Morgunblaðið - 06.09.1914, Qupperneq 3

MORGUNBLAÐIÐ
1411
Hvernig fer?
Allir sjá að viðburðir þeir, sem
nú eru að gerast, hljóta um langan
aldur að skapa forlög Norðurálfunn-
ar og að einhverju leyti hinna álf-
anna líka. Nú eru tímamót, senni-
lega úrslitameiri en nokkur önnur
tjfmamót í sögu mannkynsins, þau
er vér þekkjum. En hvernig fer?
Hvernig fer ef Þjóðverjar og Aust-
urrikismenn verða ofaná og hvern-
ig fer ef hinar bandaþjóðirnar sigra?
Allir munu óttast að sigur Þjóðverja
muni vita á megna aukna óánægju
í heiminum. Þeir munu vilja auka
lönd sín og nýlendur og margir
kvíða að þeir muni óspart nota
»pansraða hnefann«. Og enginn er
í efa um að það verður eigi upphaf
neinnar friðaraldar ef þeir bera hærri
hlut úr býtum. Þjóðverjar eru nú
sem stendur mesta hernaðarþjóð
heimsins. Þeir eru sú þjóð, sem
stoltust er af her sínum og mesta
og ágætasta sérstöðu veitir hermanna-
stéttinni, sem þar í landi er full of-
metnaðar og enga aðra stétt telur
sér jafnþarfa eða jafnnýta. Að þeir
— óneyddir — fari að minka her
sinn, er lítt hugsandí. Ef þeir sigra
munu þeir öllu heldur kosta kapps
um að magna hann og flotann sem
mest, til þess að halda hinum und-
irokuðu og sigruðu þjóðum í skefj-
um. —
En hvernig fer ef Englendingar
og þeirra bandamenn bera sigur úr
býtum. Um það er ekki eins vist
hvað segja skal, en fróðlegt er í
því sambandi að athuga ávarp sem
merkur enskur rithrfundur, H. G.
Wells hefir birt í enskum blöðum
og óhætt má reiða sig á að fari
mjög saman við skoðanir leiðandi
brezkra manna. Skal hér þýddur
útdráttur úr þessu ávarpi. Það er
til Bandaríkjamanna. Ástæðan er
sú, að í höfnum þar í landi liggur
fjöldi þýzkra verzlunarskipa, er ekki
voga sér yfir hafið til Þýzkalands,
en mælt er að Þjóðverjar hafi í hyggju
að gera eign Bandaríkjamanna, svo
að þau i skjóli »stjarnanna og rand-
anna« geti óhult siglt yfir hafið með
matvöruna til þeirra. Látu þau fara
til hlutlausa landsins Hollands og
flytja síðan vörurnar upp Rín beint
inn í Þýzkaland. Wells segir að
England muni þola þetta af Hol-
landi án þess að traðka hlutleysi
þess. England muni ekki feta í fót-
spor Þjóðverja og í eigin hagsmuna
skyni rfiðast á friðsamri, varnarlít-
illri þjóð. En þó muni þeim það
mjög bagalegt að Þjóðverjar fái vist-
ir á þennan hátt. Það geti lengt
ófriðinn mjög og kostað líf margra
góðra drengja. Hvetur hann því
Bandaríkjamenn til þess að líta burt
ffá stundarhag sínum og meta meir
gagn það er öllum heiminum sé að
Því að Þjóðverjar lúti í lægra haldi,
°g betri málstað bandaþjóðanna.
Hvernig hann rökstyður þetta skal
litilsháttar skýrt, því að það er
ekki ófróðlegt, og að þvi mér virð-
Athugið!
Vegna þess að ætíð eru gerðar tilraunir til þess að eftirlíkja
Sólskinssápuna, biðjum vér alla kaupendur að gæta þess vel, að Sunlight
standi á sérhverju stykki.
Aðeins sú sápa er ósvikin SÖIskinssápa.
Gætið þess að yður verði ekki fengin önnur sápa í hennar stað.
Tlýkomin:
Lffirfrakkaefni, Hápuefni,
--------Tafaefni. =
Guðm. Bjarnason, Bðafsfræfi 8.
Kensla.
Eg undirritaður byrja að kenna fiðluleik io. september; þeir sem
vilja taka þátt í kenslunni snúi sér til min fyrir þann tíma.
Eins og að undanförnu tek eg að mér að útvega musik við dansleiki,
samsæti og aðrar skemtanir, hvort sem vill Piano, fiðlu og Klarrinet eða
Orkestermusik.
Til viðtals hvern virkan dag frá 6—8; sunnudögum frá 12—2.
P. 0 Bernburg.
Bergstaðastfæti 6.
Stúlka óskast
að Vífilsstöðum 1. október næstkomandi. Hátt kaup
í boði. Upplýsiugar gefur
frk. Nilson,
Vífilsstöðum.
LUX
Öllum ber saman um, að LUX-sápuspænir séu beztir til að
þvo úr ullarfatnað; fatnaðurinn hleypur aldrei ef LUX-sápuspænÍr
eru notaðir. Fylgið leiðarvísinum.
Gætið þess, að LUX standi á hverjum pakka.
Fæst hjá öllum kaupmönnum.
POLITIKEN
Fpisind. Fremskridt.
Danmarks störste Blad.
Fremragencle danske og udenlandske Medarbeidere.
Mest fuldkomne Verdens-Telegram Tjeneste.
• Egne Korrespondenter i
London, Paris, Berlin, Wien, New York, Chicago, Rom, Athen,
Konstantinopel, St. Petersborg, Stockholm, Kristiania, Reykjavik.
Læses overalt i Nordevropa.
Abonnementsprisen paa Island er 3 Kr. 50 pr. Kvartal Porto.
Abonnement tegnes paa Politikens Kontor: Raadhusplads, Kjöbenhavn B.
%
ist hlutdrægnislaust sagt frá og álykt-
að.
»---------í mörg ár hefir Norð-
urálfan verið eintómar herbúðir og
í þeim herbúðum hafa miljónir manna
sífelt verið undir vopnum. Ofrið-
aróttinn hefir aleitrað lif þjóðanna,
dregið úr þekkingaraukning og lam-
að mannfélagsframfarirnar — öll út-
gjöld stífð úr hnefa nema til hers
og flota.
Það væri heimskulegt að kenna
nokkurri einni þjóð um þetta ástand.
Það hefir dafnast, rétt eins og alt
annað sem ilt er, hægt og rólega.
Það má fara aftur í timann til þess
að leita að orsökunum. Hvað þýð-
ir það þó maður þekki þann er upp-
tökin á og þann sem á mesta sök-
ina ? Það er hvort sem er komið
í óefnið og okkar er að finna ráð
fram úr því.
En það fullyrðum vér Englend-
ingar, að siðustu 40 árin hafi hin
þýzka stjórn haft alla forystu í vfg-
búnaðinum og gengið þar á undan
með hraðari skrefum en dæmi eru
til. Hún hefir neytt oss Englend-
inga til þess að bæta herskipi við
herskip í miskunarlausri samkepni
til þess að halda þeim yfirburðum
á sjó, sem frelsi vort og sjálfstæði
er undir komið. Hún hefir reynt
meira á þolmagn hinnar frönsku
þjóðar en séð varð að húti gæti
staðist. Almenningsfræðsla og al-
menningsheill hefir orðið að sitja á
hakanum, og hin blómlega Parísar-
borg er nú að verða mergsmoginn
bær af hinum sívaxandi sköttum og
álögum.
Hin illn áhrif Þýzkalands.
Látum oss engan veginn gera
lítið úr hinni þýzku þjóð og því er
hún hefir lagt til lista, bókmenta og
vísinda og alt sem gott er í mann-
legu lífi. En ill áhrif geta hvílt eins
og martröð á beztu þjóðum og svo
er nú Þýzkalandi farið, að síðan það
vann sigurinn mikla árið 1871, þá
hefir það kropið fyrir og tilbeðið
þann auð, það vald og þá frægð
sem einskisvirðir réttlætið og hina
andlegu hlið hlutanna. Það hefir
staðið frammi fyrir öllum með ógn-
unum og yfirgangi. Það hefir tran-
að sjálfu sér fram án tillits til ann-
ara og með einhverjum föðurlands-
legum þjösna og ruddaskap. Það
hefir virt að vettugi samnitiga og
skuldbindingar, svo öll Norðurálfan
hefir ávalt staðið á öndinni og ekki
vitað hvað gera skyldi. Og með
því nú engin þjóð er orðin svo
framarlega í heilagleika að hún um-
beri alt möglunarlaust, þá hafa allar
þjóðir verið fullar gremju sakir þessa.
Og nú er loks hættan, sem yfir
vofði, skollin á. Þýzkaland hefir
vaðið fram á vígvöllinn.
Austurríki segir Serbíu stríð á
hendur vegna morðs, er einn af
sjálfs þess þegnum hafði framið.
Rússland hervæðist til verndar venzla-
þjóð sinni — og Þýzkaland segir
Rússlandi stríð á hendur og ræðst
á Frakkland í slíku snatri, að auð-
séð er að þetta hefir verið undirbú-
ið árum saman. Ryðjandi sér braut