Morgunblaðið - 01.03.1955, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 01.03.1955, Blaðsíða 2
MORGVfÍBLAÐlB Þriðjudagur 1. marz 1955 œða Bjarna Framh. af bls. 1 irtokfarvert, er sá megin munur á\ röksemdunum fyrir syndum Tikísstjórnarinnar í þessum efn- tim, er kom fram annars vegar lipá hv. 5. landsk. þm. Emil Jóns- syni og hv. 2. þm. Reykv., Einari <)lgeirssyni, og hins vegar hjá Lv.'lansk. þm. Gylfa Þ. Gíslasyni, ¦og -nv. landsk. þm. Bergi Sigur- bjjörnssyni. Þeir fyrr nefndu sögðu, að ríkisstjórnin hefði geng- ið svo freklega í álögum á lands- menn, — og tekið af þeim svo Tíiikið fé, að þess vegna væri ó- hjákvæmilegt fyrir verkalýðinn að krefjast nú Iaunahækkana, að því er manni hlaut að skiljast, fyrst og fremst til þess að standa uíidir hinum gífurlegu álögum Tikisvaldsins. Þeir síðar töldu — og þá einkum sá fyrr taldi hv. laiidsk. þm. Gylfi Þ. Gíslason, lágði á það megin áherzlu og lijv. 8. landsk. í öðru orðinu, en Jiknn var nú meira reikandi í þjbim efnum eins og ýmsum fleir- liin, — þeir lögðu á það áherzlu, ai5 ríkisstjórnin hefði komið svo mikillí fjárþenzlu á hér, þ. e. a. s. sett of mikið fjármagn til fram- kvæmda, að það hefði boðið svo T^ikið í vinnuaflið og gert að- stöðu verkamanna svo létta til kauphækkana, að ekki yrði kom- ist hjá því eins og hv. þ. Gylfi Þ. Gíslason sagði, að ríkisstjórnin af þessum sökum bæri verulega ábyrgð á því, sem nú væri fram- undan. OF MIKLAR FRAMKVÆMDIR Annars vegar er því þá sem sagt haldið fram, að ríkisstjórnin íþyngi mönnum með álögum og tíLandi á móti framkvæmdum, lúns vegar, að ríkisstjórnin standi fyiir of miklum framkvæmdum, veiti of mikla atvinnu í land- inu. Hvernig er nú hægt að sam- ræma þessar ásakanir, sem meira að se£ja koma hvort tveggja frá mönnum úr sama flokkinum þ. <e. Alþfl. Það væri hugsanlegt ¦að þetta rækist ekki á, ef það væru menn af gjörólíkri skoðun, sem héldu uppi þessum ásökun- um, annars vegar hið harðsvír- aða fjármálavald Landsbankans, sem við stundum heyrum talað um og hv. landsk. þm. Bergur Sigurbjörnsson, vitnaði í, og svo Iiins vegar öfgamaður nýsköp- unarinnar, hv. 2. þm. Reykv. Við vitum, að það er sagt, að þessir aðilar séu ekki á sama máli. En þegar í sama orðinu, frá mönn- um úr sama flokki og meira að segja úr sama hálsi eins og hjá bv. 8. landsk. þm. Bergi Sigur- bjönpsyni, koma fram jafn gjör- •ólíkar ásakanir byggðar á jafn gagnstæðum hugsunarhætti, þá sjáum við, að hér er farið meira en lítið rangt með, og að það er ¦eitthvað annað heldur en Ieit að xaunverulegum orsökum þess vanda, sem við erum staddir í, sem vakir fyrir þeim mönnum er slíkum fjarstæðum halda íram. Fg hygg einmitt, að slíkar ásakanir, bornar fram samtímis "úr þessum áttum, bendi til þess, aS ríkisstjórnin hafi nokkuð hitt >imíi rétta meðalveg, þrátt fyrir >llt, í fjármálastefnu sinni: Ann- airsvegar haft varlega afgreidd ijárlög og skynsamlega stjórn á fjármálum ríkisins, hins vegar í þessu landi þar sem allt er ógert enn, reynt að halda við eðlilegum og sjálísögðum fram- kvæmdum. NÝSKÖPUNIN HÉLT ÁFRAM Því að það er algjörlega rangt lijá nv. 2. þm. Reykv., F.inari Olgeirssyni, að framkvæmdir til Tiýsköpunar og atvinnuaukning- ar hafi fallið niður þegar hin margblessaða nýsköpunarstjórn lét af völdum. Það er óumdeilan- legt,.að síðan og oft við miklu erfrðari aði;tæður heldur en sú ágætji stjórn áW við að etja, hef- ur verið haldið uppi látlausum framkvæmdum hér á landi svo miklum, að sannast sagt er nærri ótrúlegt og raunar algjörlega ó- trúlegt, hversu miklu hefur ver- ið áorkað á tiltölulega stuttum tíma. Og það er auðvitað eðli- legt, að nú sé einkum lögð áherzla á þau mál, sem drógust aftur úr hjá nýsköpunarstjórninni og hún hafði ekki hug á eða komst ekki til að framkvæma eins og hin stórkostlega rafmagnsvirkjun, sem átt hefur sér stað á síðustu árum með virkjun Sogsins og Laxár, með byggingu Áburðar- verksmiðjunnar og nú með hin- um miklu ráðagerðum, sem þeg- ar er að nokkru leyti farið að framkvæma um allsherjar raf- magnsvirkjun á landinu. Allt eru þetta ómetanlegar framkvæmd- ir og sýna að það er algjörlega rangt, sem hv. þm. Einar Olgeirs- son, hélt fram, að nýsköpunin hefði verið stöðvuð þegar ný- sköpunarstjórnin lét af völdum. Þó að segja megi, að öðrum en mér ætti að standa nær að halda hér uppi hlut Framsfl. og sá flokkur geri sér ekki svo títt um að láta mig njóta sannmælis, þá vil ég ekki gjalda honum í sömu mynnt, og þó að hæstv. fjmrh. hafi ekki minnst á það þá var það einmitt eftir að Framsfl. kom í ríkisstj. sem haldið var áfram togarakaupum. Þannig, að um- mæli hv. 2. þm. Reykv., sem mátti skilja í þá átt að þau hefðu fallið niður með tilkomu Fram- sóknarflokksins í ríkisstj. eru al- gjörlega röng. Meira að segja sýndi Framsfl. svo mikinn áhuga fyrir togarakaupum, að hann beitti sér fyrir kaupum skipa með miklu óhagstæðari kjörum og erfiðari á allan veg heldur en nýsköpunarstjórnin hafði gert og hafði flokkurinn þó harðlega deilt á nýsköpunarstjórnina á sínum tíma. Og sýnir það, að Framsfl. hefur í þessu látið sér að kenningu verða og væri það að óskum, að fleiri færu að hans ráði um að' bæta sitt illa hátt- erni. LÍFSKJÖRIN OG FRAM- LEIDSLAN Það virtist líka koma í ljós hjá hv. 2. þm. Reykv., að hann öðru hvoru í ræðu sinni vildi nú sýna einhverja viðleitni til umbetr- unar. Hann lagði sem sagt á það áherzlu að ekki væri hægt að koma fram varanlegum eða raun- verulegum lífskjarabótum nema með því að auka framleiðsluna. Þetta er alveg rétt. Þarna er ég honum alveg sammála og gleðst yfir því, ef hann hefur séð að sér í þessu og yfirgefið sínar fyrri syndir. En það er ekki nóg að iðrast í orðum heldur verður að sýna iðrunina í verki, ef vel á að fara. Og mér fannst raunar strax í þeim orðum, sem á eftir komu hjá hv. 2. þm. Reykv. slá svo mikið út í fyrir honum, að full- komin ástæða væri til að efast um, að verkín yrðu góð þegar að þeim kemur. Hv. þm. hann talaði mikið um það, að eðlilegt væri að verka- lýður fengi nú kjarabætur. Ég skal ekki ræða um það málefni hér, að neinu ráði við þessar um- ræður, til þeirra var ekki efnt í því skyni, og ég er ekki undir það búinn. En þó verður að leið- rétta þær missagnir, sem fram hafa komið. SKAPAR KAUPHÆKKUN KJARABÆTUR? Hv. þm. játar sem sagt í öðru orðinu að kjarabætur geti ekki orðið nema því aðeins að fram- leiðslan aukist. Hins vegar segir hann: Ja, það er sjálfsagt og eðlilegt að laun séu hækkuð nú vegna þess að ríkisstj. tekur svo mikið af borgurunum. Alveg gagnstætt því, sem hv. 1. landsk. þm., Gylfi Þ. Gíslason, stóð hér upp til að sanna og hv. 8. landsk. Bergur Sigurbjörnsson; ,dafi</Upp ú)"; •peniagaauðvaldsmálgagninu. Hins vegar heldur hv. 2. þm. Reykv., Einar Olgeirsson, því svo fram, að nú sé komið að alls herjar hruni á fjármálastefnu ríkisins og segir að ríkisstj. kepp- ist nú við, að sitja á fundum til þess að reyna að draga þetta hrun á langinn fram yfir það, að kröfur verkalýðsins hafi náð fram að ganga. Ég spyr nú: Ef það er komið að allsherjar hruni og ef það er rétt, sem hv. þm. Reykv. Einar Olgeirsson segir, að hér hafi eng- in nýskópun átt sér stað frá því að nýsköpunarstjórnin var, er þá grundvöllur fyrir hækkuðu kaupi? Er líklegt, að verkalýður- inn hagnist á kauphækkun? Ef hrun er nú þegar orðið raun- verulegt, eins og hv. þm. segir, eru þá eðlileg viðbrögð við því, að atvinnustéttir þjóðlífsins heimti meira í sinn hlut? Ég mundi halda að flestir aðrir teldu að einhver önnur viðbrögð þyrftu þá, ef svona væri ástatt. HLUTLAUS RANNSÓKN NAUÐSYNLEG Nú viðurkenni ég alls ekki, að eins og sakir standa sé neitt hrun framundan í okkar þjóðlífi. (Hér greip Hannibal Valdemarsson fram í og spurði, hvort þá væri ekki hægt að hækka kaupið). Við skulam athuga það nán- ar, ég er ekki búinn enn og ætla heldur ekki að svara þessu til neinnar hlýtar. En hv. for- maður Alþýðusambandsins, fyrrv. þm. ísf., ég rnan nú ekki númerið á honum sem landsk. þm., 3. landsk. er hann víst, vil ég segja það, að ég tel alveg nauðsynlegt að það verði reynt að skera úr því, á hlutlausan hátt, hvort hér eru skilyrði fyrir því að hækka kaup. Af því að ef efnahagsástandið í landinu er þannig, að hægt sé að hækka kaup og atvinnu- lífið standi undir því, þá er sjálfsagt að hækka kaupið. En ef atvinnulífið er ekki þannig á sig statt nú, að það Ieyfi kauphækkanir, þá eru það svik við allan almenning að gera honum það ekki Ijóst. Um það, hvort góðæri sé í land- inu eða ekki, má auðvitað deila á ýmsa vegu. GÓÐÆRI UNDANFARIN ÁR Það er enginn vafi á því, að góðæri hefur verið hér síðast- liðin ár að því leyti, að allir landsins þegnar hafa haft góða atvinnu, yfirleitt mjög mikla at- vinnu og svo mikla, að jafnvel afkastamestu ,yinnutækin hefur ekki verið hægí>að fá menn til að starfa við, eins og togarana. Hins vegar skulum við ekki gleyma því, að ísland hefur orð- ið fyrir stórkostlegum áföllum, þar sem er síldarleysið, stórkost- legum áföllum, sem gera það að verkum, því miður, að mikið af þeim framkvæmdum, sem ráðizt var í á nýsköpunarárunum, hafa enn þá orðið til einskis. Við von- um, að sá tími komi, að hinar miklu síldarverksmiðjur mali okkur gulls ígildi og bátarnir, sem voru fyrst og fremst smíð- aðír fyrir síldveiðar, geti komíð hlaðnir af síld að landi, en enn hefur þetta ekki orðið. Enn hefur þessi hluti nýsköpunarinnar þess vegna mistekizt og orðið okkur stórkostleg byrði í stað þeirrar upplyftingar, sem við vonuðum að hann leiddi til. Það má því margt ræða um ástandið í okkar atvinnumálum, sem hér gefst ekki færi til. STJÓRNARANDSTAÐAN OG ÚTGERÐIN En ég vil vekja athygli á því enn, að hv. 2. þm. Reykv. Einar Olgeirsson. hélt því fram, að stöðvun hefði orðið í öflun nýrra eéikfssonar ffamleiðslutækja, en þrátt fyrir ; og láta enga stöðvun þar á. verða, það væri ástandið slíkt, að það ÞÍað er skoðun mín og ég hefði > réttlætti kauphækkun. Áður fyrri haldið fram að þessu, að það hélt þessi hv. þm. því oft fram, að útgerðin græddi svo mikio, væri skoðun allflestra Islendinga. Og ég- man ekki betur en að hv. að auðvelt væri að bæta hag 2. þm. Reykv. hafi a. m. k. öðru hvoru verið með sérstökum skatt- hlunnindalögum fyrir Eimskipa- félagið til þess að það gæti end- urnýjað sín skip. verkamanna með því að skipta gróðanum af henni upp á milli þeirra. Nú í vetur þá urðum við í þinginu vitni þess, að hv. þm. hélt því eindregið fram, að sú aðstoð, ef við eigum að kalla það aðstoð, eða fyrirgreiðsla, sem togararnir fengju, væri allt of lítil, það væri ekki nokkur von til þess, að útgerðin gæti haldizt við, ef fyrirgreiðslan eða aðstoð- in yrði ekki miklu meiri. Svo . hann sat hér á þingi. Það kann ekki er samkvæmt þeim yfirlýs NEMUR EKKI HEIMILUDUM AFSKRIFTUM Að minnsta kosti vissi ég það, að Sigurður Guðnason var oft áhugasamui' um þau efni, meðan ingum hv. þm. sjálfs mikið fé að hafa af botnvörupuskipaauð- valdinu. Þá eru það vélbátaeigendurn- ir. Ríkisstjórnin lækkaði nokkuð bátagjaldeyrishlunnindi um ára- mótin. Hverjir voru hatramastir í þvi að ásaka ríkisstjórnina fyr- ir þá stöðvun á atvinnuvegunum, sem hún hefði valdið með þessu og þá hættu og kúgun, sem hún væri að leiða yfir landslýðinn með þessu? Það voru einmitt flokksbræður hv. 2. þm. Reykv., Einars Olgeirssonar, það var hans málgagn hér í bænum, það var Alþýðusambandið, sem hv. þm. ásamt hv. 3. landsk., Hannibal Valdimarssyni, ræður nú mestu í, sem sendi útgerðarmönnum skeyti um það, að þeir vottuðu þeim sína fyllstu samúð gegn ofsóknum ríkisstj. meðan ríkis- stj. var að reyna að koma fram þeirri lækkun bátaálagsins sem henni tókst. Þegar þetta skeyti var sent og þegar öll þessi skrif birtust í blöð unum, þá var áreiðanlega ekki ætlun þess£>ra manna að bátaút- vegsmennirnir væru of vel haldn- ir. Er þá líklegt nú að þeir geti frekar lagt fram fé og staðið und- ir auknum tilkostnaði? VERZLUNIN AD HRUNI KOMIN Hv. þm. hefur oft talað um það, að verzlunin græddi mikið. Ég tók ekki eftir því, að hv. þm. nefndi verzlunina neitt í sinni upptalningu áðan, þegar hanní var að tala um þá, sem nú mok- | uðu saman fé hér í landinu. Mér skildist þvert á móti, að hv. þm. væri að gefa í skyn að verzlunin væri að hruni komin vegna þess hversu illa væri að henni búið. Ef þetta hefir verið misskilning- ur hjá mér, þá leiðréttir hv. 2. þm. Reykv., Einar Olgeirsson, það efalaust, vegna þess að sjaldnast vantar hann nú orðin. Hann nefndi, að því er ég tók eftir, það getur vel verið að mér hafi misheyrst, en ég tók ekki eftir, að iiann nefndi nú nema 3 aðila, sem gætu staðið undir álögunum, mokuðu saman fé þannig, að eðlilegt væri, að þeir stæðu undir þeim kostnaði, sem leiddi af allsherjar kauphækk- un í landinu. ENDURNÝJUN SKIPA- FLOTANS Það var Eimskipafélag íslands. Ég hygg, að það sé ekkert leynd- armál með Eimskipafélag íslands, að gróði þess undanfarin ár hef- ur ekki verið meiri en svo, að hann hefur ekki einu sinni num- ið lögheimiluðum afskriftum hvað þá heldur meira. Afskrift- irnar eru miðaðar við það, að hægt sé að endurnýja skipastól- inn, að hægt sé að halda áfram atvinnuaukningu, nýsköpun og þar af leiðandi lífskjarabótum í landinu. Er það verkalýðnum til góðs eða nokkrum fslendingi til góðs, að það sé búið þannig, t. d. að Eimskipafélagi íslands, að það geti ekki endurnýjað skipaflota sinn? Verðum við ekki þvert á móti að leggja allt kapp á og telja það skyldu þess félagsskap- ar að endurnýja skipaflota sinn að vera að nú sé komið annað hljóð í strokkinn meðan þess mæta manns nýtur ekki við. En sannleikurinn er sá, að seinustu árin hefði Eimskip út af fyrir sig ekki þurft að halda á þessum skatthlunnindalögum vegna þess að gróði þess, sem hv. þm. er nú að reyna að gera svo mikinn í augum manna, er ekki meiri en svo, að hann nemur ekki einu sinni lögheimiluðum afskriftum. Hv. þm. talaði svo um Lands- bankann, og oft hefur hann nú talað um Landsbankann og ekki af mikilli hlýju, — enda þó að sá hlýjuskortur virðist nú bætt- ur upp með þeim átrúnaði, sem sálufélagi hans, hv. 8. landsk,. þm., Bergur Sigurbjörnsson hef- ur tekið upp á þá góðu stofnun. VARASJODUR LANDS- BANKANS Nú má margt segja um rekstur Landsbankans og stjórn á und- anförnum árum, og ég vil ekki láta svo sem ég hafi ætíð verið ánægCur íSaéð allar aðgerðir þeirr í.' :;': ¦": unar. En það verður þó ío segýaat, ao því fé, sem Lands- bankmn safnar, er ekki kastað á glæ, því fé, sem hann leggur í varasjóð sinn, er raunverulega varið til útlána í atvinnulífi ís- lendinga, og einmitt því fé, sem hann leggur fyrir sem ágóða, má samkvæmt viðurkenndum fjár- hagslegum lögmálum verja til áframhaldandi nýsköpunar, til viðvarandi atvinnuaukningar í landinu. Ef Landsbankinn væri hindr- | aður í því að safna eðlilegum I varasjóðum, þá er alveg í sama mæli dregið úr möguleikum hans til þess að lána f é til nýsköpunar og til cðlilegs atvinnureks írar í landinu. Það mundi bitna á al- menningi í minnkandi atvinnu, í versnandi kjörum, ef komið væri í veg fyrir, að fé væi i lagt til hliðar í þessu skyni. GOGNIN A BORDIÐ Þriðji aðilinn, sem hv þm, nefndi nú, voru okrararnir, og hann sagði að það Iægi fyj ir, að það væru teknir 72% vextir. Ja, ég hef nú heyrt margt ljótt um Landsbankann, en ég hef aldrei heyrt að hann taki 72% í vexti. Hv. þm. sagði, að ríkisstj. hefði gert sérstakar ráðstafanir til þess að koma í veg fyrir að þessi okur- starfsemi yrði hindruð. Mér er algerlega óljóst og ókunnugt, hvað hv. þm. á við. Ef hann hef- ur einhverjar raunverulegar upp lýsingar um slíkt okur og slík lögbrot í þjóðfélaginu, þá vil ég eindregið mælast til þess að hann. leggi þau gögn fram, svo að hægt sé að skerast í þann ljóta leik. Og ég vil iýsa því yfir alveg af- dráttarlaust, þannig að ekki geti leikið á neinum vafa að ríkis- stjórnin hafir ekki fengið tii meðferðar neitt sem þessi um- mæli hv. 2. þm. Reykv. geti helg- ast af, þannig að ef hann hefur einhverja vitneskju um slíka starfrækslu hér, þá er það atriði, sem er mjög mikilvægt að hann láti koma fram í dagsins ljós, svo að hægt sé að koma í veg fyrir slíkar aðferoir. Framh. á bls. 7

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.