Vísir - 25.10.1957, Blaðsíða 9

Föstudaginn 25. októbtr 1957
V í S Ili
KacEar á a wék
Eínn af fréttariíuru:n New
York Times skýrir svo frá í
fréttapistli til bla'ðs s'.~is frá
Budapest, að rrtikil átök eigi
sér stað í ungverska kommún-
flokknmn, því að sialinistar
viiji wá forystunni úr höiidum
Kadars.
l>eir, sem þessum málum eru
kunnugastir, halda því fram,
að ekkert lát sé á bardaga
þeim, sem Kadar verði að
iiey j a við þessa menn, sem
vilja herða flokkinn til sóknai’
gegn hverjum þeim, sem er
hlynntur því, að eitthvað verði
slakað til í frjálsræðis átt.
Þessir galíhörðu stalinistar
halda því fram, að Kadar sé
Allí öltrraláí . . .
Frh. af 4. s.
birnu, sem rænd er húnum sín-
um, heldur en heimskingi í
flónsku sinni“. Við erum vernd- I
aðir fyrir birninum, en við sjá-
um vel hin djúpu sannindi i
þessum sígilda orðskvið. Nú
öskrar ljónið handan við okk- j
ur og öskrið heyrist sjálfsagt
yfir landamærin — og er það j
þá ekki viðeigandi að vitna í
orðskviðina 28—15: „Eins og
grenjandi ljón og gráðugur
bjöm, svo er óguðlegur drottn-
ari yfir iítilsigldum lýð“ ....
Og á mcöan við erum ennþá í
nánd við hin átfrekú rándýr
neifmm við-staðar frammi fyrir
búri pardusdýrsins og hlustum
á orð Jeremiasar: „Getur
Eitópíubúi breytt hörundslit
sínum eða pardusdýr blettum
sínum!“
Já, og.-nú erum við kom.in. að
apabúrunum. íbúar þeirra eru
afar-fjörugir og klóra sér milc-
ið. Skyldu þessir apar vera sf •
komendur þeirra apa; sém tfal-
omon konungur lét flytja heim
á Torrisflota sínum, ásamt gulli
og silfri, fílabeini og páfuglum?
(I. konungabók 10—22.) Og
lrér eru hirðirnir og gasellurnar
og á meðan við skoðum þessi
fögru, styggu dýr hörmum við
innilega að Moses (í 5. bók sinni
14. kap.) taldi þau meðal dýra
þeirra, sem leyfilegt væri að
Israelsbörn legði sér til munns.
Á svoiia heitum og þurrum
degi, þegar „c'namsin“ vindur-
inn frá eyðimörkinni í austri
blæs yfir fjöll Jtfdeu og grýttar
hæðir, kveljast rnenn og slcepn-
ur af cslökkvandi þorsta. Og'
nú leita hirtirnir burí til vatns-
þróarinnár — og göngumaður í
dýragarði Jerúsalemsborgár
veröur sér þess skyndilega með-
vitándi liversu eilíflega nýtt og
satt táknmál biblíunnar er.
„Svo sem hjörturinn þráir sval-
andi lind“, ségir sálmaskáldið í
guðsþrá sinni. Ilann þurfti ekki
lengi að leita að' iýsingu.
Þeir sem hlustuðu á hánn skildu
hann. Og við, sem' lesum orð
hans, finnum þar djúpskyggni,
sém gefur orðum hans nýjan
sannleika og nýjan sannfær-
ingarkraft.
L (Lauslega þýtt).

nú að reyna að framfylgja
stefnu svipaðri og þeirri, sem
Krúsév fylgir í kommúnista-
flokknum rússneska.
Kadar hefur að baki eér
memhluta í stjórnamálaráði
flokksins, en þeir, sem þar láta
mest til sín taka, eru áilir
harðir á því, að slalca ekkert
til — og vilja, að hverju máli
sé fylgt fram með harðneskju.
Þein'a meðal er Joseph Ravel,
fyrrverandi menningarmála-
ráðherra, og stalinisti af gamla
skólanum. Antol Apro, fyrr-
verandi samherji Matvas Rak-
osis, og Gyorgy Marosan, fyrr-
verandi jafnaðarmaður, sem er
sagður mestur „stólpakjaftur"
ungverskra kommúnistafor-
SDrakka, og Karly Kish, flokks
ritari.
Þeir, sem bíða —
Svo eru þeir, sem bíða á-
tékta, til þess að slást í lið með
þeim, á heppiiegu augnabliki,
er ganga með sigur af hólmi.
I>eirra méðal er sagður vera
Ferenc Munnich, fyrrsti vara-
fórsætisráðherra.
Stuðningur Krúsévs.
Það, sem raunverulega gerir
aðstcðu Kadars sterka, er að
hann hefur Krúsév að baki
sér og Moskvuvaldið. Ef svo
væri ekki mundu staiinistar án
vafa komast til vaida og þjóð-
in verða að revna enn meiri
hörmungar en þegar verst var
á Rakositímanum. Rakosi varð
sem kunnugt er að láta af viild
um sem flokksleiðtogi 1956.
Eitt a£ þvi, sem stöðugt cr
um deiit, milii staiinista og Kad
ars og þeirra, sem honum
fylgja, er hversu fara skuli
méð þá, sem handteknir voru
Cyrir þátttöku sína í október-
byltingunni.
Örlög tvéggja Uhgvérjá.
Mér hefur verið sagt frá á-
tökum, segir íréttaritarinn,
sém varpa ljósi á þetta. Þeir
tveir ménn, sém þar komu við
sögu voru Gýuia Obersovsky,
ritstjóri Jgazag, sém er rnál-
jgagn „byltingar sinnaðra ung-
ungmenna‘5, og Joseph Gazi,
sem er kunnur riíhöfundur.
Þeir voru leiddir fyrir rétt saic-
aðir um morð í sjúkrahúsi og
stóðu rcttarhöldin lengi.
Obsrsovzky var dæmdur í
þriggja ára fangeisi, Gazi í eins
árs fangelsi. Þeir áfrýjuðu til
hæstaréttar, sem breytti dóm-
ur.um í ævilangt fangelsi. Sak-
borningar gátu ekki áfrýjað
saksóknari rikisins rannsókn-
ar. Og rannsókn var hafin. Og
meðan hún stóð voru fjórár
aðrir, sem við málið voru riðn-
ir og sökum bornir, teknir af
lííi. Dómi Obersovskys var
bre.ytt í æviiangt fangelsi og
Gazis í 15 ára fangelsi.
Margir mundu hafá verið
lífiátnir —
„Sem betur fér“, sagði heim-
ildarmaður froí'taritaáns, „va
Ravel veiku, þegar Kadar var
í Kína, því að elia myndu
margir rnenn hafa verið líf-
látnir í fjarveru hans.“
Stefna vestrænu þjóðanna.
Júgóslavar eru þeirrar skoð-
uriáf, að í reyndinni sé stefna
vestrænu þjóðanna vatn á
mylnu ungveskra kommúnista.
Þeir (Júgóslavar) mæla með
stuðningi við Kadar, vegna
þess að hann sé skárri en'stal-
inistar, og ef hinir frjálslynd-
ustu, sem honum fylgja, geti
treyst áðstöðu sína, mégi ung-
verska þjóðin vænta þess, að
éitthvað verði slakað á ófrelsis
\riðjunum, en meðan Kadar-
jstjórnin sé veik fyrir muni hún
iboita hinum alkunnu aðferðum
|lögregluríkjanna, og geti ékki
ráðið niðurlögum stalínistá,
scm enn hafi mörg sterk virki
i á sínu va'.di. Og loks haldá
iJúgoslavar því fram, að Kadar
stjórnin vefði að afla sér r.ieira
rþjóðarfylgis, áður en þeir fái
leyfi Moskvuvaldsins ti) áuk-
ins sjáifstæðis.
■fc Uívarpið í Mosvu hefii- tii-
kynnt, að Rússar sé nú mestu
hveitiframleiðendur í heimi
— hafi farið fram úr Banda-
ríkjunum og Kanada.
Framh. af 3. síðú.
að fyrirsögn stjórnarinnar. Æz-
ad fræðsiumálaráðherra leggur
á það stérkari álierzlu en S'en,
aá þjóðartiifihnirig hafi verið
tíi um þessar mundir. Kann
tekur það fram, aS trúartilfinn-
ing hafi haft stórköstlega þýö-
ingu, en að forystumenn hafi
venjulega látið persónulegar
skoðanir rá5a gjörðum sínum.
Múhameðstrúarfnenn og Hmd-
úar gátu starfað saman, og þaS
sýnlr, segir Azad, að klofn.ng-
úririn rniili þéirra hafi ekki ver-
ið eins djúpur og seinna varð;
það hafi verið Brétar, sem extir
á ólu á mismuninum miili trú-
arflokkanna.
Þessi skoóun, sern samkvæmt
indverskurn skilningi vill skjóta
skuldinni á Breta, fyrir að land-
inu var skrpt í Pakistan og Ind-
land, er vai’alaust of þröngsýn.
Sen gerir það ljóst, að ósam-
lyndi milli Hindúa og Múham-
eðstrúarmanna, hafi haft mikil
áhrif meðan á uppreistinni stóð
j— og auk þess var allur fjöld-
| inn í báðum trúarflokknum
annaðhvort hirðulaus um upp-
reistiina eða fylgjandi Bretum.
.
Meirihlutinn ajskiptalaus.
Sen helaur því frarri, að alls-
staðar hafi það aðeins verið
minnihiuti, sem tók virka þátt
í uppreistinni, og meirihlutinn
hafi látið sig hana litlu slcipta.
Þegar greinilegur meirihluti
hefur samúð með tilgangi upp-
reistar, getur uppreist kallazt
þjóðleg. En svo var það ekki
á Indlándi. „Fyrir utan Oudh
og Shahabád," segir Sen,
„fannst hvergi sönnun fyrir
hinni almeimu samúð, sem hefð’i
getáð gefið uppreistinni þann
virðuleika að kalla hana’þjóð-
legt strið." Þetta hófst sem trú-
ai'bragða-stríð, en endaði sem
stríð fyrir óháðri aðstöðu, þvi
að enginn vafi er á, að upp-
reistarmenn óskuðu að lösria
við framandi stjórn og koma
málum í hið gamla horf.“ Það
var engin ósk um stjórnmála-
frelsi éða pérsóriulegt frelsi
bak við uppreistina. Þvert á
móti vildu forystumenn upp
móti vildu forystumenn upp—
reistarinnar „seinka kiukk—
uni“. Þeir viidu yfifleitt eyði-
ieggja hinar nýju umbætur og;
hverfa aftur til hins góða gamla.
tíma, þegar venjulegur borgari
gat ekki búizt við sömu með-
ferð af lögunum og aðalsmað-
ur. Þegar ríkin áttu allt undir
velvild gósseiganda og þjófnaði
vár réfsaö rriéo hnadarhöggi.“
Sen lítur á úppreistina eins.
bg margir nútíma söguritarar,,
þó að hann orði það öðru vísi.
VorxL kökurnar
■
uppreiszarme rki?
Í gömlum verkum er þvi
haldið fram, ao uppreistin hafi
verið fyrir fram undirbúin, því
að hún hafi hafizt víða samtím-
is og hafi því sameiginleg áætl-
un verið gerð. Til sönnunar þvi
er því haidið fram, að vissar
kökur (chapatis) hafi verið
sendar út vorið 1357 og hafL
það verið merki um að upp-
reistin ætti að hefjast. Því er
líka haldið fram, að vissir er-
indrekar (Rússar, Persar og
Afganir) hafi í samráði við
Nana Sahib og aðra indverska
höfðinggja tekið þátt í áætíun-
um um uppreistina.
Sen gerir þessar getgátur áð
engu. Þessar dularfullu kökur
geta ekki haft neitt með upp-
reistina að gera. Þar sem þær
voru séridáf út var það skilið
á annan veg, sem viðvaranir
við sjúkdómum eða sem tæki
til að framkalla sjúkdóm. Hin-
ir útlendu eríndrekar eru líka
óskiljanlegir. Allt mælir með
þvi að uppreistin hafi hafizt
sjálfkrafa, og að fregnin úm
skotfærin lraíí haft ákveðin
áhrif. ;
Þrlðja greinin um rtpp-
reistina — sem heitir
Villimennska og menn-
ing — birtist á rnánu-
dag.
I
q Íl MRFáTKABIIB
karlmanna
*g drengja
MM fyrirlsggjandL
(f í LH. Muíler
Sonur írumbuslagarans.
’b. 2.
M-. C. Antesen
ASafM i coí se raleika r i
: borgarmnar var svo fág-
aður og fínn maður. Hon -'
' um leizt vel á Pétur, gaí
i honum fiSlu og kehncli
hohum að leika. Þao var
aivég e;ns og Pétur væri
fæddur til að ieika á hljóð-
færi. Nú vildi hann verða
meira cn trumbiislagan,
hann ætlaði að verða hljóð-
færaleikan borgarinnar.!
Hermaður vil ég iíka vera,
sagði Pétur, því hafln Vár
bara lítiil drengur og
fanust það hlyti að vera|
dásamlegast af öllu að
bera Icorða dg einkenms-
buning. Þú verður að læra
að hlýða trumbunni þegar
hún segir: trom! trom!
kom! kom! já, ef hann
nú gæti orðið hershöíð-
íngi, sagði faðirinn, en þá
verður iíka að koma stríð.
Guð forði ok-kur frá því,
sagði móðirin. — Trom!
ti'om! trom! trom! dundi
í brún.atrumbunni og öllúm
trumbunum, því það var
komið stríð. Hermennirnir
fóru í stríðið og sonur
trumbuslagarans fór með
þeim. Rauðkollur, gim-
j stéinninfl minn, sagði mó-ð-
irin og grét. I huga sínum
sá faðirinn hann öðlast
frægð og frama. —
Hljóðfæraleikan borgar-
innar héit því fram að
hann ætti ekki að fara í
stríðið heldur vera heima
og læra að leika á hljóð-
færið.