Morgunblaðið - 13.04.1950, Blaðsíða 7

Morgunblaðið - 13.04.1950, Blaðsíða 7
Fimmtudagur 13. apríl^í.1959;. i" M OH GUISBLiflífiíiVi Dr. Sígfús Blön SIGFÚS Benedíkt Blöndal fædd jst að Hjallalandi í Vatnsdal 2- okt. 1874. Foreldrar hons voru Björn Lúðvíksson Blöndal bóndi þar, síðar sundkennari í Reykjavík, sonarsonur Björns sýslumanns, sem fyrstur tók ættarnafnið Blöndal, og kona hans, Guðrún 'Sigfúsdóttir Jóns- Konar, prests að Undirfelli, dótt- urdóttir Björns sýslumanns. Sigfús settist í fyrsta bekk Jatínuskólans í Reykjavík haust ið 1886, tólf ára að aldri, og varð stúdent með fyrstu ein- kunn 1892. Einn af kennurum skólans var Björn M. Ólsen, síð ar rektor og prófessor, og tókst með þeim Sigfúsi vinátta, sem hjelst meðan báðir lifðu. Á skólaárum sínum kynntist Sig- fús Grími Thomsen og var oft gestur á heimili hans. Fræddi Grímur hann um grískar bók- menntir, og er síst ólíklega til getið, að samræður þeirra hafi átt nokkurn þatt í því að vekja áhuga Sigfúsar um þau efni. Þeim, sem kynntust Sigfúsi í skóla, varð rninnisstæð kurteisi hans og háttprýði í framkomu. i Að loknu stúdentsprófi sigldi Sigfús til háskólans í Kaup- mannahöfn, las latínu með grísku og ensku að aukanáms- greinum og tók kandídatspróf nieð fyrstu einkunn í júnímán- uði 1898. Fyrstu kandídatsárin munu hafa verið honum erfið, og sagði hann síðar, að þá hefði hann fyrst vitað hvað er að vera íátækur, þó að hann hefði raun ar átt við fátækt að búa öll námsárin. Þó tókst hann á hend ur ferð til Englands 1901 og sama ár varð hann aðstoðar- maður við konunglega bóka- safnið í Kaupmannahöfn. Var Ixann síðan starfsmaður þeirrar stöfnunar til 65 ára aldurs, enda sóttist honum framabrautin greiðlega. Hann varð undirbóka vörður 1907, en bókavörður 1914, og keppti þá við hann um þann embættisframa Carl S. Petersen, síðar yfirbókavörður safnsins. Sjergrein Sigfúsar í bókavarðarstarfinu var skrá- setning bóka, og árum saman hafði hann á hendi stjórn skrá- setningar í hinni svonefndu er lendu deild bókasafnsíns, en sú deild er mjög umfangsmikil. Núverandi ríkisbókavörður Dana, Svend Dahl, segir í minn- ingargrein um Sigfús, að fáir hafi þekkt svo náið sem hann flokkun gamalla bókaskráa, sem oft er flókin, eða haft svo fulkomlega á valdi sínu kerfis- bundin hugtök og fræðiorð margvíslegra fræðigreina. Sigfús ritaði um skrásetningu og röðun bókasafna í hið bók- fræðilega safnrit Haandbog i bibliotekskundskab, en þar birt ust ritgerðir eftir þá bókasafns- menn Dana, sem fremstir told- ust á því sviði. Árin 1911—13 var hann rit- stjóri að ársskrám konunglega bókasafnsins yfir erlendar bæk- ur sem bætast í dönsk ríkis- bókasöfn (Katalog over er- hvetvelser af nyere udenlandsk litteratur ved statens offentlige biblioteker). í bókavarðarstarfi Sigfúsar kom að góðu haldi sá eiginleiki hans, 'er allir þektu, sém hon- um kynntust, að hann var mað- ur fjölfróður og minnti á lærða ?%. Sigfús Blöndal. menn fyrri tíma, sem vildu láta sig allt mannlegt einhverju skipta, enda miðlaði hann öðr- um fúslega af þekkingu sinni. Þessa nutu starfsbræður hans, sem oft munu hafa leitað til hans í vafamálum, og ekki síður gestir safnsins, enda rómuðu þeir þekkingu hans og lipurð. Eftir lok síðustu styrjaldar var geysimikið skrásetningarverk unnið á vegum konunglega bóka safnsins, og var Sigfús kvadd- ur þar til aðstoðar, þó að hann hefði fyrir mörgum árum fengið lausn frá embætti sínu við safn- ið. — Hann fjekk lausn frá bóka- varðarembætti 1939. Hann var lektor í islensku við Kaup- mannahafnarháskóla 1931—46. Jafnframt embætti sínu vann Sigfús að fræðimennsku og rit- störfum í íslenskum efnum. Á vegum Hafnardeildar Bók- menntafjelagsins gaf hann út tvö rit frá 17. öld, sem einstæð mega telpjast hvort í sinni grein, ævisögu Jóns Ólafssonar Indíafara (1908—09) og Píslar- sögu síra Jóns Magnússonar (1914). Aður hafði Sigfús þýtt ævi- sögu Jóns Inldíafara á dönsku, og birtist sú þýðing í ritsafn- inu Memoirer og breve 1905— 07. Síðar var bókin þýdd á ensku af Miss B. S. Philpotts, en í formála þakkar þýðandinn Sigfúsi Blóndal mikla hjálp. Arið 1912 gaf Sigfús úfOdys- seifskviðu með breytingum sem Sveinbjörn Egilsson hafði gert á prentuðum texta sínum og lát- ið eftir sig í handriti, en út- gáfu Blöndals kostaði hinn breski íslandsvinur og fræði- maður próf. W. P. Ker. Sigfús bjó undir prentun aðra útgáfu af kvæðum Jóns Thoroddsens (1919) og reitfor- mála fyrir fjórðu útgáfu af Pilti ogstúlku (1923)). í erlend tímarit, einkum nor- ræn, reit Sigfús fjölda fræðandi greina um efni úr sögu og bók- menntum íslands, og nokkrar þeirra birti hann einnig í bók sinni Islandske kulturbilleder (1924). Ásamt Sigurði lektor Sigtryggssyni gaf hann út bók- ina Myndir úr menningarsögu íslands á liðnum öldum, 1929, og hefir hún vetið þýdd á dönsku, ensku og þýsku. En langrnesta vefk Sigfúsar, enda stórvirki, sem iengi mun mirmst verða, er hin islensk- danska orðabók, sem h'ann hóf að vinna að 1903 og prentuð var á árunum 1921— 24. Fyrir hana sæmdi háskóli íslands Sigfús nafnbót heiðurs- doktors 1924. Hjer er um svo mikið verk að ræða, að gjör- samlega mundi ofviða einum manni, sem bundin var í em- bætti við kröfuharða stofnun, enda naut Sigfús aðstoðar ý- missa góðra manna, einkum fyrri konu sinnar, dr. Bjargar Þorláksdóttur, sem veitti hon- um hjálp við fleiri ritstörf hans, Jóns yfirkennara Ófeigs- sonar og hins danska málfræð- ings Holgers Wiehe, sem um skeið var sendikennari hjer við háskólann. Eitt af mestu hugðareínum Sigfúsar Blöndals var saga Væringja í Miklagarði, og sneri hann sjer að því af alefli eftir að hann fjekk lausn frá bóka- varðarembætti, en áður hafði hann ferðast til Grikklands og Konstantinopel til þess að kynnast stöðum þeim, sem tengdir eru sögu Væringja. Því miður entist honum ekki aldur til að birta árangur þeirra rann- sókna í prenti, en hann Ijet eft- ir sig í handriti bók um Vær- ingja, sem mun mega teljast íullsamin. Ásamt frk Ingeborg Stemann gaf hann út danska kennslubók í íslensku (Praktisk lærebog i islandsk nutidssprog 1943) og átti síðari kona hans, Hildur f. Arpi, góðan þátt í þeirri bók. Endurminningar ljet Sigfús eftir sig óprentaðar. Þegar í æsku lagði Sigfús Blöndal stund á ljóðagerð, og hjelt hann því áfram til ævi- loka. Á stúdentsárum sínum þýddi hann úr grísku leikritið Bakkynjurnar eftir Euripides, og mátti það heita í mikið ráð- ist, því að sá lióðleikur er eitt af höfuðverkum hins forngríska snillings. Þýðing Sigfúsar kom á prent 1923. Hann birti einnig Ijóðaþýðingar úr forngrísku í bókinni Árnýju, sem íslenskir stúdentar í Kaupmannahöfn gáfu út 1901 og mun hafa átt að verða byrjun á tímariti, en ekki varð úr framhaldi. Tvær Ijóðabækur birti iSgfús á prenti, Drottninguna í Algeirsborg og önnur kvæði 1917 og Sunnan yfir sæ 1949. Eru í þeim bæði frumort kvæði og þýdd, m. a. úr rússnesku, og veit jeg ekki til að nokkur islendingur ann- ar haíi þýtt kvæði beint úr því máli. Sigfús Blöndal var alla ævi f jelagslyndur maður og lagði ó- trauður fram krafta sína í f je- lögum, sem unnu að málefnum, cr honum voru kær. Hann átti sæti í stjórnum fjelaga þeirra, er íslenskir fræðimenn í Kaup- mannahöfn höfðu með sjer. Hafnardeild Hins íslenska bók- menntafjelags og síðar Fræða- fjelagsins. Hann var einn af stofnendum Fjelags íslenskra stúdenta í KaupmannahÖfn og góður fjelagsmaður til æviloka. Mikið áhugamál hans var samvinna og sem mest menn- ingartengsl Norðurlandaþjóða. Tók hann rhikinn þát't í norræn um stúdentafjelagsskap, var í aðalstjórn norræna studenta- sambandsins 1915—22, sat oft norræn stúdentamót og flutti þar erindi. Harin var í rirnefnd tímarits- ins Det nye Nord meðan það kom út (1919—24). Árin 1935 —38 var hann í ritnefnd þýska tímaritsins Nordische Rund- schau, sem vann að þ'ví að Yerfeíaíl ílwgvjefawkja —j hefir ekM orsakað mirnia örv§gi ísfenskra flygvjefgi VEGXA urnmæla eins dagblað- anna í dag varðandi öryggi kynna norrænar menntir og ' hinna isiensku ílugvjela á með- menningu utan Norðurlanda. |an a verkfalli flugvjelavirkja Það lá í eðlisfari Sigfúsar Blöndals, að honum var tamara að' líta á mál frá ýmsum hliðum en taka einhliða afstöðu. Komst hann hjá árekstrum við yngri' stendur vildum vjer vinsamleg- ast biðja yður að birta eftirfar- andi: ., Um áramótin, er vitað var að'i komið hefði til verkfalls hjá stúdenta, þó að hann liti e. t. v. ! „, . . , . , . v. u ¦ «"- '," fJugvjelavtrkjurn beggja flug- að sumu leyti öðruvísi en þeir „• , ' *- , * j fjelaganna. og ao það værv ætlun f'Iugfjelaganna að halda á samband lslands við Dan- í mörku og ætti lengst af erfitt, , ifiugferðum afram að emhverju með að sætta sig við fullan', ... „. „ . , . , . ,.,„„, ... ilevti. þolt vfirflugvielvirkiarn- skilnað. En honum var íynr . . . , „ . mestu, að ísland slitnaði ekki i úi tengslum við Norðurlönd, hvernig sem færi um konungs- samband þess við Danmörku. Síðastliðið sumar var Sigfús hjer á landi ásamt konu sinni. og ferðuðust þau nokkuð um landið. Dvöldu þau hjer fram á haust og flutti Sigfús háskóla- fyrirlestra um Væringja. Þegar hann fyllti 75 ára var honum baldið fjölmennt samsæti í i-ir eimr ynnu áfram við eftir- lit og viðhald flugvjelanna, átti Loftferðaeftirlitið tal við yfir- menn þessa og spu.rðist fyrir um, hvernig þeir hugsuðu sjer* framkvæmd þessara mála á meðan á verkfallinu staeði. — Köm það ótvírætt í Ijós að þeir' höfðu gert sjer fyllstu grein fyrir. að þeir gætu aðeins ann- að daglegu eftirliti fárra flug- vjela og aðeins innt af hendi Reykjavík, og fannst það á,"að smávægilegar viðgerðir, og margur bar hlýjan hug til af- \ Jafnvel að þessar fáu flugvjel- mælisbarnsins. Nokkuru eftir ar í'rðu að flJuSa a víxl- til að hann kom heim til sín tók bess að hæ^ væri að yörlita hann að kenna mikillar van- aðrar flugvjelar á meðan. Jafn- heilsu, og andaðist að heimili Erámí var Mr. R.T. Wall, serrt sínu í Hörsholm á Norður-Sjá- nú starfar á vegum Loftferða- landi 19. f. m. Sigfús var tvíkvæntur. Fyrri konu sinni, Björgu Caritas Þor- láksdóttur, systur Jóns Þor- lákssonar, síðast borgarstjóra í Reykjavík og þeirra systkina. kvæntist hann 30. jan. 1903, en þau skildu 1925. Síðari konu sinni, Hildi, dóttur hins sænska málfræðings Rolfs Arpi, kvænt- höfðu gildandi lofthæfnisskir- ist hann 2. okt. 1925, og lifir hún mann sinn. Ævistarf Sigfúsar Blöndals hefur verið rakið hjer í aðal- atriðum, og má með sanni segja, að það er meira en flestum auðnast að afkasta. En við, sem vorum svo heppnir að kynn ast honum persónulega, minn- umst þó fyrst og fremst manns- ins sjálfs. Okkur verður það minnisstæðast, að hann var mannkostamaður, sem ekki eftirlitsins. scm skoðunarmað- ur flugvjela og flugvjela- hieyfla. skýrt frá öllum mála- vöxtum og honum falið að Ivip.ias't daí?lega með því, að eft ifiit og viðhald flugvjelanna værí tjftir sem áður í fyllsta lagi. Aí 17 f">,,^erT?i'í^iJrt\T"ie],.4m. sern teltii ; árslok 1949 eru nú. 12. apríL aðfins 6 í gangi. Hjá Flug fielaci íslands h.f. 1 i milli- landaflugi (Gullfaxi) og I í innanlandsfluei. en hjá Loft- leiðum h.f. 1 í millilandaflugi (Gevsir) og 3 i innanlandsflugi- Sjerhver flugvjel er daglega skoðuð af viðurkenndum 5-fir- flugvjelavírkja. og hann tekur ábyrgð á að flugvjelin sje fiug- hæf. Þegar yfirflugvjelavirkj- ar eru ekki til staðar til þess a5- mátti vamrn sitt vita og vildi frarnkvœma daglega skoðun greiða hvers manns götu. Latn- l1uevje]ar ft.d. begar þeir eska ljóðlínan: „Integer vitæ f]juga með miiiiiandaflugv.iel- scelerisque purus", sem að nokk unum) fær fius?vielin ekki leyfi uru leyti hefur verið þýdd með LoftferðaeftirlitsinS til að fljúga orðunum vammlaus og vítalaus, fvrr en skoðun hefur farið átti við um hann flestum óðrum fremur. Björn K. Þórólfsson. llllllllltHIIIIIIIIIHIIIIimiHH'' Ver5 f jarverandi na'stu tvo ínánuði. Sjúkrasam- lagsstörfuni mínum gegnit á iikÆjii hr. læknir Guðmuntlur Björnsson l.,í>'kiaigötu 6 B. Við- talslími !;',. 10—11 og 4—6. Smii öOm. Karl S'ig. Jónasson. ......IIIIIMIIIIIM llllllllllllllllllllll'lll'IIM'IIIIHI'l I Alhuguð [ I iLaghentm- maður óskar i'ia* = : vinnu svo sem byggingarvinnu I : eða iárnsmíði. önnur vhina : | kemur einnig til greina. Þeir | s sem vildu sinna þessu sendi ti ; \ boð til Mbl. fyrir laugardags- ] I kvöld m*rkt: ,,714". »»MlMWMIIMfM«MltMMi»tM'^'Vi»mMI»rtlt*MMi»tlMl.....«" Ef LOFTVit Ot.TVft '\4t* vKf / ÞÁ WEli •' fram. Auk daglegs eftirlits eru flugvjelamar háðar tíma- bundnu eftirliti, þannig að framkvæmdar eru á þeim sjer- stakar skoðanir eftir 25, 50 og 100 klst. flug o- s. frv., undir nákvæmu eftirliti hins breska eftirlitsmanns, en að sjálfsögðu taka þessar skoðanir nú mun lengri tíma en venjulega, sök- um vöntunar á starfskröftum. Verkfall flugvjelavirkja hef- ur því ekki haft í för með sjer minna öryggi hinna íslehsku flugvjela. ' Hins vegar hefur verkfallið orðið til þess að nú fljúga færri flugvjelar en áður og bær fara færri ferðir en ella. Reykjavík, 12. apríl 1950. Loftferðaeftirlit ríkisíiis. Eríing Ellingsen. Ummæli þau, sem hjer mun átf við b£ hnekkt er með ofan- ritu^ bírtiM [ ^jóðviljánum í

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.