Morgunblaðið - 29.10.1952, Blaðsíða 6

6
MORGUN BLAÐIÐ
Miðvikudagur 29. okt. 1952
Smásaga dagsins:
©
HAUSTIÐ var að koma. Það
var auðfundið. En þó var nokk-
uð. hlýtt í veðri. Hitamóða lá yf-
ir bænum og stundum fannst
mér jafnvel erfitt að ná and-
anum. En það var kannske vegna
þess, að ég var ekki orðmn alveg
frískur. Ég útskrifaðist úr sjúkra
húsinu um morguninn og nú var
farið að kvölda. Ég hafði ekki
fengið matarbita síðan um morg-
unir.n. Auðvitað hefði ég ekki
þurft að fara af sjúkrahúsinu
fyrr um kvöldið. Ég hefði getað
beðið eftir miðdegismatnum að
minnsta kosti. Það var íimmtu-
dagur og á íimmtudögum var
kjötsúpa.
En læknirinn sagði að ég gæti
farið þegar mér sýndist, svo ég
fór tafarlaust. Ég vildi fá frels-
ið.
Ég átti þrjátíu aura í vasan-
urn. Það var auðvitað ekki mikið,
en það hlaut að vera hægur vandi
að vinna sér inn fyrir máltíð og
næturgreiða. Frjáls maður átti
marga möguieika til þess.
En það var ekki eins auðvelt
og ég hélt. Ég stóð á gang-
stéttinni í Vasagötu og horfði á
umferðina, þangað til mig fór
að svima og mér fannst ég vera
að kafna af bensínlykt.
Ég varð að fara inn í hliðar-
götu, þar sem umferðin var
minni. En þar voru húsin svo
nálægt mér, að mér fannst þau
vera að steypast yfir mig.
í skemmtigarðinum við járn-
brautarstöðina var kyrrt og
fallegt. Ég settist á bekk og
gladdist yfir litskrúði blómanna
og gleði barnanna, sem voru
þarna að leik. Það var kaffistofa
þarna í garðinum. Þar sat ham-
ingjusamt fólk, sem borðaði og
drakk eitthvað sem kostaði
áreiðánlega mikið fé.
Ég taldi aurana. Þeir voru bara
30 eins og ég vissi . . . nóg fyrir
kaffibolla og brauðsneið. Betra !
væri að doka við, þangað til ég
væri orðinn meira svangur.
Nú var farið að skyggja. Ég
stóð upp og ætlaði að fara. Þá
sá ég hvar karlmaður og ung j
stúlka komu inn í garðinn. Þau I
voru að glensast hvort við annað.
Það var auðséð að þau höfðu
verið inn á veitingastofunni.
Þau gengu fram hja tjörninni
þar sem gullfiskarnir voru. i
„Hvað er þetta eiginlega".
„Gullfiskar, auðvitað. Sérðu
það ekki maður?“ l
„Haha, gullfiskar. Á hverju
lifa þeir .... gulli, auðvitað.
Ætli þeir geti ekki látið sér
nægja r,ilfur?“ i
Hann tók handfylli af smápen-
ingum úr vasa sínum og fleygði
þeim út í vjörnina.
Þá kom eftirlitsmaðurinn og
sagði þeim að fara út úr garð-
inum. !
Ég gekk að tjörninni og leit
niður í hana. Botninn var steypt-
ur og þar lágu smápeningarnir.
Það voru að minnsta kosti nokkr-
ar krónur. Það var ekki amalegt
að :iá þær. 1
Eftirlitsmaðurinn kom aftur.
„Bandvitlaust fólk,- tautaði
hann. „Fleygja peningum í
tjörnina“. Svo hleypti hann vatn-
inu úr þangað til allt var orðið
þurrt nema lítill pollur í henni
miðri, þar sem fiskarnir voru. j
Eftirlitsmaðurinn klofaði yfir I
handriðið og tók upp peningana. j
„Ekki mikið“, sagði hann, „en
þó dálítið". Og svo fór hann. |
Ég sá að hann smeygði sér inn
í krána hinum megin við göt-
una. En ég sá líka nokkuð annað.
Ég sá að hann hafði gleymt
fimmtíu aurum á botninum. ;
Þegar var orðið alveg dimmt
og mannlaust í garðinúm, ætlaði
ég að koma aftur og hirða þá.
Þá fengi ég meira brauð með
kaffinu.
íu aurar
ímásaga eftir Frilz Slenlund
Ég ráfaði um göturnar góða
stund. Loks fannst mér vera
orðið nógu dimmt til að sækja
íimmtíu . urana. I
Hliðið var lokað. Ég gekk í
kring um garðinn til að vita
hvort ég kæmist annars staðar
inn, en alls staðar var lokað.
Hliðin voru há og ofan á þeim
voru oddmjóir járnrimlar. Það
var ómögulegí fyrir mig að klifra 1
yfir. Fclk gæti l'ka séð til mínj
og mundi undrast, hvers vegna'
ég væri að klifra yfir hliðið
svona ceint nm kvöld.
Ég fékk mér kaffibolla og
brauðsneið fyrir þv játíu aurana.
En ég ákvað að fara út í garðinn
um morguninn strax og hliðin
væru opnuð. Þá gæti ég tekið
peningana.
kn pað var langt íil morguns.
Eiphvers staðar verð ég að bíða.
Við Jóhannesarkirkjuna voru
bekkir. Þar gat ég setið í skjóli
og ef til vill gat ég fengið mér
..mablund.
Ég sat þarna hálfsofandi og
hugsaði um kjötsúpuna, sem það
hafði fengið á spítalanum. Nú
var kveikt á nátttýrunum og
hjúkrunarkonan gekk hljóðlega
um. Það korraði í Andersen, sem
var :neð vatn í lungnapokanum.
Herbergisfélagarnir gátu varla
sofið fyrir korrinu í honum.
Berg hafði verið einn á stofu
í tvær vikur. Hann hafði blæð-
andi magasár. Hann mundi ekki
lifa það af. Ef til vill var hann
dáinn á þessari rtundu.
Það var vegna þjáninganna
allt í kring, sem ég fór af spít-
alanum.
„Þér eruð of íilfinninganæm-
ur“, hafði læknirinn sagt.
Kannske.
Ég dottaði við og við á bekkn-
um við kirkjuna. Þá heyrði ég
að einhver kom gangandi. Það
var maður. Hanli settist við hlið-
ina á mér. Hann var berhöfð-
aður og á inniskóm, og innan
undir jakkanum sá ég í náttfötin.
„Getur þú ekki heldur sofið?“,
spurði hann.
„Nei“.
En ég hefði áreiðanlega getað
sofið, ef ég hefði átt einhvern
sama ctað.
„Ég hef ekki sofið í fleiri næt-
ur“, sagði maðurinn. „Konan
mín hefur ekki verið heima í
hálfan mánuð og ég hef verið á
ralli. Fullur á hverjum degi. Og
nú kemur hún heim a morgun.
Ég veit ekki hvernig henni verð-
ur við þegar hún sér hvernig
er útlits heima. Eg er búinn að
selja málverkin og stóra gólf-
teppið, sem hún fékk á fimmtugs
afmælinu“.
„Jæja“.
„Ég vildi óska, að ég hefði
einhvern að tala við. Spjalla
við í ró og næði. Hvað segir
þú um atómbombuna?"
„Ég veit ekki“.
„Heldurðu að allt mundi
þurrkast út ef þeir fleygðu einni
hérna niður hjá okkur?“
„Já, það held ég“.
„Hvað verður þá um mann-
fólkið? Allt verður að ósku. Það
er dálaglegt eða hitt þó heldur.
Þarna er maður búinn að strita
og púla allt sitt líf, og svo á
maður bara að verða að ösku. Það
er ekki hægt að sætta sig við
það. Ef það kærni nú svona
sprengja í nótt, áður en konan
mín kemur heim, þá væru auð-
vitað öll mín vandræði leyst.
Þá þyrfti ég ekki að segja henni
frá málverkunum og teppinu".
„Ég held að það séu litlar
líkur til að það komi nokkur
sprengja hér í nótt“.
„En ég las í einhverri bók, að
alltaf gæti orðið slys. Þessir atóm
fræðingar vita ekki sjálfir hvað
þetta er hættulegt. Nú stendur
kannske einn þeirra í rannsókn-
arstofunni sinni og er að fikta
við atóm sín og svo getur eitt
atómið sloppið úr höndunum á
honum og út í geiminn. Það
er ekki hægt að stöðva það. —
Atómin splundrast í það óend-
anlega þangað til ekkert er eftir.
Skilur þú það ekki?“
„Jú“.
„Það getur vel orðið í nótt eins
og einhverja aðra nótt. Helzt
vildi ég það yrði áður er kerl-
ingin kemur heim og sér hvernig
allt er útlits“.
Aftur heyrðist fótatak á möl-
inni. Það var lögregluþjónn.
Hann nam staðar og horfði á
okkur. „Hvað sé ég. Situr ekki
Bergman aftur hér. Farðu heim
og skríddu ofan í rúmið til kon-
unnar þinnar, og haltu þér á
mottunni, Bergman“.
„Já“, sagði Bergman, stóð upp
og labbaði niðurlútur heim.
„Skrítinn náungi“, sagði ég
„Hann er fyrir flöskuna, en
annars ekki hættulegur“.
Svo fór lögregluþjónninn.
Það var farið að birta. Bráðum
mundi ég fá fimmtíu aurana. Og
svo mundi ég finna einhver ráð.
Ég stóð við hliðið klukkan sex,
þegar umsjónarmaðurinn kom og
opnaði. Ég fór beint að tjörn-
inni. Aurarnir voru þar enn þá.
„Þeir eru fallegir, þessir“, sagði
ég og benti á fiskana.
„Já, þeir eru það. En hver
fjárinn er þarna. Jú, þetta eru
fimmtiu aurarnir. Ég hélt ég
hefði tekið allt í gær“.
Hann klifraði yfir handriðið,
tók aurana og stakk þeim í vas-
ann.
„Þetta verður nóg fyrir morg-
unbitternum", sagði hann.
vroi og ii
J KJ ð
,(!n-
iðgóðskil-
ft leikfí
m vigsiu
Laufáskorgar
Flaskan fór yfir Atlantshafið.
STOKKHÓLMI — Flaska ein,
sem hent var í Huron vatnið í
Kanada hefur fundizt við strend-
ur Svíþjóðar. Flaskan var aðeins
6 vikur að fara hina löngu leið
yfir Atlantshafið.
Eissk fffltaefni
nýkomin, margar tegundir.
Dökkblátt chcviot frá kr. 1600,00 fötin. .
GUDBJÖRN JÓNSSON, klæðskeri
Garðastræti 17 — Sími 81117
S-ENDflBIFR-EIÐ
Renault. sendibiíreið, smíðaár 1947 er tíl sÖlu. — Upþl.
í síma 1163 frá kl. 8—18.
Er tlagheimilið Laufásborg
var vígt í s.l. viku, flutti Jón
as B. Jónsson erindi og ræddi
einkum uppeldismálin. Kom
hann víða við í máli sínu og
gerði nokkra grein fyrir mis-
munandi þætti heimilanna
sjá'fra í þeim, dagheimilanna
og leikskólanna.
Herra borgarstjóri, virðu-
. _ legu gestir!
j EG vil fyrir hönd borgarstjóra
bjóða ykkur velkomin í þess.
björtu og vistlegu húsakynni, serr.
eiga um árabil að vera dagdvalar-
staður fjölmargra barna þessa
! bæjar. Nú væri ef til vill ekk
i ólíklegt að einhver spyrði oj;
; segði sem svo: Er nauðsynlegt a&
j verja húsnæði og fé til þessara
hluía. Er ekki eðlilegast að börn-
in séu sem mest á heimilunum?
Jú, það er auðvitað, að hollast er
börnunum að vissu marki að
dvelja heima við leik og störf, en
hinu er ekki hægt að neita, að
þarna kemur margt til greina.
Fjölmargar fjölskyldur búa við
þröngt og lélegt húsnæði, þar
sem lítil eða engin skilyrði eru
til starfs og leikja inni. Þá eru og
fjölmargir uppalendur sem hafa
af venju eða athugunarleysi gert
rúmgóðar íbúðir þannig úr garði,
að dýrmæt og gljáð húsgögn eru
í bráðri hættu fyrir óvarkárri
barnshendinni, eðlilegri athafna-
þörf ungrar veru, sem enn ekki
skilur heim hins fullorðna fólks.
En sem betur fer, fjölgar þeim
uppalendum stöðugt, sem skilja,
að börnin eru kjarni heimilisins
og miða því allt við velferð þeirra
og þarfir. Þar hafa börnin frið
til að hreyfa sig, leikföng þeirra
friðhelg og lóðir húsanna leik-
vangur þeirra, búinn einföldum
leikskilyrðum.
HEIMILISANNIR OG
BARNAUPPELDI
Uppeldisstörfin eru mjög tíma-
frek, sé þeim sinnt á eðlilegan
hátt. Erlendar rannsóknir hafa
leitt í Ijós, að barn innan 2ja ára
upptekur móðurina 3—4 klst dag-
lega. Eldri börn taka minni tíma,
t. d. 5 ára barn um 1 klst. Sömu
rannsóknir sýndu, eð 5 ára börnj
eru úti við 3% klst. á dag að ^
meðaltali. Af þessu má ráða, að
móðir, sem hefur 2—3 smábörn,
og hefur ekki húshjálp, er bund-
in ailan daginn, verður of oft að
leggja flest áhugamál sín á hill-
una, útiloka sig frá félays'ífi og
slíta að miklu leyti vina og
venzlabönd meðcn börnin eru
smá. En þetta hrekkur ekki alltaf
til. Heimilisannirnar knýja móð-
irina oft til að ýta böruunum út í
götusollinn til þess sð fá frið til
starfa. Þetta orsakar oft það, að
börnin fara á mis við eðlilega
móðurumhyggju, verða úvigang-
ar, slitna úr tenpslum við heirnil-
in. Leikfélagarnir ve”ða sterkari
áhrifavaldar en móðirin, ekki
síst þegar hið sífellda heimilis-
annríki og hvíldarleysi b”evtir
hana um of. Mörg börn fá því í
frumbernsku ekki það öryggi og
jafnvægi í sá’ar’ífi, sem móður-
mildin og umhyggjan ein getur
veitt.
EINSTÆBINGSMÆDUR
Mestir örðugleikarnir í þessum
málum eru þó hjá einstæðum
mæðrum, sem þurfa að vinna ut-
an heimilis fyrir sér og barni
sínu. Þær geta ekki haft barnið
með sér á vinnustað, svo að ann-
að hvort verða þær að láta börn-
in alveg frá sér, þ. e. koma þeim
í fóstur, eða koma þeim á dag-
heimili. Nú munu allir sammála
um það, að bezt sé að skerða sem
minnst tengslin milli barns og
móður sé hún beilbrigð. En þurfi
móðir, sem vinnur úti að láta
barn frá sér, er ljóst, að dag-
Jónas B. Jónsson.
heimilin er sú eina stofnun sem
veitir barni hennar bezta forsjá,
meðan hún er á vinnustað. Vitan-
legt er, að á dagheimilisstai’fsemi
má marga annmarka finna, og
sumir telja fjölskyldudagheimili
betri, þar sem hjón eða húsmóðir
tekur 5—10 börn heim til sín.
Tíðkast þetta fyrirkomulag all-
mikið í Svíþjóð, en fjölmargar
Stofnanir og sérfræðingar, sem
beðnir voru um álit á dagheim-
ilis vandamálinu telja dagheim-
ilin betri.
DAGHEIMILIN OG ÞÖRFIN
FYRIR ÞAU
Dagheimili er stofnun, þar sem
börn dvelja allan daginn og fá
mat og umhirðu. Markmið þeirra
er að veita börnum einstæðra
mæðra forsjá yfir daginn, einnig
börnum giftra mæðra, sem vinna
úti svo og öðrum börnum, þar
sem bágar heimilisástæður eru.
Um þörf þeirra hér í bæ er erfitt
að segja. Hún getur verið mjög
mismunandi og stundum breyti-
leg frá ári til árs. Kemur þar til
greina t. d. tala einstæðra mæðra,
eftirspurn eftir vinnuafli, o. fl.
o. fl. Hitt ætti að vera Ijóst að
dagheimila er þörf, rnikil þörf,
ekki síst í ört vaxandi borg.
í dag getur Sumargjöf tekið á
móti 235 börnum á dagheimili.
Þar sem Svíþjóð er talin standa
fremst Norðurlanda í þessum
málum, hef ég gert samanburð
miðað við fólksfjölda og tölu
þeirra barna, er dagheimili
beggja landa taka, og er þó þess
að geta, að ég hef eingöngu tekið
Reykjavík hér.
Tölurnar eru hlutfallstölur
miðað við íbúatölu.
Stokkhólmur 0.40%
Gautaborg 0.25%
Svíþjóð 0,14%
Reykjavík 0,40%
ísland 0,17%
Þessi samanburður sýnir, að
við höfum fulla ástæðu til þess
að vera ánægðir yfir framvindu
þessara mála, ekki síst þegar á
það er litið, að starfsemi hér að
lútandi hófst í Svíþjijð nærri
heilli öld áður en Sumargjöf hóf
sitt merka starf. En hér má ekki
nema staðar. Við vitum að vísu
ekki hver þörfin fyrir dagheimili
er hér, en innan tíðar ætti að
Framhald á bls. 11