Morgunblaðið - 17.08.1934, Síða 6

6
MORGbNBLAÐlÐ
Paul v. Hindenburg.
Ör Iífi Hindenburgs. Til vinstri: Hindenburg í herbúðun um í Spa 1918, sýnir Vilhjálmi keisara hernaðaruppdrátt.
í miðjunni: Hindenburg sem liðsforingi í ófriðnum milli Frakka og Þjóðverja. 1871. Til hægri. Hindenburg heilsar
Hitler kanslará.
Tannenberg-minnismerkiS, þar sem útför Hindenburgs fór fram.
ViS dánarbeS Hindenburgs hjeldu liðsforingjar prússneskir heiðursvörð.
Paul von Hindenburg, hinn ný- ^ Þannig litu Þjóðverjar á hann,
látni forseti, mun ávalt vera skoð- j er hann í hallargarðinum í Spa í
aður sem eitt af mikilmennum Belgíu, gekk fyrir Vilhjálm keis-
þjóðar sinnar. — Hversvegna, j ara og sagði við hann eins og var,
spyrja mennfFyrst og fremstjað Þjóðverjar hefðu beðið algerð-
vegna þess að hanu átti í svo rík-1 an ósigur, en hann, Hindenburg
um mæli bin próssnesku sjerkeuni, I skyidi taka það að sjer að stjórna
skyldurækni/ staðfestu, ’Ögliiýoni ! heimferð hersveitanna.
og föðurlandsást- 1 Þetta var í nóvember 1918. Þá
mun Vilhjálmur keisari helst hafa
óskað þess, að Hindenburg hlypi
írá öllu sanman, og.legði á flótta
með sjer til Holiands. En það var
ekki eftir Hindenburgs skapferli.
Hann horfði kaldur og staðfastur
í augu við veruleikann. Þjóðverjar
voru gersigraðir. Einhver mesta
þrekraun hans var að koma leifum
hersveitanna heim.
í sigrinum var Hindenburg hið
ósveigjanlega prússneska karl-
menni. En mestan manndóm sýndi
hann í ósigrinum, manndóm er gaf
honum það álit, að hann var kos-
inn forseti Þýskalands 1925.
Skyldurækni og starfselska voru
aðal þættir í fari hans. Æfi hans
á ófriðarárunum var óslitin röð
stórviðburða, þar sem hver ein-
stakur gæfi tilefni í langt mál.
Mesta eftirtekt og umtal vakti
samband hans og samstarf við
Ludendorff.
Ludendorff bar altaf kala til
Hindenburgs, af því að Hinden-
burg var af aðalsættum, en Luden-
dorff sjálfur af lægri stigum.
Vafalaust var nokkur rígur
milli þessara tveggja hershöfð-
ingja. Og vafalaust hefir rígur
þessi haft einhver áhrif á her-
stjórn þeirra.
Aður en lauk varð úr þeim kala
fullur f jandskapur. Er Ludendorff
hafði tekið þátt í uppreisnartil-
j aun Ilitlers í Múnchen 1923,
fjell Ludendorff alveg í gleymsku.
Svo mismunandi urðu forlög þess-
ara tveggja starfsbræðra. Annar
gleymdur, áhrifalaus, lítilsvirtur,
Iunn íorseti, hyltur.
Þegar Hindenburg var kosinn
forseti Þýskalands 1925, urðu
Bandamenn, er átt hefðu í ófriði
við Þjóðverja skelkaðir við,- svo
nærri lá að þeir sendu her inn
yfir Þýskaland.
En vestanmeg'in Bínar, :.óku
menn þó þann kost að bíða átekta;
og merkilega mikið breyttist álit
nágrannaþjóðanna á hinum aldna
forseta. ,
Aður hafði enginn þýskur mað-
ur verið jafn mikið hataður í
Frakkþandi, Belgíu, ítalíu og^Rúss
landi, eins og' Hindenburg. En er
Iiann var orðinn forseti gat ekki
hjá því farið að þjóðir þessar
kæmu auga á skyldurækni hans,
löghlýðni og stálféstu og yrðu að
meta þá eiginleika hans að verð-
leikum.
Þó ellin færðist yfir hann, svo
hann varð lotinn í herðum, grá-
hærður og þungur til gangs, var
yfir honum sami svipur mikil-
mennisins, er Þjóðverjar höfðu
litið upp til á dögum sigranna,
sem á dögum ósig'rd og niðurlæg-
ingar, er hann hafði framar öll-
um öðrum áhrifavald og mátt til
að sameina þýsku þjóðina. Á þann
hátt gerði hann þjóð sinni mest
gagn.
- Og Bandamenn, Frakkar og
aðrir sættu sig smátt og smátt
við það þó þeir þyrftu að ganga
til §amninga, við þennan fyrver-
andi erkióvin sinn.
Það greri aldrei um heilt milli
keisarans og' Hindenburgs síðan í
Spa 1918, er Hindenburg var ber-
orður við keisara, og Vilhjálmur
hinn lítt hugprúði flýði yfir til
Hollands. Þjóðverjar hafa ef til
vill gleymt, að keisarinn lagði á
flótta, þegar mest á reið. En þeir
gleyma því aldrei, að Hindenburg
stóð þá í stöðu sinni, sem hin
mesta hetja.
Og enn stóð hann sem hetja, alt
fram á grafarbakkann, hvaða
hörmungar sem á dundu í Þýska-
landi.
Menn geta sjer þess til, að við-
burðirnir 30. júní hafi fengið
mikið á hann, enda þótt hann,
sem hershöfðingi hvað eftir ann-,.
að hafi orðið méð einni bendingU
að senda þúsundir manna í opinn
dauðann.
Síðustu mánuðina sem hann lifði
gat hann naumast gengið. Það olli
honum sýnilega hinna mestu erfið-
leika þó ekki væri annað en að
stíga út úr bíl og leggja blóm-
sveig á gröf hins þýska hcrmanns
við „Unter den Linden“ í Berlín.
En í sársauka sýndi þessi hetja
undraverðan þrótt.
í framtíðinni stendur Paul vl
Hindenburg, sem merkisberi þjóð-
ar sinnar, merkisberi þeirrar kyn-
slóðar, se mlifað hefir hinar hræði
legustu hörmungar, en treystir þó-
á bjarta framtíð sína.
Bismarck var kallaður „járn-
kanslarinn". Hann átti það héití
á pappírnum. Hindenburg var,
hinn sanni kanslari jáms og stáls.
Þannig minnast Þjóðverjar
þessa forystumanns. ,
(Lausl. þýtt).
Matvæli nr
trjávið.
Athygli þýskra og enskra vís-
indamanna beinist nú að lítilli
verksmiðju, sem nýlega liefir ver-
ið sett á stofn með aðstoð þýsku
stjórnarninar í Mannheim-Rhenen
í Þýskalandi.
1 verksmiðju þessari er nú
bverju vagnhlassinu af öðru breytt
með sjerstakri sýrublöndu meðferð
í sykurkvoðu (Glucose). En eins
og menn vita, er Glucose undir.
staða allra fæðutegunda. Því má
breyta í ölfroðu, ger, ýmiskonar
matvörur, hreinsaðan vínanda,
viðarkvoðu, glycerin og ótal aðr-
ar vörutegundir.
Maðurinn, sem aðalleg'a hefir
fundið þetta upp er þýskur nátt-
íirufræðingur, sem heitir Dr. Frie-
drich Bergius. Hefir hann í sam-
fleytt 15 ár unnið að þessari upp-
götvun, en honum til aðstoðar í
síðustu 10 árin hefir verið enski
prófessorinn Dr. W. R. Ormandjr
frá Wigan, Lancashire, og munu
ýms ensk verslunarhús hafa hjálp-
að þeim fjelögum með fje til til-
rauna þessara.
Yerksmiðja þessi getur nú þeg-
ar framleitt á ári um 6.000 smá-
lestir af efni þessu.
Það er fullyrt af efnafræðingum
a? 2 matskeiðar af kvoðu þessari
sje jafngildar fæðu venjulegrar
máltíðar.
Hugmynd Dr. Bergius að upp-
g'ötvun þessari varð til á hinum
erfiðu stríðsárum, þegar þjóðirnar
og þá sjerstaklega Þjóðverjar
urðu að taka á öllu sínu til þess að
verjast hungurdauða. Nú er með
þessari uppgötvun þessi hætta
ekki lengur til, enda segir Hitler
nú, að þýskir vísindamenn munu
rneð þýskum vörum gera Þýska-
land að sjálfstæðri og óháðri þjóð-
(Sunday Express).
Æskulýðssamkoma verður hald-
ín í K. F. U. M. í kvöld kl. 8i/2-
Kæðumenn: síra Fr. Friðrikssojs.
og' Jóhann Hannesson, kristni-
boðsstúdent, Ræðuefni: Kristur,.
Æskan, Kristniboðið. Sjerstaklega
alt ungt fólk velkomið, annars
allir meðan húsrúm leyfir.
Garden-party verður haldið í
Hressingarskálanum í kvöld.