mmmm, ígHPI; llÍllÍlll Minningarorð raSn ¦ í:.: ¦•¦ : • '¦. I'-SI'IIIIX MPMiiMsÍM IfölISI; 1 Svfiniir tt tjttfnÍf'i . • Svo langt er ekki komið árstímanum, að við íslendingar gei- V um sungið hið alþekkta vorkvæði Jóns Thoroddsen, sem iþessi orð eru úr; en suður í Danmörku er voi!ð komið og svanirnir orðnir dagleg sjón á vötnum á Sjálandi. Víð eitt þeirra var myndin tekiri fyrir stuttu síðan. SÚ VAR TÍÐIN, að sumar fjölmennustu verstöðvar lands ins voru á Snæfellsnesi. Þang- að leituðu menn til sjávar úr sjö sýslum ai m. k. Þessi mikla útgerð á Nesinu byggðist á því, að .örstutt vár á mið og þau, voru að öllis jafni mjög fisk- sæl. Enn sér víða á Snæfells- nesi merki um fornar útgerðar s'töðvar,! sem lagðar eru niður fyrir æyalöngu. Háttar sums staðar svo á þessum slóðum, að fæstir munu trúa, að þaðan hafi npkkurn tíma verið fleytt báti' til fiskjar. Er það ein sönn un þess, að fyrrum var þyngra á metum skammræði en ákjós anlegir lendingarstaðir. Hvergi á laridinu eru<, fornar. minjar iim útgerð í jafnríkum mæli • sem á Guf uskálum, en þeir eru ¦ milli Öndverðarness og Hjalla ¦sands. Það má því fuliyrða, að •á svæðinu, frá Öndverðanesi og inn til Ólafsvíkur hafi samtím- is verið þrjár fjölmennar ver- stöðvár. Gúfuskálar yzt, síðari Hjallasandur og Rif inrist. Af þessum veiðistöðvum er nú Hjallasándur einn eftir. En nú liggur við borð, að örlög Sands ye'rði svipuð og hinna stað- árina tvegja. "' Yfirleitt komu vélbátar síð- ar til sögu í verstöðvum á utan Verðu Snæfellsnesi en víða annars staðar ,og áttu hafnar- iskilyrði mikinn þátt í að svp ¦ :.|yarð. Til þess er hy;a.;að. íeita ' . órsaikánna að því, að hafriar- framkvæmdir á Sandi og í 01- af svík hafa verið á þá lund, sem mannvirkiri" þar bera vitni um. Þaui voru í öndverðu mið- uð við opna vélbáta og ekki ætluð fyrif þáð, að stærri fiski- skip yrðu gerð út þaðan í ná- inni framtíð. En þetta viðhorf breyttist fyrr en varði, opnu bátarnir hurfu að mestu og í jþéirra stað'kómu þiljaðirbát- ár, réyndar'litlif í fýrstii. Flest um v'ar réyridar í^óst, að í Króssávik á Sáridi ga't naum- ' •asf'ofðrð'iað ræða uhlfhaíriaf- gerð fyrir?þiljaða bátai.í Ólafs - vík hefur hafnarframkvæmd^ 1 trni verið hagað þannig, að nú orðið er óhægra um vik en áð- ur var að gera þar sæmilega fiskibátahöfn. • Engum, sem til þekkir, idylst það, að Hjallasandur er dæmdur til auðnar,; ef ekki tekst að skapa aðstöðu til út- gerðar þaðan eða í grennd. ... Vitanlega er ástæðulaust að eetla, að til slíks komi, því að þar búa enn.hátt. á fjórða hundrað manns. og. mannýirki á staðnum því mikils vi.r.ði. Enn er á það að lita, ,að tiski- mið mikil og auðug eru þar skammt ¦ undan, og því allar líkur til þess, að á þessum slóð um gæti lifað miklu fleirafólk en nú er þar, ef hafnarskilyrði sköpuðust. Með þetta í huga hefu.r undanfarin ár verið at- hugað náið hvar og hvernig yrðu gerð hafnarmannvirki; er gögnuðú .Söndurum. Vérkfræð ingum, sem athugað hafa stað hætti á þessum slóðum, ber saman um, ;ajS| eigi komi iil greina nema eirin staðúr og hann hafi meira til síns ágæt- is en flestir aðrir, þar.sem hafn armannvirki hafi verið gerð hérlendis. Þessi. staður er Aif. » • . ¦ ¦ ¦# Áður er að því vikið, að^ í Rifi var mikil veiðistöð fyrr- um, en jafnframt var þar ein helzta verzlunarhöfn landsins í margar aldir. Má til gamans. geta þess, að hún. var vegna fiskafurða talin ein bezta og arðgæfasta höfn landsins og fyrir hana vár greidd hærri leiga en nokkra aðra höfn hér á landi. Kaupförin' lentu, i svo nefndum Rifsós, en þegar áin Hólmkela breytti um stefnu,. grynnkaði ósinn svo vegna framburðar, að sigling á þessa höfn lagðist niður og ÓlafsVík kom til skjalanna sem-jvérzl- unarstaður.- - ¦ . .•'. * Síðan Rif lagðist niður sem yerzlu.narhöfn hefur Hólmkelai íborið fram mikinri sand og vik ur úr jöklinum og ósinn minnk að og grynnkað. En með þeim áhöldum,. sem íslendingar ráða riú yfir, er auðvelt að stækka har^ri ,og dýpka. Að ýmsu öðru leyti eru aðstæður þannig frá náttúru.nnar hendi, að tiltölu- lega ódýrt er ,að gera þarna höfn., Garður sá, sem hlíft- get- ur höfnirini , fyrir hafáttarsjó, yrði allur gerður | á , svonetodu Rifi og er því undirstaða hans til. ;_ s......_ . |I Um npkkur af hefur verið iim það rætt, áð leysa hafnar- vandkvæðin *á útnesin^u með því að gera höfn; í Rifi. Svo skammt er milli Rifs og Hjalla sands, að ékki ef torveldara með flutning á milli þessara staða en t. d. Reykjavíkurhafn ar og Kirkjusands. Vegalengd- in til Ólafsvíkur er heldur ekki það mikil, að hún komi í veg fyrir það, að sá staður geti einnig notað Rifshöfn. Hins vegar e.r mikill farartálmi á þeirri leið, þar sem er ólafs- víkurenni, er gengur þyer- hnípt í sjó fram. Að dómi verk fræðinga er vegu,r framah í Enninu yel gerlegur, en sjálf- sagt, yrði sú vegagerð nokkuð kostnaðarsöm. Af þeiiri sökiim mætti því yel' fara svo, að Óls- arar heí'ðu ekki jafnskjótt gagn af Rifshöfn og Sandarar. Það er því ekki óeðlilegt, að Ólafs- víkurhöfn yrði löguð til bráða- birgða, svo, að yiðráðanlegra yrði en nú er að gera þaðan út hæfilega stóra fiskibáta. Af háfnafhugmyrid í Rifi er það að. segja, að á alþingi 1950 voru samþykkt lög um lands- höfri á þeim stað, og á sa,ma þingi var- samþykkt \h millj, kr. fjárveiting til þeirrar hafn ar. Á fjárlögum fyrir þetta ár er jafnhá upphæð til Rifshafn ar. ,: ¦; Samkvæmt upplýsingum Emils Jónssonar vitamálastjóra er áætlað, að fyrsti áfangi Rifs hafnar kosti 5M> millj. Jo-. Á korti því, sem hér er birt, má sjá, hvernig höfnih lítur út, eftir að lokið hefur verið yið hanh, Norðurgarður, sá er gerð ur' verður á Rifinú, er '800 m. langur, en suðurgarður 200 m. Dýpi í höfninni verður sama og í Reykjavíkurhöfn. Við stærri hafnarbakkann géta skip Eimskipáfé'lagsins lagzt. Dýpkun þessa hluta hafnarinn arer áætluð kosta eina milíjón krónur, en hafnarbakkinn með viðleguplássi röskar tvær millj.; kr. Þá er og innifalið í þessari 5Vá millj. kr. áætlun vatris- veita fyrir 200 þús. kr. pg yer- búð fyrir 300 þús. kr. Ánni Hólmkelu hefur nýlega verið veitt í nýjan farveg og rennur til sjávar í gegnum innanverð an- Harðakamb. Sú fjárhæðl'sem til' ráðstof- unar var siðast liðið ár, var öll riotuð. IJnnið var að vega- gerð, komið upp íbúðarbragga og.lokið við. 100 m. af norður- garði.;.. ¦ ¦¦ , ¦ • ; Talið er, a.ð áður en fiskibát- ar geti farið að háfa not af Rifs höfn, þurfi að vinna þar fyrir 3 millj. kr. Liggur til þess sú ástæða, að dýpkun hafnarinn- ar getu.r ekki farið fram fyrr en hafnargarðarnir eru full- gerðir. Það er því Ijóst, að ef framlög til háfnaririnar yerða næstu ár látin haldast í því horfi, sem nú er, að mikiíl; Framhald á 7. síðu. PÉTUR LÁRUSSON var fæddur 4. maí 1882 á Valþjófs- stað, sonur séra Lárusar Hall- dórssonar, síðar fríkirkjuprestí og prentsmiðjueiganda í Reykjavík, og konu hans, Kir- stínar Pétursdóttur söngkenn- ara og organleikara í Reykja- vík Guðjohnsen. Pétur Lárusson hóf prent- nám í Aldarprentsmiðju í júní 1899, *vann þar um skeið, en gerðist síðar staxfsmaður í prentsmiðju Davíðs Östlunds. Árin 1913—1915 vann hann í Prentsmiðjunni Gutenberg. Hætti þá prentstörfum að mestu leyti um nokkur ár, en tók aftur til við þau árið 1920 í Gutenberg og vann þar til ársins.1926, er hann varð fast^ ur starfsmaður í skrifstofu al- þingis. Pétur , Lárusson var lengi |eini nótnasetjari landsins. Byrjaði hann á nótnasetningu strax á námsárunum og hélt þvi starfi að mestu leyti allan þann tíma, sem hann vann að prentstörfum. Við nótnasetn- inguna kom meðfædd söng- gáfa og tónlistarþekking Pét- urs að góðu haldi. Hann var vandvirkur í bezta lagi og hafði næmt auga fyrir smekk- legu útliti þess verks, sem hann leysti af hendi Árið 1911 by'rjaði Pétur Lár- usson störf fyrir alþingi, fram- an af sem þingskrifari. en síð- an sem umsjónarmaður og prófarkalesari alls . prertaðs máls, sem gefið er út á vegum skrifstofu alþingis. Þetta er ákaflega mikið verk og hefur farið vaxandi með hveriú ári. í þessu starfi hygg ég að kost- ir Pétúrs hafi komið einna gleggst í Ijós. Harin var ágætur íslénzkumaður og framúrskar- andi prófarkalesari, svo fram- hjá honum skauzt varla nokk- ur stafvilla. Um þingtímann berst oft mikið af skjölum. sem verður að afkasta á til- teknum tíma. Handritin eru misjöfn, oft skrifuð í flýti af mismunandi vel skrifandi mönnum bæði hvað handbragð snertir og frágang allan. Þessi handrit fór Pétur yfir, skýrði hið torlæsasta og samræmdi til þess að auðvelda setjaranum í prentsmiðjunni starf sitt, og greiddi þannig fyrir skjótri af- greiðslu. Þegar svona stendur á,. er oft teflt á tæpasta vað með afkastagetu setjaranna: góð samvinna og skilningur á starfinu er þyí mikils virði af hendi þess, sem prenta lætur. Þegar Pétri fannst eitthvert verk sérstaklpga fljótt og vel af hendi leyst; lét hann þess oft getið á .iaðri prófarkarinn- ar, og sýndi með því. að hann kunni að meta það, sem vel var gert. Pétur Lárusson var þannig ágætur samstarfsmaður, hvprt sem hann stóð við nótnakáss- ann í prentsmiðjunni eðá sá um prentun fyrir alþingi. Pétur Lárusson. Hánn var mikilL alvörumaður, einlægur trúmaður og dagfars- prúður, en kunni þó þá list að gleðjast með glöðum og gat stundum verið hrókur alls fagnaðar.. Pétur Lárussbn var óvenju:. fjölmenntaður maður, enda prýðilegum gáfum gæddur. Auk ágætrar þekkingar á ís- lenzku var hann vel að sér í erlendum málum og gat meira að seg.fa mælt á latínu, ef því var að skipta. í pílagrímsför prentara að Hólum í Hjaltadal árið 1940 vakti það einna mesta athygli,'er Pétur kvaddi sér hljóðs og hélt raéðu á 2aí- ínu. Þá munu hafa liðið a. m. k. um 300 ár frá bví að prent- ari mæl'ti á "því máli á þeim helga stað. -En prentsveinum Hólabiskupa niun latína fram- an af hafa verið áhka töm og islenzka. Pétur Láfússori yar lengi \nrkur þátttakahdi • í tónlistar- lífi höfuðborgarihnar. Hann var organleikari og söngstjóri í Fríkirkjunni í mörg ár og: einnig um -skeið í Dómkirkj- unni. Þá kenndi og Pétur fjölda manns örganleik. Þótti hann ffábær kenriari. Um nokkurra ára skeið tók Pétur Lárusso_n þátt í störfum prentarafélagsins'.' Hann var ritari, þess árið 1915 og fulltrúi á , Alþýðusambándsþingi eitt kjörtímabil. Pétur Lárusson var k\?æntur Ólafíu Einarsdóttur: Þeim varð þriggja barna auðið, tveegja sona og dóttuf. Þau urðu fvrir þeirri þuh's'i.i sora áð mi^sa eldri son Rinn uppkominri fyr- ir r^Ikrum árum.- •P^tur'Lárusso"ri andaðis't 12. K ^i... eftir um 'háus árs sjúk- l',;kfi. Hann verður iarðsung- 'rwri í dag. ... Við. .samstaffsmenn Péturs Lárussonar í Gutenberg fyrr og síðar þokkum honum fyrii- samverustundirnar. Við minrx- umst hans sem grandyars og góðs drengs, er ekki mátti. vamm sitt vita, en var boðinh Vog búiri'n að rétta öðrifm 'hjálp'- l'arhönd, •'iriveriær;': sem'r.'a þurfti |'að hálda.' "" '-"•.*" *¦"• G.'H. Haag-dómurínn íslenzk þýðing á döminum í íandhelgisdeilú Breta og Norðmanna fæst í neðantöldum bókaverzlun- um (verð 15 kr.): * Bókaverzl. Sigfusar Eymundssonar. Bókaverzl. fsafoldarprentsmiðju, Bókabúð Braga Brynjólfssonar. . AB5

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.