Vísir - 01.07.1953, Blaðsíða 5

Vísir - 01.07.1953, Blaðsíða 5
- MiSvifc in il:i,úlí 1953. VÍStft ,5- Eiturlyf jasmygl og nautn-. er vaxandi vandamái hjá Bretum. 3Murair burja ú nuutn eiiurltjfjfa ú þvá uö reykju nwariguunurindiinffa. „Láttu grön sía, sonr," sagði Sigurðúr Fáfnisbani við Sin- fjbtla, þegar Sigurði leiddist að súpa úr eiturbikurum þeim, sem Sinfjötla voru ætlaðir. Annar þoldi sem sé görótta drykki bæði innvortis og út- vortis, en hinn þoldi eitrið að- eins ef á kom, ekki ef hann drakk að. Og nú hafa fæstir granir (skegg) lengur til síunar eitrí,.,...,. En því kom mér þessi garnla sögn í hug, að á sínum tíma sá eg í íslenzkum blöðum yfir- lýsingu lækna varðandi eitur- íyí. EitUrlyfjanotkun hefir ein- mitt verið mjög rædd opinber- lega í Englandi undanfarið, en lyf þessi nefnast á ensku einu nafni „drugs", og nær þetta enska nafn yfir lyf, sem eru af- ar misjöfn bæði um áhrif og af- leiðingar. Sum þessara lyfja eru ekki '„eitruð" að marki, skapá sjaldan þá óviðráðanlegu ástríðu, sem brjálar svo vit neytenda, að þeir svífast einkis í því skyni, að svala ástríðunni. Þrátt fyrir það eru þessi lyf, „skammtar" og „töflur" vara- söm, og í ýmsum tilfellum getur neyzla þéirra oft leitt — og leiðir — til notkunar ann- ara lyfja eiturnotkunnar, sem bæði er' háskaleg og skapar nautnasýki, ástríðu, og endar oftast með hyllilegum dauða. Bæði sefandi og hressandi. Það vakti mikla athygli hér í Englandi, þegar uppvíst varð al stúdentar í Oxford neyttu lyfja í stórum stíl, að vísu ó- skaðlegra beinlínis. Hér var einkum um að ræða deyfilyf, róandi og svæfandi (flest þeirra svonfend barbitur-lyf), en hinsvegar hressandi og fjörg- andi lyf, og var þar sérstaklega tilnefnt „benzedrene" (eg held að pillur með svipuðum áhrf- um hafi verið til á íslandi, og gengið þar undir nafinu „am- phetamin"). Það kom í ljós þegar betur var hugað, að slík lyfjanotk- un mun vera almennari í Bret- landi, en líklegt þótti, einkum meðal skólafólks. Ekki þarf lyfseðil til kaupa a. m. k. sumra þessara lyfja. Þótt sagt sé að lyfjaneyzlu þessari fylgi sjaldan sjúkleg löngun, þá skapast við notkun,- ina : alloft einskonar „víta- hringur". Róandi lyf eru gleýpt til svefns, en afleiðingin er sú, að neytendur verða oft sljóir og daufir að morgni.. Þá er grip- ið til hins, að taka fjörgandi pillur (pick-up pillur) með þeim afleiðingum, að svefnlyf þykja ómissandi að kvöldi. Þannig getur þetta- lyfjaát : gengið koll af kolli og langtím- um saman. Séu mikil brögð að, verða menn að lokum að aum- ingjum, rótlausumj j stefnulaus^ um og sinnulausum útlögum, í færri orðum, að andlegum og líkamlegum vesalingum, sjálf- um sér og öðrum til armæðu og byrði. Nýtt lyf kemur til sögunnar. Enda þótt framangreind lyfjataka sé töluvert algeng, þá er þó annað og langtum skað- vænna, sem við er að stríða hér í Bretlandi, raunar víða um heim. Er að tiltölulega ný eit- urlyfjanotkun, en fer yfir eins og eldur í sinu. Er hétt átt við reykingar hinna svonefndu marijuana (eða marihuana) vindlinga. Bóla og Svartidauði mega heita fyrir bí, og saknar enginn — en eitt kemur í annars stað. Úr indverskum hampi. Upphaflega voru vindlingar þessir búnir til úr jurt, sem almennt er nefnd indverskur hampur. Jurt þessi getur sprottiö næstum hvar sem er milli hvarfbauga Krabbans og Steingeitarinnar. Vindlingar þessir eru að jafnaði nefndir „reefers" á ensku. Hvernig orð þetta er tilkomið, veit eg ekki með vissu, en mér hefur verið" sagt, að það sé af sömu rót og merkingu og „reef", sem þýðir „rif" á sjómannamáli. Að taka rif í segl minkar seglflöt, og er þarna hugsanlegt samband, því að vindlingar þessir „reefers", og t. d. tveggja tommu nagli, eri „reefef" mun þó jafnvel hlutfallslega enn smærri, bæði grennri og stundum stýttri. í nýútkominni bók \ eftir dr. Donald Melntosh, „Indverskur hampur. - Þjóðfélagslegur böl- valdur", er m. a: sagt 'frá tutt- ugu og tveggja ára stúlku, sem reykti: % hlufa af hampvindl- ingi (márijuana) undir eftir- liti og athugun. Vissi ekki, hvar hún var. í fyrstu urðu augu stúlkunn- ar áberandi skær og glampandi, hendur á sífeldu iði, leit helzt út fyrir að vera ölvuð, spurði m. a. hvar hún væri en- virt- ist annars ljómandi vel ánægu með tilveruna. Hér um bil stundarfjórðungi síðar var farið með stúlkuna stutta gönguför. Stundum brast hún í ofsahlátur upp úr þurru, annað veifið varð hún í meira lagi ástleitin. Hún varð þurrmynnt og þvöglumælt og óstöðug á fótum. Þá var farið með stúlku þessa til læknis, en þar fálmaði hún höndum og pataði mikið, en allt var það í helberu til- gangsleysi. Annað augnablikið var hún hin kátasta, hitt kvíðin og áhyggiufull, og hafði orð á því, að hún væri heft eða hindr- uð, lokuð inni. J vindlingi þeim, sem stúlka þessi reýkti, var hampur, sem ræktaður var í Englandi. Heilbrigð skynjun hverfur. Þeir, sem reykja þessa hamp- vindlinga (marijuana eða „reefers"), tapa að jafnaði venjuléga úr öllu hófi. Þessir marijuana eða^ hamp- vindlingar eru ekki sagðir hættulegir sjálfir, a. m. k. ekki svo, að notkun þeixra leiði til ófarnaðar neytenda almennt. En háskinn af reykingum þess- um, bæði illvígur og illviðráð- anlegur, er sá, að þær leiða að jafnaði til notkunar annara og kröftugri eiturlyfja, en þar er nú á dögum einkum átt við heroin. Aðalefni heroins mun vera morfin, en þegar heroin (eða morfin) hefur náð tökum á mönnum, er talið að fátt sé til ' viðreisnar nema sjúkrahússdvöl. talin' ein alvarlegasta hlicí- þessa vandamáls hve unglingar eru auðfengnir til neyslu þessa. eiturlyfs. Þessi eiturlyfjaneysla, mari- juanareykingar, þekktist varla í Vesturlöndum fyrir nokkrum árum. En reykingar hamp- vindlinga fara ört vaxandi, og eru stjórnarvöld víða í vanda stödd í baráttunni við þennan vágest. Jaf nf rámt því, sem hindra verður útbreiðslu marijuanareykinga, verður og. að verjast heroinneyslu, en það er oft erfið barátta. HeroinL helstíverður a.m.k. oftast að smygla til vestrænna landa, svo og: Vegna þess, hve marijuana marijuana og öðrum eiturlyfj-: vindlingar virðast óskaðlegir,' um. er það álit margra, að mennj séu óragari við þá en ýmis Margvíslegar smyglaðferSir. önnur eiturlyf. En hættan er_ í Englandi, t.d. í London- fyrir hendi, þótt dulin sé, og éihni, eru t.d. yfir 200 tollverð- ekki mun það taka langan jrj sem eingöngu hafa eftirlit tíma, að marijuanareikingar) með eiturlyfjásmygli. í Liver- eru mun mjórri en venjulegir • fljótt, jafnvel eftir fáar mínút- vindlingar. Islenzka þýðingu á orðinu hef eg ekki séð né heyrt, en mér kemur til hugar orðið „nagli", sem eg hef oft heyrt notað um sígarettur, stytt úr „líkkistu-nagli". Það mun ekki fjarri lagi, að „reefer" sé hlut- fallslega svipaður að stærð, borið saman við algenga vind- linga, (t. d. Lucky Strike, Camel, Player's eða Craven A), ur, allri rökrænni og eðlilega heilbrigðri skynjun. Afstaða til rúms og tíma breytist furðu- lega. Manni, sem hefur reykt hampvindling, getur fundist óravegur að fara um þvert gólf í litlu herbergi, en tíminn líður ýmist örfljótt, eða heil eilífð fer í hvert andartak. Hér fylgir og það, að þessar reykingar umhverfa kynhvötum og æsa leiða í óöngur. Menn forðast veruleikann. Nú er það svo, að tiltölulega auðvelt er að ná í eða rækta hamptegund þá, sem notuð er í þessa vindlinga („reefei-s"). Loks virðist það æ algengara að menn reyna að gleyma erf- iðleikum lífsbaráttunar, jafn- vel þó um stutta stund sé að ræða, forðast kaldan, áleitinn, en uggvænlega og hlífðarlausa veruleika nútímans, og leita svölunar eða hughreystingar í einhverri mynd. Reykingar marijuana eru sagðar blátt á- fram tælandi auðveld og auð- fengin úrbót allra meina. Hér er og þess að geta, að hamp- vindlingar örva hugarf lug, sjálfstæðiskennd, og herkju, sem mönnum finnst í bili vera karlmennskuhugur eða hetju- skap. Á þessum sviðum eru börn' og óþroskaðir unglingar og festulitlir menn einkum veik fyrir. Unglingur, sem hvorki hefur þroska né getu vegna æsku eða bilunar eða annars þessháttar ástands, til þess að jafnast á við fyrirmynd sína, heldur sig vera heljar- karl, í bili. Reyking marijuana- vindlings færir kjark og getu og úrræði til alls í hugarheimi neytandans. Það er sérstaklega Þótt. menn geri sér nokkrar vonir t um friðsamlega lausn i.Kóre.u^ fber ék'ki á bví, að saman drági í Indo-kíita. Mr'iviríiistkommúnistum aúkast sfyrkiir eftir því, sem þeir' verða' friðsam- legri norðar í álfunni. Bandaríkin hafa þvi aukið stuðning sinn við Frakka í landinu, og sýnir myndin ameríska birgðaflugu, sem varpar nauðsynjum niður til franskra hersveita. pool munu vera svipað margir tollgæzlumenn við sama starfið. Sú borg er sögðu eitt versta eiturlyfjabæli í Englandi. En Bretar eiga við ramman reip að draga. Fyrstu níu mánuði ársins 1951 stigu fjórar milljón- ir sjómanna á land i Englandi, auk ferðafólks hvaðanæva að, og er auðvitað ógerlegt að leita- hjá öllum þessum fjölda svo að grunlaust sé. Eru og margar aðferðirnar við smygl heroins t. d. holir hælar, göngustafir eða regnhlífar, sælgætisöskjur og þar fram eftir götum. Það mun þó nær einstætt um hero- insmygl, að biblía, sem lá á hillu* yfir sjómannsrekkju,. reyndist vera holuð út að mestu en spássíur límdar saman, og var þetta raunar kassi. Biblíu- hylkið var hvorki í samræmi við saklaust útlit né heldur þær hugleiðingar, sem gera má ráð fyrir í þeirri bók! i Það var athyglisvert, að nær eingöngu menn utan hvíta kyn- þáttarins stunduðu þessi við- skipti, a.m.k. fyrst í stað, og enn eru blökkumenn og Aust- urlandsbúar „fremstir" á þessu sviði. Oft eru eiturlyfjasölum ungar stúlkur til aðstoðar, en þeim hefur áður verið „komið á bragðið". Eru þær blátt á- fram þrælar ástríðu sinnar, og því auðvelt fyrir eiturlyfja- prangara að ná miskunnar- lausum fantatökum á þessum viljalausu vandræðastúlkum. Síðan farið var að herða eft- irlit með eiturlyfjasölu og neyslu, hefur þessi misliti lýð- ur farið gætilegar. Prangarar nautnalyfja eru að breyta svip og snikk, þótt flestir séu enn að yfirlitum frábrugðnir Ev- rópumönnum. En fyrir skömmu sá eg það, að aðstoðarmenn. höfuðpauranna, þ.e. þeir, sem stauta um torg og stræti með varninginn, líta nú oft út eifts og saklausir aðstoðarklerkar, hvítir, sléttleitir, feitlagnir,, drekka mikið te en neyta að jafnaði hvorki tóbaks né k- fengis, a.m.k. ekki á almanna- færi. Yfirleitt gengur lögreglu erfiðlega að hafa hendur í hári eiturlyfjasala. — Jafnvel þótt einn og einn furtur sé gripinn,. þá skortir oft næg sönnunar- gögn til sakfellingar. Örugg vitni fást sjaldan, enda þegir þ jof snáutur * meðan • rha'. '¦ • ¦ ! Þaðhefur allmikið verið rætt að undanförnu hér í Bretlandi, og að þvíer eg veit bezt í.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.