Vísir - 22.03.1957, Blaðsíða 4

Vísir - 22.03.1957, Blaðsíða 4
VÍSIR Föstudaginn 22. marz 1S:>7 IMel&i Vaiéfj&son: Glæsileg bók og nýstárleg. íslenzkir f járhundar hreinræktaðir vestur á Kyrrahaf sströnd. | efnaður og áhugasamur fræði- jE. J. Oswald: By Fell and Fjord, maður gengið að verki.*) OgjLondon 1882. 21. Alfred C. hér er m. a. margvíslegur fróð-'Brehm: Tierlebrm, Leipzig leikur um hundana okkar, sem I1883. 22. Viggo Möller: Hunden skiptir. Er hér geýsimikill og mun gleðja hverja íslenzka og Hunderacerne. Kaupm.h. I fjlbreyttur fróðleikur um ísl. ismalasál innilega. Ekki sízt 1887. 23. Eugen Colding: Vore jhundinn, kosti haris og kehjar. ísl. hundinn, súms staðár ör— fáar línur, en rinnisr hfiýir kaflar, og sumir svo blaðsíðúm frásagnir um kosti þeirra og vitsmuni, sem verðlaunaðir hafa verið erlendis. En — hart _*_- , .-,;__,• , ¦ _ , • *t. a • << i« « * u „ ™;i,i,.ier Það oneitanlega aðgongu, að Nýskoð hafir bonzt hingað; hundurmn" hfað af þau miklu! * >,<.. ,«f & „ ' -?::•, , . ', ., k. *• j- « iþurfa að.lata utlendmga fræða nystarietí bdk og glæsileg um, harðmdi. okkur um kosti vors agæta íslenzka hundinn. Og þótt von'------ hafi verio á einhverju riti umj Undanfárna tíu mán- þetta efni, fer hér allt svo langtj uði hefi eg leitað víða og vand- !sjálfa _ vestur a Kyrrahafs- t,fram úr öljum vonum", að.lega að hvers konar 'fróðleik' . ¦¦.',, Hunde, Tímarit, Kaupm.h. 1898 og 1900. 24. Chr. Schierbeck, M. D. Reykjavík, í sama tíma- riti, 1900. 25. Um hundasýn- ingar í Kaupm.h. 1900—1914. (Margir ísl. hundar). 26. Nancy hundakyns, og ef til vill^Madsen: Race-Hunde, tímarit, bjarga kynstofninum fyrir oss Kaupm.h. 1903. 27. Th. Thor- oddsen: Landfræðisaga íslands. Jigi verður um neitt samjafn-jum þessa hundategund. Virðist! ð. Bók þessi er í vönduðu j mér mestur sögulegur f róðleik- | strönd! Heimildir um „íslands jhund- ;.bandi og stóru broti (23.5X18: Ur og eztur í- kaflanum um'linn" eða ,,Islenzka fjárhundinp" ¦Jfc ' ' , "'- ' .<? aw_ \ ... w. CZ «-»!>-:„. #_»¥ ,.í ..-.,-; s. _«..•<•' .______"i _ t T ___.__,•____,__-r-f __._ _____ t-___._. í V.A++_,i . í ..-. «™Í_.V ¦£_._£ 0*7.4 1 í\ f-Tí-í . í réttri tímaröð frá 874—1956 1. íslendingasögurnar all- víða. (Munnmæli: 900—1140, sm.) um 5 arkir að stærð ogjhunda í Lýsingu tslands, Rvk prentuð á þykkan myndapapp-1 1920, og bezta lýsingin á vexti ír, með fjölda mynda, landa- j þeirra og ytra útliti öllu í grein bréfa og rissteikninga o. fl.| Chr. Schierbecks í ritinu ,,Vore jskráðar: 1140—1300). 2. Mar Meðal annars stórri tö'flu meðJHunde"', Kaupm.h., des. 1900."jteinn Behaim nefnir íííslands- friyndum og einkennum á ann-1 ,,Kynhreinir (hreinkynja) Og margt er þar athyglisvert fyrir okkur, landa hans. sem nú erum teknir að vanrækja hann og vanmeta. — Hefi eg lengi ætlað að senda ..Vísi" nokkrar línur um hundinn ckk- 28. &ð l^undrað hunda af mörgum •stegutldum (einn af hverri). Tit- ilblaðið er hreint og fallegt: IJie Iceland Dog — svo fáni ísl. hundar eru nú sjaldgæfir, qg e? fann að eins einn dal, hundinn 1492, og Olaus Magnús 1555, 3. John Caius: De Canibus Britanicus, 1570. 4. William Breiðdal, fremur afskekktan, á: Shakespeare: Henry V. ca. Austurlandi, þar sem hrein- 11600: „Svei þér, íslenzki hund- íslands litprentaður— og neðst I kynja hundar eru í miklumjur! Hvasseyrða hundskvikindi 874—1956. (titilblaði) stendur þannig: ' af hundraði. A næstu bls. j meirihluta. Eg gizka á um 90 írá Islandi!" 5. Eggert Olafsson ." jog-Bjarni Pálsson: Ferðasaga, á ; ,.Þessi tvö sumur á fslandi þjvzku 1744. 6. Count De Buffon: A Research on the Icelandic Dog J hóf eg mjög nákvæma leit og|Natural History, London 1812, (also known as the Icelandicí valdi mjög vandlega fjó'a!frumútg. París 1755. 7. N. Sheepdog) ! hunda og fjórar tíkur, sem eg Horrebow: The Natural History by Mhrk Watson iflutti síðan til Bandaríkjanna. ¦jof Iceland, Londn 1758. 8. Wensum Kennels, Nicasio. California, 195G. Kaupm.h. 1904. Annandale: The Faroes and Iceland, Oxford 1905. 29. Kennel Club óf England 1905: The Icelandic Sheepdog „Chuck".—1923. 30. Count Henry De Bylandt: Dogs of all Nations, London 1905. 31. Rob. Leighton: The New Book or the Dog, Melbourne 1907. 36. Stef- án Stefánssoh: A Handbook, Reykjavík 1911. 37. Walter E. Masno: Dogs of all Natioris, San Francisco 1915. 38. Th. Th.: Lýsing íslands (IV. B.), Reykjavík 1920 (Langur kafli þýddur). 39. National Dog Show (Brit.) 1923 og 24. (Nokkrir ísl. hundar). 40. Ed- ward C. Ash: Dogs, Their ! History and Development, New I York 1927. 41. Lög fra Alþingi, ití 11, 1928: I. og V. grein. 42. ar „velsporrekjandi" — ,,að gefnu tilefni", og nú mun þessi' merka bók ýta undir mip með Nelsqn það! — Að lokum aðeins þetta: Fallegir og sviphreinir eru misserisgamlii- hvolparnir, Glói og Grýla, fæddir í Wens- um, afkomendur „herra Bósa frá Hó'skuldsstöðum og irú Brönu frá Hvanná". Er vonandi, að Wensum-hundarnir íslenzku gleymi ekki móðurmálinu næstu áratugina, ef við þyrftum að leita til þeirra um „björg í bú"! Eg hefi þegar fengið þrenna ; Joseph Banks: Letters on Ice hvolpaliópa, og hafa þeir t eppn ! land 1772 Dublin 1780. 9. ,--*-, l-c i _!¦•_>•.• -n -ui ¦ Bjarni Sæmundsson: Spendyr- ast vel. Og með nakvæmu upp- Encyclopædia Bntamea, Dubl- f- . 'i ,,. _- - _ ,• > v • iim in o- nu . r- I in> Reykjavjk 1932. (Langur Fyrir neðan er gomul tré- eldi vona eg, að mer takisí aðjm 1791. 10. Sir Charles Lmna-( J£ w Hutchinson. D" skurðar-teikning ágæt. afjstöðla tegundina fullkomlega. eus: The Animal Kingdom ' tveimur ísl. hundum. Úr formála höfundar gríp eg þessi slitur: „Það er fullyrt aðeins af tveimur höfundum Eggert Ól- afssyni, 1744 og Joseph Banks, 1772, að til hafi verið þrjár hundategundir á íslandi. Hinn víðkunni náttúrfræðii.gur de Buffon, greifi, sem minnist nokkrum sinnum á íslenzka hundinn í V. bindi af fyrstu frönsku útgáfunni af bók sinni „Histoíre Naturelle", 1755, tel- ur ekki hafa verið nema eina hundategund á íslandi. Sé full- yrðing Eggerts og Banks áreið- iÞessir hundar eru geðþekk og álitieg tegund „mjó-trýninga", mjög vitrir hundar og alvog framúrskarandi vinalegir ..." Höfundurinn, Mark Watson, ferðaðist hér um landið þvert og endilangt sumurin 1955 og 56. Hundána fékk hann á þess- urii stöðum: í Blönduhlíð í Skagaf. 1, á Jökuldal 1, í Jök- ulsárhlíð 1, ( Breiðdal 4, í Foss- árdal 1 (S.-Múlas.). Auk áður- nefndra eru Konni frá Lindar- bakka og Vaskur frá Þorvalds- stöðum í Breiðdal, og Auli frá Sleðbrjót í Jökulsárhlíð. Og nöfnum sínum fá þeir að halda í nýja föðurlandinu. — anleg, er eigi ósennilegt að hin ír svonefndu „Veiðhundar" og | Mr. Watson gekk að verki cl á Slýjafjöru. Polar Quest hefur eim e! ki verið náð út frá Slýafjöru í Meðallandi. Skipið flaut á stórstraums- flóðinu þann 15. þ. m. og allt Edinborg 1792. 11. W. áf strandstaðnum, en þá gerði lofsa veður og brim við sand- , Encyclopaedia, London 1935., .,, .. J- aa a n ••_• tlt t-- var tilbuið til að sigla skipmu ,, , , ......44. Aga Grafin von Hagen: Die ,-.... , , ^ , . ,. Hooker: Journal of a Tour m _, , __ . ., ¦•• ' t i j • __^ c' _ ,oAn Hunderassen, Potsdam 1935. Iceland n_ the Siunmer of 1809. ,___., '. , , _ , , 10 o- /-, -. „> , ¦ 45. Hjalmar Lindroth: Iceland, . , , . , ,, 12. Sir. George St. Mackenzie:, - J, _r ínn, svo ekki reyndist ohæít áð m i • T . _ ,_,/. t _ í A land of contrasts, New York i . ' , . . . .,,.., Travels ín lceland 1810, Lond- _ , ' , , jsigla skipinu ut, héldur varð lon io r, * • rm 11937. 46. Den store Hundebog j r_,Á , .._ ' ,..,., , un " 13' ^Ptam Thomas: R ^ _. mh að draga það nær landi td þess 1938. 47. Austin H. Clark: Ice- ^ bnmið næðl þvi ekkl Brown: Hundar og hundasögur Edinborg 1829. Sami höfundur Dýrafræði, Glasgow 1833. 14 Sir William Jardine o. fl.: The I Naturalist's Librai'y, Edinborg I 1840. 15. W. C. L. Martin: The ' History of the Dog, London ¦ io^-ioc^- t. • r, n Workmg Dogs of the World, 1845. 16. Sabme Baring-Gould. L , ,„,„_... t,- • r, ----._, , _ (London 1947. 50. Bjarm Sæ- Iceland: Its Scenes and Sagas, , __ ,,,,,,. t j ioc- ir, «¦-_.' • T Imundsson: Kennslubok í dyra- London 1863. 17. A. Benion: Les ;. _. 1 ¦ . „ ,_,„ .' „, t, /-••_> > ,o.. ,0;fræ-i, Reykjavik 1948. (Kafli Races Canines Paris 186o. 18 , , , ' _ ¦ _.; ,, . A _,_ -i_ ' rr,_. t> _ • tt i__ i a ísl.). .51. Gongur og r.ettir. Ak- Stonehenge: The Bog m Health i . ,__„ A , -, Tíl. land and Greenland, Washing- ton, D. C. 1943. 48. C. L. B. Hubbard: The Observer's Book of Dogs, London & New York. U945. 49. C. L. B. Hubbard: Þar sem skipið' strandaði év mjög aðgrunnt og brýtur larigt fyrir utan það. ! Menn frá Björg\m h.f. hafa nú verið á fjórðu v'iku á strand- staðnum að undirbúa að ri.á skipinu á flot. Vafasamt er taíið að skipið náist út fyrr en síraum ur stækkar aftur og stilit sé þá í sjóinn. ^„Dverghundar" hafi fallið að inestu eða öllu leyti í harindun- um og rnannfellinum mikla á síðari hluta 18. aldar. Er hugs- anlegt, að þá hafi aðeins „fjár- þessu með brennandi áhuga og frábærum dugnaði og sparaði engan tilkostnað. Og „Hunda- bókin" hans glæsilega ber þess óvtíræð merki, að hér hefir vel and Disease, London 1873. 19. Richard F. Burton: A Suriimer iri Iceland, Edinborg 1875. 20. iureyri 19.53. (Ua kafla Hallgr. Þorbergss.). 52. Martin Hansen: Rejse paa Island, Kaupm.h. 1954. *) Öll ísl. nöfn eru rétt og vandlega skráð. Úr flestum þessara heimilda eru birt nokkur ummæli um * Austur-l>ýzka stjórnin bann aði fyrir nokkru dr. Dibcili- usi, biskupi evangelisku kirkjunnar, að koma til Dresden til fyrhiestrahalds. ! Saffó stofnaði skáldahá- skóla á Lesbos. Hvarveína í Grikklandi, þar sem menn ars staðar. Aþeningar tóku það ekki í mál að veita konum að- gang að „skáldaskólum", né ¦ .í;; stunduðu skáldskapar- og(láta þær læra söng og hljóð- |S_5 heimspekinám, voru stofnaðir i íæraslátt. Á Lesbos var þessu þessháttar skólar. Þar heyrðu ] á annan veg háttað. Þar var fræðsla í söngmennt og skáld- skap talin bezta menntun fyrir ungar stúlkur. Ekkert var íalið þessu æðra. Og á mörgum eyj- uni var uppeldi stúlkna næst- um hið sama og drengja. Frá blautu barnsbeini, eða réttara sagt þegar á unga aldri voru bornunum kenndar íþróttir og kennt að hugsa. Menn vissu, að því þroskaðri sem ungar stúlkur urðu, þess meiri trygg- ing var fyrir því, að afkvæmi þeúra yrðu hraust ,og vitur. En Aþeningar logð.u aðalá- herzluna á uppeltíi drengja. Þeir töldu kvenfólkið nr. 2. Konurnar t átíu; samkvæmt þéirra áliti, að fást við Heimiiis- störfin. Þeir skopuðust að hug- takjlnu skáldkoixa og listakona. Karlmennirnir áttu-' feð njóta heiðursins af þeim störfu'm. úngmennin skáld og heimspek- inga lesa og útskýra skáldskap- armál og heimspeki. Og þessi kennslu sóttu ekki einungis efnaðir unglingar. Handverks- menn, verzlunarmenn og bænd- ur nutu þessarar fræðslu í hóp- um. Ást á listurn, fegurð og þekkingu var þjóðinni í blóð' borin. Frelsi meira «n í Aþonu. Á 'Lesbos fæddust skáldin, Terpandron og Alkaios,. og sönkvarinn Arion. En? allra álit var það, að Saffö væri mesta skáldið, ,ei? ]pá vajr uppi. Það var miíciíl munuí á skólum í Aþeriu og;á. Lesbos, :í Aþenui skildu m§nn ekki það 'frjáisræ'ði, sérri konur autu á þessarreyju ogvíða ann- Karlmennirnir einir áttu að að austanverðu Miðjarðarhaf-i. tók skáldið og söngvarinn hafa rétt til þess að iðka listir og skáldskap og geta sér heiður og frægð á þessum Vettvangi. ÓfriSur á eyjunum. Á eynni Lesbös vor'ii fléiri skólai' fýrir ungar stúlkur en skóli Saffóar. Én hennar skóli ir 'hennar á þeim A eynni Eresos voru einnig Alcaeus mikinn þátt. Var hann slegnir peningar með mynd' gerður útlægur til grísku ný- hennar á. Nú eru aðeins til eít- í lendnanna á Sikiley. Varð þá irlíkingar af peningum þessum, og því er ekki gott' að átta sig á því, hve fö'gur Saffó hefur verið, með því að athuga mynd- var frægastur. Saffó var af- ar áhugasöm um nám, þroska og uppeldi nemenda sinná. Nemeridur og foreldrar þeirra virtu hana mjög mikils, bæði sem kennara og skáld, Mörg af kvæðum hennar voru;tækifær- isljóð, t. d. brúðkaupskvæði o. s. frv. Kvæði hennar er'u bæði há- fleyg og létt og gan^arisöm. Það sýnir í hve miklum riieíum Saffó var, að mj/pnd héimar var á periingum. Myjndir á peri- ingum voru eins konar ábyrgð á því, að þeir væri .ófalsa'ðir,: í Það var oft ófriður og smá- hernaður á grísku eyjunum. Svo var einnig á Lesbos. Éyjan var í ríkjasambandi við.Aþenu. En íbúar ýmissa annarra eyja höfðu samband við Spörtu. Þetta varð þess valdandi, að litlix r^kin drógust inn í ófrið milli Aþeninga og Spartverja-, Auk þcss deildu flokkar um völd innbyrðis í litlu ríkjuri- um. Kom það einnig fyríir á. Lesbos. Saffó flæktist inn í bær déikic; í bardaga e'ðabar-. áttu milii efnafóíks á evnni ofi þeim væri það efrii,' sem lög-1 Myrsiliusar nokkurs, komst liú:i skípað var. Og kaUpmenn sáu ú! á svarta listann hjá honum. myndum þessum hvaðan peri-1 líann jváði völdum á Lesbos um ingarnir voru upprunnir. Saffó; stund';: .Grikkir nefndii hann yar kunn um öll- lönd er Iágu! hr,rSstjórann. í þessari deiki Saffó honum samíerða. Hef- ur hún líklega verið gerð útlæg um tíma. Pharaossteinn, sá sem fj'rr er nefndur, fræðir inenn ítrri það. En Saffó kerriur til Lésbös löngu fyrr en Alcaéus og tekur að fást við sitt fyrra starf. Pittacus hinn vitri ha.öi þá náð völdum. Fáít varðveitt af skáldskapnum. Það er ekki mikið, sem varð- veitzt hefir af skáldsítap. Saffó- ar. Allmörg kvæði hennar eru þp kur.n. Höíðu þau yerið þýdd á lalínu aíhinum miklu skáld- um'Rómverja. Þeir heiðruðu og dáöust að grísku menníngunni. Varð hún einnig undirstaða röm've'r.skrar menningar. Í Róm lofuou menn skáldskap. Saffóar fyrir fagra bragarháttu, tiifinn- inganæmi, . hita,,.: hrifningu og Framh. á 9* síðu. *•• -^*--^v -.k.

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.