Morgunblaðið - 13.04.1950, Side 8

Morgunblaðið - 13.04.1950, Side 8
3 MORGVNBLAÐIÐ Fimmtudagur 13. apríl 1950 Otg.: H.f. Árvakur, Reykjavík. Framkv.stj.: Sigfús Jónsson. Ritstjóri: Valtýr Stefánsson (ábyrgðarm.). Frjettaritstjóri: ívar Guðmunctsson. Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson. Ristjórn, auglýsingar og afgreiðsla: Austurstræti 8. — Sími 1600. Lesbók: Árni Óla, sími 3045. Áskriftargjald kr. 12.00 á mánuði, innanlands, í lausasölu 50 aura eintakið, 75 aura með Lesbók, Brjefið frá rússneska hernámssvæðin u IÍIN af frægustu blaðakonum heimsins, Dorothy Thompson, he.or ekki alls fyrir löngu ritað grein um ástandið á her- námssvæði Rússa í Austur-Þýskalandi. Hefur grein þessi, sem byggð er á brjefi til höfundar hennar frá manni á þessu landssvæði, vakið mikla athygli, þar sem það gefur glögga hugmynd um þær aðferðir, sem kommúnistar beita í áróðri sínum og algerri undirokun fólksins. í brjefi þessu er m. a. komist þannig að orði um efnahags- ástaudið undir stjórn Rússa í Austur-Þýskalandi: ,,E- nahagsástandið breytist frá illu til hins versta. Fleira ög floira fólki er sagt upp vinnu sinni og ávallt því sam- viskusamasta og duglegasta. í hinum þjóðnýttu eða hálf- þióðrýttu atvinnutækjum vinna fyrst og fremst kommún- istar eða þorparalýður, þar sem kommúnistamir eru ekki nægilega margir eða ekki álitnir nægilega staðfastir í trúnni. Eins og á tímum nasistanna eru verkamennirnir víða undir eftirliti vopnaðra varða.‘ Þá víkur brjefritarinn að hinni taumlausu Rússlandsdýrk- un, scm kommúnistar boða almenningi og kemst þá þannig að orði: „Rússlanasdýrkunin er komin á furðulegt stig. Þegar rúss- neskur marskálkur andaðist voru blöðin fyllt með greinum um hin takmarkalausu afrek, sem hann hefði unnið í þágu þýsku þjóðarinnar. Sorgargöngur voru skipulagðar með geysilegum undirbúningi. Mikil skrúðganga, sem fulltrúar frá verksmiðjunum, bæjarstjórninni, ásamt verkamönnum, tóku þátt í, gekk um miðja borgina með fjölda blómsveiga, suma svo stóra að fjórir menn urðu að bera einn þeirra. í íyrirsögnum Leipzigblaðanna stóð svo að „Leipzig hefði heiðrað mikinn Sovjetvin." Þetta var inngangurinn að ótrúlegri Stalin-dýrkun í til- eíni sjötíu ára afmælis hans. Að lokum var ákveðið að verkamennirnir gætu á engan hátt heiðrað hinn mikla verndara Þýskalands betur en með því að gefa honum vinnulaun sín í nokkrar klukkustundir. Það var ómögulegt að komast hjá því að gefa Stalin þessar vinnustundir. .. . Heilar járnbrautarlestir voru svo fylltar með gjöfum til hans. Skólabörnum var skipað að skrifa undir helilaóskaávörp til hans. Fyrst skrifuðu fá undir það, en að lokum öll í hverjum bekk, þar sem það var gert að skilyrði i'yrir því að þau gætu stundað framhaldsnám í æðri skólum.“ Athyglisverður er sá kafli brjefsins, sem fjallar um hin svokölluðu þýsk-rússnesku „vináttufjelög“. í honum segir svo: „Fyrir fáum árum voru stofnuð samtök, sem höfðu það markmið að kynna Sovjet-menningu. Þau hafa nú breytt um nafn og kalla sig „þýsk-rússneska vináttufjelagið“. Allir eru siðferðilega skyldugir til þess að vera í því. Hver sá, sem neitar þátttöku, sætir ógnunum og er sviptur atvinnu.“ ★ Hjer hafa aðeins verið teknir nokkrir kaflar upp úr þessu brjefi frá rússneska hernámssvæðinu í Þýskalandi. Þeir gefa nokkra hugmynd um þá áþján og andlega og efnalega kúgun, sem það fólk á við að búa, sem býr á þeim lands- svæðum, sem kommúnistar ráða yfir. íslenskir kommúnistar munu að sjálfsögðu, eins og komm- unistar allra landa, segja að þetta sje eintóm lygi og upp- spuni. En undarleg tilviljun er það að öllum frjettamönnum frá vestrænum lýðræðislöndum, ber saman um að þessi lýsing sje sönn og rjett. Það -er einnig álit þúsunda manna, sem tekist hefur að flýja þetta ástand. íslenskir kommúnistar segjast nú „vilja hafa það heldur ef sannara reynist“ um Sovjet og stjórnarhætti þess. Það er raunar ein stærsta lygi, sem þeir hafa borið sjer í munn. Rommúnistar allra landa vilja í lengstu lög dylja fólkið sánnleikanum um það myrkur og niðurlægingu, sem hvar- vetna siglir í kjölfar hins kommúnistiska stjórnarfars. Um það liggja fyrir þúsund dæmi. XJílar ábrifar: ÚR DAGLEGA LÍFINU Hún þakkaði fyrir sig VERÐ á kvenhöttum hjer í Reykjavík mun stundum kom- ast yfir 300 krónur. Svo sagði Reykvíkingur, sem leit inn á skrifstofu Morgunblaðsins og notaði tækifærið til að tala um hattakaup og „alveg voðalegt verðlag“. Hann ætlaði að gefa kon- unni sinni hatt hjer á dögun- um, og hún trítlaði hin kátasta í bæinn, en sneri svo hattlaus heim og sagðist bara alls ekki hafa fengið af sjer að kaupa hatt fyrir annað eins verð og hún tiltók. • Dýrt er orðið HJER er óvenjuleg kona á ferð inni, ekki verður því neitað frekar en hinu, að 300 króna hattur telst vart til kjara- kaupa. En dýrt er orðið drott- ins orðið, þegar hattkúfurinn, þótt fjaðurskreyttur sje, kost- ar nokkurra daga erfiðispen- inga á Eyrinni. Annars eru konurnar víst að því leyti til heppnari en karl- mennirnir, að þær geta alltaf fengið eitthvað á höfuðið, þótt þeim finnist það vafalaust svona upp og ofan ,,smart“ og klæðilegt. • Einkaleyfin dugðu ekki ÞAÐ er staðreynd, að karl- mannshattar — það er að segja fallegir karlmannshatt ar — eru býsna sjaldsjeðir hjer í verslununum; þeir eru að minnsta kosti orðnir bið- raðavara líkt og „bomsurnar“ víðfrægu. Það mun ennfremur vera staðreynd — og að minnsta kosti haft eftir ágæt- um heimildum — að nokkrir broddborgarar hafi ekki alls fyrir löngu krækt sjer í leyfi fyrir einum og einum hatti, og reynt á þann hátt að ná tang- arhaldi á fyrirmyndar höfuð- fatnaði, sem lá hjer á hafnar- bakkanum og innflytjandinn fjekk ekki að leysa út. En það er sagt honum til verðugs hróss, að hann hafi neitað að afhenda eigendum ,,einka“leyfanna einn einasta hatt, með þeim orðum, að eng- inn fengi að njóta fínu hatt- anna, fyrr en þeir yrðu seldir almenningi á frjálsum markaði og algerlega bakdyralaust. • Oþefur úr þvottinum KONUR kvarta yfir grænsáp- unni, sem nú er á markaðnum. Ein kom við á blaðinu í fyrra- dag og sagði, að það væri eig- inlega ógerningur að þvo úr sápunni, af henni væri svo mikill óþefur, að hann hyrfi ekki úr þvottinum, þótt gripið væri til þess örþrifaráðs að sjóða hann í Þvottalaugunum. Þessi húsmóðir sagði enn- fremur, að varla væri gerlegt að sofa við rúmföt, sem sápan kæmi nálægt, og þegar hún leggði þvott í bleyti, væri lík- ast því sem hún væri að sjóða grút. Öllu ákveðnari gat hús- móðirin ekki verið. • Hrópleg synd ÖNNUR húsmóðir, sú er bú- sett við Lindargötu, kvartar yfir barnafötum, sem hjer eru prjónuð, úr erlendu garni. „Mjer finnst það hrópleg synd (skrifar hún), hvernig þessi föt eru beinlínis eyði- lögð með því að hafa í þeim allskonar rendur og rósir, því það er undantekning, ef ekki renna saman litirnir, þegar þau eru þvegin. Og eins og allar húsmæður vita, þarf oft að þvo barnaföt. • Hvernig væri að athuga sinn gang? „JEG get vel viðurkennt, að út- lit og frágangur þessa fatnað- ar er ákaflega góður. En hvernig væri að prjónastofurn- ar athuguðu, áður en þær framleiða úr garninu, hvort litur fer úr því eða ekki, og reyndu svo að haga framleiðsl- unni eftir því? Að síðustu (segir enn í brjef inu), ætla jeg að taka eitt dæmi um svokallaðar „galla- buxur“, sem hjer fengust. Jeg keypti einar á tveggja ára barn, gráleitar með rauðu bandi, sem saumað var efst á smekkinn og vasann. En hvað skeður, þegar jeg bvæ þær? Þetta mjóa, rauða band gerir vatnið blóðrautt og buxurnar allar rauðflekkóttar. — Og þar með eru þær að mínum dómi ónýtar. Væri nú ekki best að sleppa þessu skrautbandi alvea?“ Svo spyr húsmóðirin, og ekki er henni láandi, enda ræðjr hún hjer um sannkallaðar galla-buxur. • Mörg brjef fró forstjórum ÞESS má geta, að þær hús- mæður urðu talsvert margar, sem notuðu tækifærið um oásk- ana og sendu dálkuuum línu um ýmislegt, sem þeim þykir miður fara. Verður reynt að birta eitthvað úr brjefum þeirra næstu daga, enda eru húsmæðurnar einmitt rjettu aðilarnir til að athuga og gagnrýna'' góðlátlepa flest það, sem lýtur að daglegu lífi okk- ar. Þær eru forstiórar heimil- anna, og það er sko ekki vanda- laust verk þessa dagana. • Fin lí+il tiúaga AÐ lokum þetta: Orðið „cock- tail“ hefir oft hevrst hjer á ís- landi á undanförnum árum. — ,,Cocktailparty“ þykja víst voðalega fín og margt bendir til þess, að bau muni að lokum levsa kaffiboðin af hólmi. Er þá nokkuð á móti því að ís- lenska orðið að einhverju leyti — engin leið er hvort eð er að skrifa það á íslensku — og kalla „cocktail" í framtíðinni kok- tælu? «.. .... »nnniniiliii.iminmwn MEÐAL ANNARA ORÐA .... Erfiðleikarnir í A-Þýskalandi Eftir Herbert Sternberg, frjettamanna Rcuters. BERLÍN: — Þjóðvei’jar A.- Þýskalands hafa ímugust á af- námi skömmtunarinnar, sem gert er ráð fyrir á hausti kom- anda. Þeir óttast, að það muni hafa í för með sjer verulega verðhækkun. Þegar verðgildi peninganna var breytt 1948, þá varð verðlagið ekki endur- skoðað jafnframt á hernáms- svæði Rússa eins og þó var gert í V.-Þýskalandi. • • „FRJÁLSAR VERSLANIR“ í V.-ÞÝSKALANDI er enginn hörgull á varningi. Til að vega upp á móti þeim „illu áhrif- um“, sem það hafði í för með sjer, tóku yfirvöldin á hernáms svæði Rússa að opna „frjálsar verslanir“ í eign ríkisins síðla árs 1948. Þær höfðu á boðstól- um óskammtaðar vörur, aðal- lega matvæli, sem voru þetta 100% til 1000% dýrari, en skammtaðar vörur. Þessar frjálsu verslanir hafa átt mik- inn þátt í að koma í veg fyrir leynisölu, jafnframt því, sem þær hafa dregið til sln þá kaup getu fólksins, sem var fram yf- ir það, er skömmtunin gerði ráð fyrir. • • FÓLKIÐ KVÍÐIR AFNÁMINU SNEMMA á þessu ári lofaði austur-þýska stjórnin því, að .felld skyldi niður skömmtun á öllum vörum nema feitmeti og kjöti, er uppskeran væri um garð gengin. Fólkið mun að. vísu fleygja frá sjer skömmt-1 unarseðlunum, sem það hefir nú burðast með í 11 ár, en það hefir ekki tekið þessari til- kynningu eins fagnandi og búast mætti ef til vill við. Ein ástæða þessa er sú, að þjóðin veit af eigin reynd, að í kjölfarið muni sigla veruleg verðhækkun, þar sem birgðirn- ar munu ekki gera meira en fullnægja eftirspurninni. • • VERÐHÆKKUN Á S. L. HAUSTI í NÓVEMBER s. 1. hækkuðu skammtaðar matvörur um 10% til 50% af því að ríkið „gat ekki endalaust greitt uppbæt- ur, sem námu 200 millj. austur þýskra marka“. Samtímis lækk aði verðið í frjálsu verslunun- um um 5% til 50%. Ýmsir A-- Þjóðverjar töldu þá, að þessari stefnu yrði haldið áfram, uns verð skammtaðarar vöru og vöru í frjálsu verslununum 5'rði eitt og sama. • • LAUN ÓBREYTT SÍÐAN 1945 ÞAR eð laun í A.-Þýskalandi hafa ekki hækkað síðan 1945, hefir þorri neytenda ekki not af lækkuðu verði frjálsu versl ananna. Verkamennirnir geta rjett veitt sjer vörurnar á því verði, sem þær nú fást á, með- an skömmtunin er í gildi. Því gefur það auga leið, að þetta sama fólk getur ekki keypt eins mikið af vörum, er skömmt unin hefir verið afnumin og verðlag hefir hækkað. Því er það skylda yfihvaldanna í A.- Þýskalandi, að festa verðið ekki of hátt, er vörurnar verða gefnar frjálsar, því að það mundi valda almennri hungurs neyð um allt hernámssvæðið. Á hinn bóginn má vara sig á að hafa verðið of lágt, því að af því mundi leiða biðhala. —• Frh. á bls. 12.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.