Vísir - 12.04.1957, Blaðsíða 4

Vísir - 12.04.1957, Blaðsíða 4
vfsm Föstudaginn 12 ríl 1957 Julius Gould: Stúdentar haf a verið f oringjar í baráttunni gegn kommúnistuni Aust&íi járotjaldsinsins herjast þeir ílka fyrjta* frelsinu. Ilöfundur þessarar greinar er fyrirlesari við IJniversity College í Lundúnum. í tímariturn hafa birzt eftir hann fjölmargar greinar um efnahagsmál, verkalýðsmál o,. fl. í grein þessari ræðir hann fprystuhlutverk háskólakennara og háskólastúdenta í baráttunni, sem háð er í Austur- Evrópu gegn kúgunaxvaldi kpmmúnismans. Hann víkur og að því, að í hinum frjálsu lpndum hafi margir háskóia- kennarar og stúdentar, er aðhylst. hpfðu kommúnisma, brotið af sér hlekkina og snúið við honum baki. í öllum löndum, þar sem lýð- ræði ríkir, eru menntarnenn, serq aðhylst hafa kommúnist- iskar kenningar, að snúa,, við, þeim bakj. Kennarar Qg stúdr entar hafa brotið af sér hlekkr ina. Þeirra með,al eru menn, sem stóðu framarlega í flakks- starfinu. Sumir þeirra hikuðu lengi vel, en barátta stúdenta í kommúnistalöndunum sjálfum, vakti þá til nýrrar umhugsun- ar. Kommúnistar hafa alltaf seilst til áhrifa meðal ungra menntamanna. meðal háskóla- stúdenta, en fyrir þeim liggur, mörgum hverjum, að gegna ýmiskonar forys.tuhlutverkum, er út í lífið kemur. Mark f lokks „öreiganna" hefur jafnán verið bylting við forystu slíkra manna án tillits til vilja verka- lýðsins, jafnvel þar, sem tæp- lega er hægt að tala um verka- lýðsstétt, í venjulegum skiln- ingi þess orðs, » Samúð þótti nægjanleg. Kommúnistar hafa yfirleitt farið sér fremur hægt, er þeir seilast til slíkra áhrifa, en þeir hafa þó reynt með öllu móti að gylla „hugsjónastefnu kom- múnismans" í augum hinna ungu nemenda. Þeir hafa talað fagurlega um félagsanda. Þann, sem ríkir meðal kommúnista — og um frið. Og margir létu blekkjast — gerðust jafnvel merkisberar, eins og tilgangur- inn var. Og það var aldrei.talið skipta höfuðmáli, hvort hinir ungu menntamenn gengu í flokkinn, — það gerði sama . ;Ega£n, ef menn fengu samúð i |rtifð stefnu kommúnista. Gagn ^ímatti af öllum hafa til þess að * ^breiða út kenningar flokksins, ihver í sínum hóp. Þar mundi <r'ödd þeirra hljóma sem berg- *mál af því, sem haldið var fram r,>í, Kreml hverju sinni. Þannig átfi að undirbúa jarðveginn: Símnfæra, menn um, að kenn- íngar komm.únista. væru ekki hættulegar, öðru nær, stefnan væri friðarstefna. Þannig, átti að gera menn værukæra. Sumir sneru aftur. Margir gengu í flokkinn, en ýmsir þeirra fóru úr honum aftur. Sumir hurfu frá villu síns vegar við nánari kynni, aðrir fóru úr honum blátt áfram af leiðindumt en aðrir fengu öðru af sinna, er út í lífið kom, en þrátt fyrir þetta tókst í mörgum löndum frjálsra þjóða að ala upp meðial menntamenna flokk gallharðra kommúnista, sem fengu margvíslegum störf- um að gegna á ýmsum sviðum [þjóðlífsins, og voru reiðibúnir hverju sinni að gera það, sem flokkurinn bauð, þrátt fyrir það, að f lpkksleiðtogarnir sýndu þeim oft megna lítilsvirðingu innan sinna „vébanda". Þar var talað um þá, sem menn, er hefðu svikið sínar eigin hugsjónir, og héldu fram augljósum kommúnistiskum lygum, "til þess að blekkja al- menning til fylgis við flokkinn. Og í sannleika sagt áttu þeir oft ekki betri dóm skilrö því að þeir höfðu selt arftekinn rétt sinn til frjálsrar hugsunar og könnunar. í hinum frjálsu löndum átti þessi uppgjöf sér stað án beinnar þvingunar og orsakirnar ýmislegar. Það er ekki kunnugt til dæmis, að það hafi átt sér stað í Lundúnum og París, að nokkur maður hafi verið neyddur til þess að ganga í kommúnistaflokkinn, en af sjálfsdáðum sóttu stúdentar fyrirlestra um kenningar Marx og Lenins, gleyptu við þeim, og unnu af frjálsum vilja sem liðs- menn Stalins og Krúsévs. Þetta má kalla „kaldhæðni örlaganna", því að austan járn- 'tjaldsins var þetta öðru vísi. Þar var öll starfsemi háskól- anna og háskólanemanna hneppt í stálviðjar. Vikið var ' umsvifalaust frá störfum kenn- 'urum, sem ekki dönsuðu á lín- junni, nemar voru þvingaðir til !þess að ganga í æskulýðsfélög, Jog felld var niður kennsla í ýmsum námsgreinum. En þrátt fyrir allt þetta hafa alltaf verið stúderitar við háskólana austan járntjaldsins, sem neituðu að sætta sig við slík örlög, að verða viljalaus verkfæri kommún- ismans. Það voru þessir menn_ sem tóku fprystuna í Póllandi og Ungverjalandi, og komu þvji til leiðar, að ' allt það, sem kommúnistar höfðu byggt upp með áróðri og gyllingum, hrundi til grunna. Sú spilaborg hrundi til grunna — hervaldið eitt var eftir. Nýjar lygar og hótanir höfðu engin áhrif. Það, sem gerðist í Ungverjalandi, sýndi, að frelsisþrá verður aldrei bæld niður með vopna- valdi, þótt hægt sé um stundar sakir að halda henni í skefjum með grimmdarlegu atferli. Stúdentar Ungverjalands hóf- ust handa um að ryðja braut- ina til frelsisins fyrir hinar undirokuðu þjóðir. Margir munu feta í fótspor þeirra og brautin verður rudd til fulls. um það er lýkur. dyggur lærisveinn Stalins og Hitlers. En hvaða áhrif hefur það haft um gervalla Evrópu? Blindir fá sýn. Atferli Rússa vakti hrylling heilla þjóða, mótmæli voru samþykkt og kröfugöngur farnar, en sterkust voru áhrif- in á stúdenta hvarvetna. Þeir hófust handa um að hjálpa fióttamönnum. Hinir „blindu" þeirra meðal fengu sýn. Fjölda margir sneru baki við komm- únismanum. Kommúnistisk stúdentafélög hafa verið leyst upp, til dæmis við háskólann í Oxford (Oxford Communist Cluh). I Lundúnum víttu stúd- entar opinberlega leiðtoga sína, sem reyndu að réttlæta atferli Rússa. JSn áhrifin hafa náð lengra en til háskólanna. Fylgi komm- únistiskra forsprakka í verk- smiðjunum ag verkalýðsfélög- unum er dvínandi og meðal kommúniskra blaðamanna og ritstjóra hafa risið upp. menn, sem hafa tekið svipaða afstöðu og stúdentar, og fordæmt fram- komu Rússa. Og þó eru énn u: -túdentar, sem hafa eklvi hug t.il þess að þrjóta af sér hlekk::-.a. Þeir eru sekir um ný, óguiirt. svik, svik við félaga sína í Budapest, sem börðust fyrir frélsið, félagana, sem létu lífið til þess að aðrir gætu starfað, menntast og auðgað andann við frjálsræði og i'rið. lydi iveriaba ene5 140 km. hra5a. Elótti ungversks eimreiðar- stjóra vekur allniikla athygli. Kona hans og börn voru flú- in til Austurríkis og voru hafð- ar sérstakar gætur á mannin- um, þar sem grunur hafði vaknað um, að hann myndi hafa í huga að reyna að kom- ast til þeirra. — Nú hefur á- form hans heppnast, en hann varð að aka inn yf ir landamær- in með. 145 km. hraða á klst. til að sleppa þangað. Tveir ungverskir hnefaleiks- menn, sem voru í flokki, er var á ferðalagi í Þýzkalandi, hafa beðið um hæli sem pólitískir flóttamenn. Þannig er það víðar. Þess ber að geta, að því fer fjarri, að stúdentar í Tékkó- slóvakíu, Austur-Þýzkalandi, Rúmeníu^ Búlgaríu og fleiri löndumY séu ekki sömu skoð- unar og stúdentar Ungverja- lands. Hvorki harðsoðnir kom- múnistar í stétt háskólakenn- ara né flokkurinn hafa getað bælt niður kröfur þeirra. Og hvers hafa þeir krafist? Minni fræðslu um Marxisma, meiri tíma til þess að stunda önnur fræði, meira frjálsræðis í félags- og stjórnmálalífi. Valdhafarnir í Kreml vita, að. stúdentar í þessum löndum vilja reta í fótspor félaga sinna í Ungverjalandi. Þess vegna eru ungir háskólanemar fluttir hundruðum saman í fangabúð- ir. Þar sem ekki er hægt að kúga þá, skulu þeir upprættir verða. Það er hin „nýja skipan" Krú- sévs fyrir Evrópu. Hann er Kokktail-kjóllinn P-andora, saumaður í dökkt chiffon, „skap- ' aður" á ítalíu. Vandaður kjóll en dýr — að því er útlitið virðist gefa í skyn. ingurinn og notáði sér srax gamansemina af þessu, „að þér ^. Jíruð mótfallinn frú Bolton?" ;;..,;, {y"^' „Já, mjög svo," svaraði eg. „En ekki samt svo að eg fremji ' meinsæri þess vegna." Þá bað lögfræðingur Sams ;Si um leyfi að mega leggja fyrir f? mig eina spurningu í viðbót. ''¦"¦ „Það hefir orðið tízka á síðari árum," sagði hann, „að lýsa mörgu, þar á meðal vissu sinni, í stigum. Vilduð þér svo vel gera, að lýsa því fyrir réttin- um hversu mikla stigavissu þér hafið fyrir því að þessi maður —" og hann benti á Sam — „sé Sam Bolton, eigirimaður frú Bolton, sem leitar leyfis til þess að álíta að hann sé dáinn?" „Þér megið telja, að eg þekki hann að 98 hundraðshlutum," svaraði eg. En það voru þessi tvö stig af óvissu_ sem töpuðu málinu fyr- ir Sam, því miður. Við borðuð- um miðdegisverð saman um kvöldið og þegar á alt er litið álít eg að hann hafi tekið dómn- um með heimspekilegri ró. Eg vldi að eg hefði getað stutt hann betur, því að hann gerði enga tilraun til að ýta undir mig eða hvetja mig til að lita vitnisburð minn honum í hag. Eg kom nú húsi mínu fyrir til sölu hjá húsásölumanni og hélt síðan til Lundúna í þeirri trú að eg hefði nú heyrt það síðasta frá Sam og Thérésu. Það var árið 1947. Einhvern tímann á árinu 1948 fekk eg tilb'oð í húsið. Húsasölumaðurinn sagði mér, að væntanlegur kaupandi vildi að líkindum borga meira fyrir húsið en eg hafði rág fyrir gert. Hann.væri ríkur Amerík- ani, sem hefði stórauðgazt í Venezuela. Tveim vikum siðar var húsið self fyrir hátt verð. Þetta gerði mér fært að láta Alphonsine fá eftirlaun; hún hafði þjónað frændkonu minni og mér af trúmennsku. -v- Skörnmu eftír þetta fekk eg bréf frá Alphonsme. Hún sagði mér að 80 hús hefðu verið byggð á lóðareigninni við La Bastide, en föðurbróðir Thér- ésu, væri nokkuð sniðugur og hefði tekið í sinn hlut megnið af ágóðanum. Thérése byggi enn í sama húsinu, en nú væri þar enginn ólífulundur lengur, heldur ótal smá hús. Hún drýgði litlar tekjur sínar með því að hafa fólk i fæði. Eg kom ekki til Miðjarðar- hafsstrandarinnar fyrr en sum. arið 1955. Eg reikaði niður eftir Bouleward Carnot- í Cannes þegar stór bifreið, dýr að sjá, renndi hljóðleg.a jafnhliða mér og nam staðar. Við stýrið var Sam. „Sæll Bill," sagði hann. „Gaman að sjá þig aftur. Hvernig gengur?" ,,Sæll Sam," sagði eg. ,.Það er að segja ef þú ert Sam." „Jæja, kallaðu mig þá 98 hundraðshluta Sam," sagði hann o.g brosti. „Hefirðu borðað hádegisverð?" Við ókum upp í hæðimar og hin stóra bifreið rann gegmira hliðið á — já á Mas des Vio- lettes. Þetta er fegursti og frið- sælasti blettur í öllum heimi," sagði hann og var djúp ánægja í rómnum. Þessi ást hafðiþó enst honurii gegnum áririi Húsið var fullt af fínum myndum, forkunnarfögrum persneskum gólfábreiðum og

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.