Morgunblaðið - 05.11.1957, Qupperneq 6

«
MORCUNBT 4Ð1Ð
Þriðjudagur 5. nóvember 1957
,,SPUTNIK" OG NORÐUR-
AT LANTSHAFSBANDALAGID
•j-lUNDUR þexrra Eisenhow-
ers og Macmillans í Was-
-1 hington virðist boða ný
tíðindi í sambandi við stefnu
þjóða Norður-Atlantshafsbanda-
lagsins og samvinnu þeirra inn-
byrðis. — Macmillan sagði eftir
fundinn: „Niðurstaðan á fundi
okkar forsetans felur í sér að
hver einstök þjóð hlýtur að láta
sín sérstöku sjónarmið í varnar-
málunum víkja fyrir nauðsyn
heildarinnar." Þessi ummæli hafa
ekki sízt þýðingu í sambandi við
hermál Breta sjálfra. A síðasta
ári kunngerðu Bretar, að í upp-
siglingu væru stórfelldar breyt-
ingar á hermál
um landsins en
þessar breyting
ar miðuðust
fyrst og fremst
við þörf og fjár
hagsgetu Breta
sjálfra en ekki
við þá „nauð-
syn heildarinn-
ar“, sem Mac-
millan leggur
nú áherzlu á.
Það liggur í augum uppi að Mac-
millan hefði ekki boðað, að Bret-
ar væru fúsir til að laga sín her-
mál fremur eftir „nauðsyn heild-
arinnar“ heldur en einkasjónar-
miðum Breta sjálfra, ef hann
hefði ekki haft í höndum skýrt
loforð Eisenhowers um að Banda
ríkjamenn mundu gera hið sama.
Þess hefur orðið vart eftir Súez
deiluna, að Bandaríkjamenn virt-
ust hafa tapað trausti á Norður-
Atlantshafsbandaiagið frá því,
sem áður var. Háværar raddir
heyrðust í Bandaríkjunum um,
að Bandaríkin yrðu þá bezt sett,
ef þau miðuðu varnir sínar frem-
ur við landið sjálft en eina eða
aðra bandamenn lengst úti í
heimi. Gömul innilokunarstefna
skaut upp höfðinu. Aftur heyrð-
ist rætt um hið „ameríska virki“,
sem þyrfti að treysta. Það vakti
mikla athygli, þegar ábyrgir að-
ilar i Bandaríkjunum fóru allt í
einu að ræða þann möguleika, að
komið gæti til stærri eða minni
kjarnorkustyrjaldar, hér og þar í
veröldinni. sem væru þess eðlis,
að Bandaríkin mundu ekki beita
kjarnorkuvopnum sínum, heldur
yrðu þessar styrjaldir útkljáðar
á annan hátt. Þó þetta væri frem-
ur þokukennt vakti slíkt tal þá
grunsemdir og ótta á Vesturlönd-
um um, að Bandaríkin væru að
sleppa úr höndum sér því forystu
hlutverki í hermálum Vestur-
landa, sem þau hafa haft síðan
styrjöldinni lauk.
En eftir fund Eisenhowers og
Macmillans sýnist svo sem Banda
rikin séu fallin frá öllum hug-
leiðingum í þessar áttir, á sama
hátt og Bretar virðast nú sætta
sig við að laga sín hermál eftir
„nauðsyn heildarhmar" í stað
þess að miða þau eingöngu við
eigin þarfir og getu. Bandaríkin
sýnast nú vera horfin aftur til
hinnar fyrri stefnu, þar sem
Norður-Atlantshafsbandalagið er
það hellubjarg, sem byggt er á
í hinum sameiginlegu varnarmál-
um Vesturlanda. Þar af leiðir
aftur að Bandaríkin mundu gripc.
til kjarnorkuvopna sinna í hvert
sinn, sem árásarófrið bæri að
höndum. Orsökin til þessara sinna
skipta er vafalaust sú staðreynd,
að Rússar hafa komist fram úr
Vesturlöndum í flugskeytatækni,
eins og útsending Spútniks var
talin bera vott um. Þegar þeir
Eisenhower og Macmillan rædd-
ust við var einnig vitað að von
væri á enn meiri tíðindum frá
Rússum á þessu sviði, eins og nú
er komið á daginn. En ef Spútnik
og það annað, sem í kjölfar hans
fylgir, yrði til að þjappa Vestur-
löndum fastar saman, er þar um
að ræða afleiðingu, sem Vestur-
landabúar mega fagna. Menn bíða
nú fullir eftirvæntingar, hvað
verða muni á ráðherrafundi
NATO í desember. Vitaskuld er
alltof snemmt að slá nokkru föstu
um hvað muni gerast þar, en
vonir stada til að á þeim fundi
verði ekki látið sitja við fögur
orð og yfirlýsingar, heldur tákni
sá fundur að nýju lífi verði blásið
í þessi þýðingarmestu samtök
Vesturlanda.
Það er enginn vafi að ýmsar
raddir munu mæla á móti þeirri
niðurstöðu, sem Macmillan lýsti,
eftir fundinn með Eisenhower.
Brezkir herfræðingar og stjórn-
málamenn vilja án efa halda fast
Tillögur minnihlutans
á bæjarstjórnarfundi
áróðurstillögur
Kæra sig ekki um að jbær séu athugaðar
af bæjarstjórn og bæjarstofnunum
Á síðasta bæjarstjórnarfundi
á fimmtudaginn var, komu
fundarsköp bæjarstórnar nokk
uð til umræður. Tilefni þess
var það, að minnihlutafiokk-
arnir hentu inn á fundinn til-
lögum, sem sýniiegt kosninga-
bragð var að, og var ætlunin,
eins og á daginn kom, að nota
þær til áróðurs í blöðum. Sum-
ar þessar tillögur fólu í sér
stórkostleg fjárútlát og voru í
sjálfu sér mjög mikil ákvörð-
un, ef tekin hefði verið á ein-
um og sama fundi og án allrar
athugunar. í þessu sambandi
má minna á, að einn af bæjar-
fulltrúum kommúnista, kom
fram með tillögu um stórkost-
leg togarakaup Reykjavíkur-
bæjar. Fram kom tillaga um
að vísa þessu máli til útgerðar
ráðs en flutningsmaður tillög-
unnar á einnig sæti í því ráði
en þar hafði hann alls ekki
borið upp þetta mál.
Dr. Sigurður Sigurðsson, bæj-
við endurskipan hermálanna á | arfulltrúi stóð upp á fundinum
og benti á að í fundarsköpun bæj-
arstjórnar væri ákveðið um, að
bæjarfulltrúar skyldu senda
borgarstjóra tillögur, sem þeir
hyggðust bera fram á bæjar-
stjórnarfundi, 4 dögum áður,
þannig að þær gætu þá orðið
teknar fyrir sem sérstakur liður á
dagskrá næsta bæjarstjórnar-
fundar. Sagði dr. Sigurður að slík
vinnubrögð hlytu að vera talin
bæjarstjórninni til vansæmdar,
að taka fyrir mjög þýðingarmikil
mál, svo sem togarakaup í stór-
um stíl og afgreiða slíkt á ein-
um fundi án allrar athugunar í
bæjarstjórn eða hjá viökomandi
stofnunum bæjarins. Slík af-
greiðsla af hálfu bæjarstjórnar í
þýðingarmiklum málum, væru
auðvitað ekki til þess fallin að
vekja traust bæjarbúa á bæjar-
stjórninni í heild. Taldi dr. Sig-
urður, að þeir sem hefðu þýðing-
armiklar tillögur að flytja, ættu
Macmillan
Aukin þægindi fyrr þá sem liafa
GERVITENNUR
Þægileg leið til að koma í veg fyrir
lausa gervigóma er að nota
Dentnfix, sem er bætt tegund af
dufti til að dreifa á gómana,
þannig að þeir sitja betur í munni.
Efnið er sýrulaust og orsakar
ekkert óbragð eða límkennd, en
kemur í veg fyrir andremmu.
Kaupið Dentofix í dag.
Einkaumboð:
Remedia h.f., Reykjavfk.
Kristján Cuðlaugssor
hæstc.réttarlögmaðúr.
Skrifstofutími ki 10—12 og 1—5.
Austurstræti 1. — Sími 13400.
þann hátt, sem fyrirhugað var
og óttast að
skuldbindingar
Breta innan
NATO muni
tefja fyrir
þeirri kjarn-
orkuhervæð-
ingu landsins,
sem þeir
stefndu að. Enn
fremur óttast
þessir sömu
menn, að ekk-
ert verði nú úr því að Bretar geti
kaliað mikið af Evrópuhe.r sínum
heim, en það var eitt af megin-
atriðum í hinni nýju hermála-
stefnu Breta. Loks er í Bretlandi
ótti um nýjar skuldbindingar á
hernaðarsviði yrðu landinu fjár-
hagslega um megn.
í Bandaríkjunum hafa heyrst
raddir um, að hættulegt sé að
Bandaríkjamenn láti bandamönn-
um sínum í té upplýsingar um
kjarnorkumál, þar sem það sé hið
sama og að Rússar fái þessar upp-
lýsingar í hendur, skv. fyrri
reynslu um njósnir Rússa. Til eru
einnig Bretar, sem kæra sig ekki
um neinar upplýsingar að vestan
handa þjóðum NATO og telja að
þær gætu orðið til þess að Þjóð-
verjar tækju forystuna í kjarn-
orkumálum í Evrópu.
Þá eru menn heldur ekki á eiriu
máli um hvort bandalhgsþjóðirn-
ar í Evrópu ættu nú þegar að fá
kjarnorkuvopn til umráða. Sú
lausn þess máls hefur verið rædd,
að þjóðirnar fái slík skotvopn
en skotfærin sjólf verði undir lás
og loku, þar til Bandaríkjamönn-
um þóknist að afhenda lykilinn.
Með þessa tillögu eru margir
óánægðir.
Það er glöggt að mörg verk-
efni bíða fundarins í desember,
enda er augljóst að tilgangurinn
með því að sjálfir forustumenn
þjóðanna mæti þar, er sá að
tryggja sem bezt, að fundurinn
nái tilgangi sínum. Margir gera
sér vonir um, að miklu nánara
hernaðarsamstarf milli Vestur-
landa verði tekið upp, en áð-
ur var og í kjölfar þess hljóti að
fylgja náin samtök á sviði við-
skipa og fjármála. Þeir bjartsýnu
segja: Spútnik er að sameina
Evrópu! í þessu er ef til vill nokk
ur sannleikskjarni, þó vafalaust
verði sú sameining ekki eins
snögg og rússneska rakettuskotið,
sem nú hefur sett nýtt rót á
heimsmálin.
að láta sér umhugað, að þær gætu
orðið sem bezt útbúnar og ættu
þeir því að hafa ákvæði fundar-
skapa bæjarstjórnarinnar í huga
og tilkynna tillögur sínar fyrir-
fram.
Ut af þessu hefur Tíminn verið
að gera tilraun til útúrsnúninga
og reynir hann að koma því inn
hjá lesendunum að fundarsköp
bæjarstjórnarinnar séu eitthvað
fyrirbrigði, sem borgarstjóri beri
sérstaklega ábyrgð á. Ennfremur
reynir blaðið, að koma því inn
að einhver ágreiningur hafi ver-
til annars vegar milli dr. Sigurðir
Sigurðssonar og borgarstjórans
hins vegar en slíkt er með öllu
tilhæfulaust, enda bendir blaðið
ekki á í hverju sá ágreiningur
ætti raunverulega að hafa falizt.
Mergurinn málsins er aðeins
sá, að minnihlutaflokkarnir
sem bera fram slíkar kosninga
tillögur, kæra sig ekkert um
að þeir fái neina sérstaka at-
hugun í bæjarstjórn. Tillög-
urnar eru alls ekki bornar
fram í því skyni, heldur ein-
ungis til þess að fá efni i stór-
ar og nýjar blaöayfirskriftir,
Þess vegna kæra þessir full-
trúar sig ekkert um að fylgja
ákvæðum fundarskapanna um
undirbúning slíkra tillagna og um
ræður um þær á bæjarstjórnar-
fundi. Tillögurnar eru alls ekki
hugsaðar alvarlega af flutnings-
mönnunum, og þar af leiðandi
kæra þeir sig ekkert um að þær
séu einnig teknar alvarlega til
meðferðar þar sem hér er að-
eins um áróðurstillögu að ræða.
Það er einnig svo, að minnihluta-
flokkarnir túlka það á þann veg
í blöðum sínum, að ef tillögur
eins og um togarakaup er vísað
til útgerðarráðs, þá þýði það sama
og að tillagan sé skilyrðislaust
felld. í blöðunum á eftir er svo
sagt, að ,,íhaldið“ hafi drepið
þessa og þessa tillögu, þó ekki sé
um annað að ræða en að vísa
henni til viðkomandi stofnunar
bæjarins til umsagnar, eins og
sjálfsagt er.
Allar þessar tillögur og með
ferð þeirra af hálfu minni-
hlutaflokkanna er ekkert
annað en kosningaáróður og
verða því að skoðast í þvi
ljósi.
Athugasemd vegna
bíaðavibtals
BERLJÓT Haraldsdóttir og ég
fórum að búa í Svartagili 1942,
og hef ég unnið út frá heimili
mínu á ýmsum stöðum, t.d. á
ICeflavíkurflugvelli um 3—4 ára
skeið, síðan var ég til sjós á ýms-
um stöðum, bæði á þorsk- og síld
veiðum, þetta gekk upp og niður
eins og gerist, en oft þénaði ég
allvel, og stundum miður vel.
Sumarið 1956 var ég á síldveið-
um við norðurland og gekk það
mjög illa, og hef ég ekki fengið
uppgert þar enn.
Sl. vetur var ég á þorskveiðum
í Sandgerði og var fiskirí mjög
lélegt, en ég gat samt sent heim
4000,00 krónur. Sl. sumar slitum
við hjónin samvistum og tók ég
þá til mín tvo drengi 10 ára, og
eina telpu var ákveðið að ég
tæki. Eldri stúlkurnar mínar
ráða sjálfar hvar þær vilja vera,
en þær hafa unnið fyrir sér und-
anfarið ár.
Mun ég flytja heim að Svarta-
gili í vor og hjálpa föður mínum
til þess að byggja upp á ný. og
þá munu börnin mín koma saman
aftur, og allt þetta sem nú hefur
skeð verður eins og slæmur
draumur. Þess skal getið, að Berg
ljót hefur setið í óskiptu búi og.
haft tekjur af því, annars hef
ég sent henni þá peninga, sem ég
hef haft handbæra sl. sumar eða
nær 3 þús. kr. Einstök atriði úr
einkalífi okkar, vil ég Bergljótar
vegna, ekki gera að opinberu
blaðamáli.
Viðvíkjandi bjargarleysi og
allsleysi á sl. vetri er það að
segja að það er nú einu sinni svo.
þegar vegir teppast til lengdar,
þá vill ýmislegt vanta og slíkt
hefur hent víðar en í Svartagili.
Um sambúð okkar er það að
öðru leyti að segja að það hefur
á ýmsu gengið og ekki veldur
einn þega tveir deila.
Sigurd Evje Markússon,
Svartagili.
sbrifar úr
daglega lifsnu ]
I
Enn um happdrætti
FYRRADAG voru talin upp
hér í dálkunum happdrætti
þau, sem nú standa yfir. Velvak-
andi hefur reynt að afla sér upp-
lýsinga um reglur þær, sem um
happdrætti gilda, og virðist hon-
um, að fullkomin ástæcfa sé til að
almenníngur viti á þeim skil.
Til eru lög frá 1926, sem heita
fullu nafni: „Lög um happdrætti
(lotterí) og hlutaveltur (tomból-
ur.)“
Þetta eru stutt lög og segir þar:
„Happdrætti, hverrar tegundar
sem er, má ekki hafa nema með
leyfi dómsmálaráðuneytisins, og
ekki hlutaveltur, nema með leyfi
lögreglustjóra. — Peningahapp-
drætti eða önnur þvílík happa-
spil má ekki setja á stofn án laga-
heimildar. Síðan koma ákvæði er
banna sölu útlendra „happaspila"
og loks refsiákvæði.
Sérstök ákvæði eru í öðrum
lögum um happdrætti háskólans,
DAS og SÍBS.
Hlutverk
dómsmálaráðuneytisins
LEYFI til að hafa happdrætti
eru ekki torfengin. Dóms-
málaráðuneytið mun yfirleitt
veita umbeðin leyfi til hvers
konar félagssamtaka, sem á ein-
hvern hátt verða talin vinna að
menningar og mannúðarmálum.
Ráðuneytið gengur eftir því, að
tiltekið sé, hvenær draga skuli,
og það hefur eftirlit með því, að
vinningar séu hæfilegur hluti af
andvirði útgefinna iniða. Er þá
miðað við, að hlutfallið þar á
milli sé a. m. k. 1 : 6. Loks er Vel-
vakanda tjáð, að ráðuneytið setji
það skilyrði, að þess sé getið á
miðunum, hvar leita megi upp-
lýsinga varðandi happdrættið, t.d.
um það, hvort dregið hafi verið
á þeim degi, er til stóð í upphafi,
hvaða númer hafi hlotið vinning
o. s. frv.
Drætti má ekki fresta nema
með leyfi dómsmálaráðuneytis-
ins. Opinber embættismaður, fó-
geti, annast dráttinn. Engar regl-
ur eru til um það, að aðeins
skuli dregið úr seldum miðum og
um opinbera endurskoðun á fjár-
uppgjöri happdrætta er ekki að
ræða.
Næturlæknar
MAÐUR hér í Reykjavík snéri
sér til Velvakanda á laugar-
daginn og bað hann að koma á
framfæri umkvörtun út af skipu-
lagi læknaþjónustunnar á kvöldin
og næturnar. Sagðist hann hafa
hringt á slysavarðstofuna kl. 7
eitt kvöldið í síðustu viku og
beðið um lækni, en ekki fengið
hann heim til sín, fyrr en kl. hálf
tvö um nóttina.
Velvakandi átti tal við slysa-
'varðstofuna og spurðist fyrir um
málið. Var honum sagt, að venju-
lega væri 1 læknir á hverri vakt,
en þær eru 2 á hverri nóttu, önn-
ur til miðnættis, en hin frá mið-
nætti til morguns. Nú um helgina
var fjölgað og voru 3 á kvöld-
vöktunum á laguradag og sunnu-
dag — og væntanlega einnig í
gærkvöldi.
Þá þótti manninum ástæða til
að lyfjabúðirnar tækju nokkurt
tillit til inflúenzufaraldursins og
hefðu opið meira en venjulega
á kvöldin og um nætur.