Tíminn - 09.12.1964, Blaðsíða 5

I
J* •*
mnVIKUDAGUR 9. desember 1964
Útgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN
Framkvæmdastjóri: Kristján Benediktsson. Ritstjórar: í'órarinn
Þórarinsson (áb). Andrés Kristjánsson, Jón Helgason og Indriði
G. Þorsteinsson. Fulltrúi ritstjórnar: Tómas Karlsson. Aug-
lýsingastj.: Steingrimur Gislason. Ritstj.skrifstofur 1 Eddu-
húsinu, símar 18300—18305. Skrifstofur, Bankastræti I. Af-
greiðslusimi 12323. Auglýsingasími 19523. Aðrar skrifstofur,
simi 18300. Áskriftargjald kr. 90,00 á mán. innanlands — í
lausasölu kr. 5,00 eint. — Prentsmiðjan EDDA h.f.
Til 99 ára
• Það eru nú orðin um tuttugu ár síðan Bandaríkja-
s’ ?órn fór fram á að fá Hvalfjörð leigðan til 99 ára- Þá
v, ' ;alda stríðið enn ekki hafið, og beiðni þessi auðsjá-
aui ga við það miðuð, að Bandaríkin hefðu fasta bæki-
stöð í Hvalfirði án tillits til þess, hvernig ástatt væri í
alþjóðamálum-.
Oft síðan hefur þessi beiðni verið endurnýjuð í ýmsu
formi, en alltaf verið hafnað þangað til nú, að ríkis-
stjórnin hefur leyft Bandaríkjamönnum að hefjast handa
um framkvæmdir, sem beinlínis stefna að því að koma
upp flotastöð í Hvalfirði.
Þessar framkvæmdir eru hafriar, þegar horfur fara
batnandi í alþjóðamálum. Þær eru því ekki bundnar við
stríðshættu. Þær eru bersýnilega sprottnar af sömu rót-
um og beiðni Bandaríkjamanna 1945-
Hér er ekki stefnt að vörnum vegna hættuástands um
takmarkað skeið, heldur er stefnt að varanlegri bæki-
stöð, eins og ætlunin var 1945.
Þetta færir allt hersetumálið í nýjan farveg. Það er
fullkomlega rétt, sem Ólafur Jóhannesson hélt fram í
umræðunum um þetta mál í efri deild 1 fyrradag, að
hinar fyrirhuguðu framkvæmdir munu gera það mun
torsóttara að láta bandaríska herinn fara héðan, þegar
fslendingar sjálfir telja hans ekki þörf lengur.
Þetta þurfa menn að gera sér ljóst. Hinar fyrirhug-
uðu hernaðarframkvæmdir Bandaríkjamanna í Hval-
firði, ef úr þeim verður, skapa alveg nýtt víðhorf í
þessum málum.
Eign fyrir alla
Það er stefna Framsóknarmanna, að þjóðarauðurinn
skiptist á sem allra flestar hendur, —að sem allra flestir
geti orðið vel bjargálna og efnalega sjálfstæðir. Flokkur-
inn telur að stefna beri að því, að allir geti átt nokkra
eign og þá fyrst og fremst þak yfir höfuðið.
Það er í samræmi við þetta sjónarmið, sem fulltrúar
flokksins í borgarstjórn hafa lagt til, að fyrirhuguð hækk-
un fasteignaskattsins verði ekki látin ná til verðmætis
hóflegrar íbúðar. Þjóðfélagið á að sýna í verki, að það
vilji, að menn geti eignast þak yfir höfuðið án þess að
verða sérstaklega skattlagðir vegna þess. Með því að
undanþiggja slíka eign skatti sýnir þjóðfélagið, að það
vill ekki láta þjóðarauðinn safnast á fáar hendur, heldur
stefnir það að eign fyrir alla.
„Að blása út“
Jónas Pétursson, alþm., flutti þátt um daginn og veginn.
Hann varaði mjög við blindri kreddutrú á hagfræði-
kenningar, sagðist vilja flýta rafvæðingu landsins og eggj
aði lögeggjan til sérstakra ráðstafana til að stuðla að
jafnvægi í byggð landsins.. Menn rak í rogastanz og
minntust þess, að þingmaðurinn hefur í sex ár stutt
ríkisstjórn, sem umturnað hefur efnahagskerfi lands-
ins með ofstækisfullri framkvæmd úreltra hagfræði-
kenninga, dregið stórkostlega úr raforkuframkvæmdum
og nálega eyðilagt með öllu þann vísi, sem kominn var að
sérstakri starfsemi til að efla jafnvægi í byggð landsins-
Allt þetta hefur þingmaðurinn stutt. Nú er spurningin.
hvort samvizkan er að vakna, og svo, hvort nokkuð meira
verði fyrir hana gert en að létta af þrýstingnum með
einu útvarpserindi.
TÍMINN
5
Arnþór Þorsteinsson:
ER ÍSLENZKURIDNAÐUR
Á UNDANHALOI?
Á umliðnum írum hefur
margþættur iðnaður verið að
festa rætur í þjóðlífi vorra ís-
lendinga. Margax greinar þessa
iðnaðar hafa náð verulegum
þroska. Sem heild hefur ís-
Ienzkur iðnaður nú verið það
viðurkenndur af stjórnarvöld-
um landsins, að mál hans heyra
undir einn ráðherra ríkisstjórn
arinnar, iðnaðarmálaráðherra,
hliðstætt hinum aðalatvinnu
vegum vorum, laudbúnaði og
sjávarútvegi, en hvor þessara
atvinnuvega hefir sinn ákveðna
ráðherra til að gæta hagsmuna
sinna. Auk þessa hefir nú verið
komið á iðnlánasjóði og Iðnað
arbanka til eflingar íslemzkum
iðnaði.
Það verður þó að segjast eins
og það er, að sjávarútvegur og
landbúnaður njóta í margþætt
um skiln'ingi velvildar og stuðn
ings ríkisvaldsins, bæði fjár-
hagslega og siðferðilega, langt
fram yfir það sem iðnaðurinn
hefir nokkru sinni þekkt bæði
fyrr og aú.
Sjávarútvegurinn og landbún
aðurinn njóta þeirra forrétiinda
báðir að vera studdir af ríkis
valdinu, eigi einasfca með greið
um aðgangi að bönkum lands
ins (samanber afuirðalán) held-
ur njóta báðir þessir atvinnu
vegii vorir beinna styrkja svo
nemur hundruðum milljóna ár-
lega. Sá er þetta ritar veit að
báðir þessir atvinnuvegir þarfn
ast þessara styrkja og illgjör
Iegt mun að reka þjóðfélag vort
í dag án þeirra.
Það skal jafnframt tekið fram
að íslenzkur iðnaður hefir af
ríkisvaldSins hálfu notið stuðn-
ings í tollalöggjöf landsins, með
allháum collum á hliðstæðum
innfluttum vörum, eins konair
verndartollum.
Á hitt má jafnframt benda,
að tollar af vélum, varahlutum
og margþættum efnivörum til
íslenzks iðnaðar eru í tollaflokk
um sem óvíða eða hvergi munu
þekkjast i nágrannalöndum vor
um. f því sambandi má t. d.
nefna, að af öllum vélum til ís
tenzks iðnaðar verður að greiða
35% toll og að auki 6,05% toll
af innkaupsverði og tolli við-
komandi véla. Sama máli gegn-
ir um vélavarahluti. Fataiðnað
ur þarf í flestum tilf. að greiða
65% toll af tilleggi og í sumum
tilfellum 80 og 90% eftir vöru-
tegundum, sem þó verður að
flytja inn vegna sama iðnaðar.
Einnig má benda á, að í nokkr
um tilfellum má finna tolla af
efnisvörum sem fluttar eru inn
í sambandi við ullariðnað og
sútun skinna sem reiknaður er
110% af verði vörunnar að við-
bættu flutningsgjald'i og vá
tryggingu.
íslenzkur iðnaður er ungur
að árum. Hann þarfnast því
skilnings og aðhlynningar ráða
manna þjóðfélagsins meðan
hann er að festa rætur og kom
ast á legg. Það ber vel að hafa
í huga að okkar ungj íslenzki
Arnþór Þorsteinsson
iðnaður verður að keppa við há
þróaðan erlendan iðnað, sem
hefir í þjónustu simri margfalt
fjármagn, vélakost, útbreiðslu-
tækni og síðast en ekki sízt,
starfslið sem á ,ið oaki tnáif
un. kynslóð fram af kynslóð.
Það er athyglisvert að hinn
nýi forsætisráðherra Bretlandg
hefir látið það verða eitt af sín
um fyrstu verkum að hækka
um 15%.Ví,al]a to,|Ia af innflutt
um iðnaðaryörum til að bæta
efnahag'landsins eins og sagt
er, en þessi tollahækkun er
jafnframt verndartollur þeim
háþróaða iðnaði. sem rekinn eir
í Bretlandi Þannig hugsa Bret
ar um sinn iðnað og ber vissu
lega að vona að ís/enzk stje.rn-
arvöld, und'ir forystu iðnaðar-
málaráðherra. haldi vöku sinni
og geri engár þær ráðstafanir
í follamálum sem koma hin
um unga íslenzka iðnaði á kné.
Frændur vorir. Norðmenn,
hafa skilið að það er ógerlegt
að byggja upp iðnað, sem jöfn
um höndum á að starfa fyrir
norskt þjóðlíf og skapa aukinn
útflutn'ing iðnaðarvara, nema f,
hlúð sé að honum af ríkisvald- |
ins hálfu. Kemuir þar margt til £
svo sem fjármagn, tollar, aukin
iðnmenntun og margþætt fyrir
greiðsla á erlendum vettvangi.
Þessi skilningur norska ríkis-
valdsins hefir einnig borið þann
árangur að norskar iðnaðarvör-
ur sjást nú í vaxandi mæl? á
erlendum mörkuðum víðsvegar
um heim.
í sambandi við tollamál
norsks iðnaðar má benda á að
t.d. vélar sem fluttar eru til
landsins og hafa það megin tak
mark að vinna úr norskum hrá
efnum, eru tollfrjálsar. Eins og
fyrr segir í þessari grein verður
íslenzkur iðnaður að greiða um
40% toll af innfluttum vélum
og vélavarahlutum. Á þessu og
fleiru er lýtur að íslenzkum iðn
iði þarf vissulega að verða
breyting og það fyrr en seinna.
Hinn ungi íslenzki iðnaður á
nú samkeppni við háþróaðan
erlendan iðnað. eigi einasta frá
nærligigjandi löndum, heldur
einnig frá löndum sem greiða
sínum iðnaðarmönnum laun,
sem eru aðeins lítið brot af þ
beim launum sem islenzkur iðn-
aður greiðir í dag. Lönd, sem
keppast við að koma íslemzkum
og fleiri landa iðnaði fyrir
kattarnef með launakúgun og
fleiri aðgerðum, svo sem dump-
ing verði, eða verðlagi sem ligg
ur langt undir kostnaðarverði
vörunnar. Flestar eða allar rík-
isstjórn'ir nærliggjandi landa,
munu verða vel á verði fyirir
slíkum innflutningi og hrein
lega banna hann, nema á ís-
landi, mun slíkur innflutningur
leyfður í vaxandi mæli.
Af þessum og fleiri sökum
hafa nokkrar greinar hins ís-
Ienzka iðnaðar nú þegar orðið
fyrir áfalli og aðrair hafa orðið
að rifa seglin að fullu. Td. mun
skóiðnaður sem rekinn var í
Revkjavík, og framleiddi um
100 þús. pör af skóm, vera svo
til alveg lagður niður. Skyrtu
gerðir munu flestar eða allar
verða að hætta starfsemi sinni.
Kexiðnaðurinn á í vök að verj
ast og er byrjaður að draga
saman seglin. Fleiri iðngreinar
mætti nefna sem Iíkt er ástatt
um. en hér skal staðar numið í
bili
íslcnzkt máltæki segir að
það sé of seint að byrgja brunn
inn, þegar barnið er dottið of-
an v hann. Já það er vissulega
rétt Það er seint að fara að
rétta íslenzkum iðnaði hjálp B
arhönd þegar bú'ið ei að jj
jafna hann við jörðu. Iðn
aðarmenn þurfa að halda vöku
sinni, því þótt segja megi að
þeir hafi á umliðnum árum
verið mjög hógværir í kröfum
sínum, til íslenzkra valdhafa,
þá verða þeir að hafa fulla gát
á þróun mála iðnaðarins og að
sjálfsögðu er það fyrst og
fremst þeirra að gæta iiags-
muna iðnaðarins nú og avallt.
A. Þ.
Séra Halldór
Kolbeins
Kveðja frá vini
Sólhvítu brimi
við sævarströnd
var sál þín Iík, •
af geislandi krafti
og gleðinnar ólgu
svo rík.
Þú varst lc/tandi barn
eftir ljósi og hyr.
Svignuðu segl þinna vona
í svellandi byr.
Kall þitt til lýðsins
bar kraftsins hljóm.
Veikur hlaut viljann
hið vonda sinn dóm.
Og þín heiðríkjusál
við Herrans stól
á eilífðarströnd
fagnar upprisusól.