Morgunblaðið - 19.07.1914, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 19.07.1914, Blaðsíða 7
MORGUNBLAÐIÐ 1191 Frá Alþingi. Neðri deild: Fundur kl. 12 í gær. Forseti gat þess aS E. P. hefSi brott- ferSarleyfi í 2 daga. 1. mál, beitutekja; 3. umr. — Frv. sþ. og afgr. til e. d. 2. og 3. mál, eignanámsheimild og lögreglusamþ. fyr- ir Hvanneyrarhr.; 3. umr. Frumvörpin samþ. og afgr. til e. d. 4. mál, breyt. á girSingal.; 3. umr. — St. St. kvað sór hafa þótt vænt um að frv. kom fram, en þótzt þurfa að koma með brtill. í þá átt, að girðingakostn- aðurinn komi niður á jarðeigendum, nema 2°/0 á ábúanda. — M. Kr. taldi ekki brýna nauðsyn að frv. næði fram að ganga. Sórstakl. fanst honum órótt- látt að girðingakostnaðurinn lendi að nokkuð miklu leyti á þeim manni sem land á aB hverri þeirri girðingu sem sett kann að verSa, hvort sem honum væri þökk á girðingunni eða ekki. — E. A. sagði að úttektarmenn ættu að meta notagildi girðinganna fyrir þann sem \ernd á á móti þeim er girðir. Færi sjálfsagt aldrei fram úr helmingi. — P. J. taldi ath.v. aS hreyfa viS girS- ingalógunum. Fanst breytingin viS 8. gr. ekki gera frv. eins skýrt og af Fáninn. 1. Finnistnokkrum, sem hvatt sé nokk- ursstaðar i ritgerð um mínum til hat- urs, þá lesi hann betur. Til skilnings er hvatt og til trú- ar á framtið þess- arar þjóðar og allra þjóða, sé að eins viljinn til að horfa rétt og réttar. Margt er mér áhugaefni fremur en fáninn. Eins og þetta t. a. m. að fenginn væri maður eða menn til að fræða Dani um það með visindalegri stillingu og nær- gætni, hverjar muni hafa verið ástæð- urnar til þess, að íslendingar voru helmingi færri um aldamótin 1700 en hundrað árum áður, og hafði þó fækkað enn hundrað árum síðar. Slíkt er víst alveg dæmalaust í sögu nokkurrar Evrópuþjóðar, og ef þessi hryllilega hnignun er aðallega að kenna dönsku verzluninni og stjórn Dana á landinu, eins og mun vera sönnu nær, er það þá ekki of mikið trúleysi á mannlega réttlátsemi og danska menning, að biiast ekki við því að Danir mundu, þegar þeir vissu betur málavöxtu, sýna vilja á að bæta fyrir brot for- feðra sinna gegn íslendingum, og rétta þessari mergsognu þjóð þá hjálparhönd sem hún þarf á að halda til viðreisnar, t. a. m. með því að leggja fram 2—3 miljónir króna í nokkur ár. Það er ekki svo mik- ið sem farið er fram á, þegar þess er gætt, að danskur verzlunararður á væri látið. Sagði að málið hefði þurft að fara í nefud, og hann gæti hvorki samþ. frv. nó br.till. Sórstakl. só ekki gofct að leggja kvöS á hið opin- bera, ef þaS só eigandi. E. A. kvað þessi lög geta lagt kvaSir á hið opin- bera eins og ónnur. — Br.till. St. St. á þgskj. 124 var svo samþ., og meS harmkvælum þó, því aS helmingur þ.manna fókkst ekki til aS greiða atkv. Frv. svo sþ. og afgr. til e. d. J. mál, skipun pr.kalla. 2. umr. — Sþ. og vís- aS til 3. umr. 6. mál, varadomarar í Id.yfirrétti. — E. A. kvað frv. eiga að efla sjálfstæði yfir- dómsins Og taka vanda af landsstj. og lagði til að sþ. það. Frv. svo samþ. með einni smábr. frá uefudinni og því vísað til. 3. umr. 7. mál, enn um skipan pr.kalla. — Vísað til pr.kallan. og 2. umr. 8. mál, br. á póstl., 1. umr. — Vísað til 2. umr. orSalaust. 9. mál, þ.ál.till. um hlutafólög. — Fltnm. Sv. Bj. reifði máliS með allítarlegri ræSu. Rakti sögu hl.fól.lóggjafarinnar í öSr- um löndum og kvaS oss vera orSna á eftir öSrum. Beri því nauSsyn til aS stj. undirbúi lóg um þetta, og verSi þá um leið að taka til endurskoðunar 26. kafla hegningarlaganna (svikakafl- íslandi nemur sjálfsagt svo hundruð- um miljóna skiftir. Og dönsku fé yrði ekki betur varið né vaxtasamlegar, þvi að hér á landi er til það sem meira er vert og ávaxtasamara mun reynast miklu en gull og gimsteinar, efni í hina beztu mannsheila og hina styrkustu likami, sem hér mundu verða, þeg- ar lifsskilyrðin yrðu svo bætt að hið bezta sem í þjóðinni býr, næði bet- ur að gróa. II. Annað sem mér er mikill hugur á að næði fram að ganga, er að ís- lendingar bjóði háskóla Norðmanna kennara í norrænu. Norðmenn eru sú þjóð, sem hverjum hugsandi ís- lendingi hlýtur að vera annast um næst þessari. Þeir eru uppgangsþjóð hin mesta í Evrópu. Ennþá mun lifa þar í landi eitthvað af þeim höfðingsskap, sem stundum kom svo ljómandi skemtilega fram áður, eins og þegar Arin- björn hersir, þessi dæmafái vinur, sem Snorri hefir reist hinn óbrot- gjarnasta minnisvarða, bjargaði lifi Egils, eða þegar Erlingur Skjálgsson »sem öllum kom til nokkurs þroska« sínum vinnumönnum, fekk Ólaf helga til að hætta við að lifláta As- björn selsbana. Og Norðmenn eru fjáraflamenn, eigi einungis af meiri dugnaði, heldur einnig af meira hug- viti enn nokkur önnur þjóð. En þrátt fyrir Sám af Eiði, Mikk- elsen og jafnvel Nansen, sem er mikilúðlegastur þeirra manna sem eg hef séð, þrátt fyrir þá afbragðsmenn í vísindum og skáldskap, sem Norð- menn hafa átt á vorum dögum, og eiga enn, þá er ljóminn yfir Noregi ekki eins bjartur nú eins og ann), sem só orðinn úreltur, eins og reyndar þau lög öll. — Var svo till. samþ. og afgr. til stjórnarinnar. 10. mál, þ.ál.till. um ráðstafanir gegn útl. út af notkun þeirra á landhelgi og höfn- um hór. — Flutn.m., St. St., kvað till. aSallega framkomna vegna stöSvarskipanna, sem norsku síldveiðamennirnir hefðu á Siglu- firði. Sé það óviðurkvæmilegt, að þeir sem verki síldina áti á höfninni sleppi við öll þau gjóld, sem keppinautar þeirra verða að bera, seœ lagt hafa í kostnað til stórra mannvirkja í landi. — Sv. B. mælti með br.till. sem hann átti á þskj. 134 og tekin var til umr. meS afbrigSum frá þingsköpum. Hún miSar að því aS reyna aS ná innfl.- og útfl.gjaldi af vörum sem útlendingar ferma af skipi í skip á hófiium og í landhelgi. Eru það einkum Frakkar, sem við er átt. Kvað ræðum. þaS ófært, hve vel þeir stæSu aS vígi í fiskveiSasamkepninni viS oss. — Enn talaSi Matth. Ól. um máliS. Var svo till. samþ. meS viðaukatill. Sv. B. og afgr. til stjórnarinnar. Næsti fundur kl. 12 á mánudag. Ðagskrá: 1. Viðauki við lóg um skipströnd (113); 3. umr. 2. Vélgæzla (129); 3. uair. 3. Afnám fát.tíundar (26); 3. umr. 4. Skipun prestakalla (34); 3. umr. 5. Dóml. og skjalþýð. (132); 3. umr. 6. Lögg. endursk. (133); 3. umr. endur fyrir löngu, á níundu öld, þegar uppi var þessi Clfur sem var »maðr svo mikill og sterkr að eigi voru hans jafningjar*, og þó forvitri og fleiri forfeður íslendinga. Vaxt- arbroddur mannkynsins var þá í Nor- egi. En uppgangurinn nú er, þó furðu- legur sé, meiri i atvinnuvegunum en sjálfu fólkinu. Og Norðmenn hafa smanað minningu sinna beztu forfeðra með því að taka upp annað mál og miklu verra. Þrátt fyrir auðinn< sem safnast til sumra Norð- manna, (og til útlendinga, sem láta Norðmenn vinna fyrir sig) horfir til vandræða þar í landi sakir f/ess hvað málið er vitlaust og mállýskurnar margar. Hið bezta í norrænu þjóðerni nær ekki að njóta sín, fyrir þessu mál- leysi og þessum málleysum. Það sem Norðmenn sjáifir kalla landsmál, mundi vera hverjum hinna fornu snill- inga, eins og Þjóðólfi eða Eyvindi, óskiljanlegt, eða þvi sem næst, og sú trii margra Norðmanna, að ef þeir aðeins taia dönskuna nógu illa, þá sé það norræna, er á misskiln- ingi reist. Her er það nú, sem íslendingar gætu orðið frændum sínum i Nor- egi að hinu mesta liði, og mundi hvergi nærri þurfa eins mikils við og sumir ætla, til aðkoma þessu máli í gott horf, ef aðeins átökin stefna rétt. Og þó fer fjarri þvi, að oss langi til að fara að islenzka Norð- menn; norska er það sem vér ósk- um að þeir taki upp; er það mál ákafa fagurt og hið göfuglegasta, eins og sjá má á þessum orðum eftir Eyvind Finnsson, sem kallaður var skáldaspillir, ágætan mann: Lék við ljóðmögu, skyldi land verja gylfi hinn glaðværi stóð und gollhjálmi. 7. Br. á bjargráðasjóðsl.; 2. umr. 8. Abyrgð landssjóðs á skipsláni til Eimskipafel. ísl. (118); 1. umr. 9. Stækkun kirkjugarðsins í Rvík (120); 1. umr. 10. Fækkun sýslum.emb. (43, 136);: frh. einnar umr. 11. TJtibú Landsbankans á' Austurl. (106); hv. rseða skuli. Efri deild. Fundur kl. 1 í gær. 1. mál. Frumvarpinu um stofnun kennara- embættis í forntungunum viS Háskóla Islands vísað til 2. umr. og nefnd kosin:: Karl Einarsson, sr. Sig. Hákon. 2. mál.. Þingsályktunartill. um prestaköll. Ein umr. samþ. 3. mál. Þinöál.till. um útibú Landsb. á Aust- urlandi; samþ. ein umr. 4. mál. Þingsál.t. um eftirlaun; samþ. ein- umræða. Næsti fundur kl. 1 á mánudag. Dagskra: 1. Varnarþing í einkamálum (stj.frv,. n. 83); 3. umr. 2. ViSauki viS 1. nr. 30, 22. okt. 1912: (114); 1. umr. 3. Undanþága Eimskipafól. frá sigl- ingal. (115); 1. umr. 4. Br. 1. nr. 66, 22. nóv. 1907 (116);. 1. umr. Satt er það, að mál þetta er hið likasta íslenzku, en þó er þetta norska,. og Eyvindur var alnorskur maður, þó að hann væri frændi Egils og Gunnars. Var hann og náskyldur hinum glæsilegasta af Noregskon- ungum, Hákoni góða, sem kvæðið er um gert. III. Það virðist býsna undarlegt, að Norðmenn skuli ekki hafa sótt eftir íslenzkum kennurum við háskóla sinh. Því að /orwmálið norræna verður ekki lært eingöngu af íomrilunum, þár þarf einnig að koma til þekking á islenzku nútíðarmáli, og menn verða að gæta þess, að nota ekki orðið nýíslenzka of óvarlega við þá sem vita jafnilla og útlendir fræðimenn yfirleitt, að fornmáuð lifir hér enn. Lengi var mér óskiljanlegt þetta áhugaleysi norskra ágætismanna áv islenzku. En það verður skiljanlegt þegar menn kynnast eitthvað ritum P. A. Munchs, hins fræga norska sagnaritara. Orð Munchs voru mjög mikils metin, og hann segir berum orðum, að málið á Islendingasögum sé ekki íslenzka, og að »mállýzka« vor íslendinga sé ekki eins lík forn- málinu norræna eins og dalamálin norsku. Þegar eg hs þetta, þá var undr- un minni lokið; eg hætti að furða mig á því, að norskir þjóðernis- frömuðir skyldu ekki hafa kvatt ís- lendinga til liðs við sig. En nú hófst ný furða, nfl. á því, að íslenzkir fræðimenn skyldu ekki af afli og þó með forsjá, hafa mótmælt svona stórskaðlegum vitleysum, heldur þvert á móti of viða látið leiðast af skoð- unum Munchs, og hefði sú furða þó verið meiri miklu, ef mér vært

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.