Morgunblaðið - 05.11.1957, Qupperneq 10

10
MORGVlSBl IfílÐ
Þriðjudagur 5. nðvember 1957

Cítg.: H.t. Arvakur. Reykjavík.
Framkvsemdastjóri: Sigfús Jónsson
Aðairnstjórar: Vaityr Stefánsson (ábm.)
Bjarni Benediktsson.
Ritstjórar: Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Einar Asmundsson.
Lesbók: Arni Öla, simi 33045
Augiýsingar: Arni Garðar Kristinsson.
Ritstjórn: Aðalstræti 6.
Auglýsingar og aígreiðsla: Aðalstræti 6 Sími 22480
Askriftargjald kr 30.00 á mánuði ínnaniands.
I lausasölu kr 1.50 eintakið.
ISLENZKA ÞJOÐIN OG
ALÞINGI Ó VIRT
Teiltnarinn Davíð Low túlkar þannig ástandið á landamærum Sýrlands og Tyrklands. Krúsjeff,
klæddur Arababúningi, heldur fyrir munn lítils Sýrlendings og hrópar til Tyrkjanna og banda-
rískra bandamanna þeirra: „ og þar að auki held ég alls ekki, að þið Tyrkirnir séu hrein-
ræktaðir Arabar eins og við“.
Stökkbretti Sovétríkjarma
meðal Arabaþjóða
r
ICJPPIfAFI ’ninnar áhrifaríku
an átakanlegu ræðu sinnar á
fundi Frjálsrar menningar sl.
sunnudag, þakkaði ungverska
skáldið Faludi íslendingum þá
samúð, er þeir hefðu sýnt Ung-
verjum. Vera kann, að í þessum
orðum hafi gætt nokkurar hæ-
versku hins gestkomandi ferða-
langs. Þó er það ekki víst. Þegar
hörmungarnar steðja að, þá eru
menn enn næmari en ella fyrir
því, er að þeim snýr. Þá taka þeir
alls hugar fegnir öllu því, er vitni
ber um einlæga samúð, jafn-
framt því, sem tvíveðrungsháttur
og óheilindi einmitt þá baka
mönnum varanlega óvirðingu.
Enginn efi er á því, að yfir-
gnæfandi meirihluti íslenzku
þjóðarinnar finnur einlæglega til
með ungversku þjóðinni í þeim
raunum, er hún nú þarf að þola.
Atburðirnir í Ungverjalandi hafa
einnig sannfært meginþorra Is-
lendinga um, að meðal yfirdrottn
aranna í Rússlandi ráða ekki —
nú orðið a. m. k., hvað sem áður
var — fagrar hugsjónir, heldur
grímulaus valdhyggja.
★
Einmitt af þessum orsökum
þótti flestum, er til hefur spurzt,
sér skömm gerð, þegar fréttist
að félagsmálaráðherrann væri
horfinn úr landi einmitt nú til
að fara pílagrímsgöngu austur til
Moskvu. Með þessu þótti flestum
sér nóg boðið. Svo reyndist þó
ekki.
1 Þjóðviljanum sl. sunnudag er
með miklu yfirlæti sagt frá því,
að þrjár íslenzkar sendinefndir
taki þátt í „byltingarhátíðinni":
Miðstjórn Sósíalistaflokksins
sendi 2 fulltrúa, Alþýðusamband
íslands sendi 3 fulltrúa og MÍR
sendi 3 fulltrúa. í sjálfu sér er
e. t. v. ekki orð á gerandi, þótt
Sósíalistaflokkurinn og MÍR
sendi fulltrúa á þessa hátíð.
Hvort tveggja þessi samtök eru
greinar af meið alþjóðasamtaka
kommúnista. Meðlimir þeirra eru
því einungis að leita heim til
sinna föðurhúsa, þegar þeir
halda til Moskvu.
Öðru máli gegnir með Alþýðu-
samband Islands. Þau samtök eru
islenzk að uppruna. Það er því
fullkomin misbeiting á þeim að
gera þau, að þjónustustöð yfir-
ráðaáforma hins alþjóðlega
kommúnisma. En samtökin hafa
nú um skeið fallið í ræningja-
hendur. Hér á landi er sem betúr
fer félaga- og skoðanafrelsi, hver
má og ferðast um landið og úr
landi eftir því, sem honum sjálf-
um líkar. Úr því, að réttir aðilar
innan Alþýðusambandsins hafa
ákveðið að senda fulltrúa þess-
ara erinda til Moskvu, er það
mál, sem meðlimir verkalýðsfé-
laganna munu gera upp í sínum
hópi og taka ákvarðanir um, þeg-
ar þar að kemur eftir því sem
þeim þykir hæfa.
★
En meðal fulltrúa þessara
þriggja félagasamtaka eru 2
menn, sem ekki verður litið á
sem einkafulltrúa neinna sér-
stakra samtaka í landinu, heldur
íslenzku þjóðarinnar í heild. Það
eru þeir Hannibal Valdimarsson
og Einar Olgeirsson. Fram hjá
því verður ekki komizt, að Hanni
bal Valdimarsson er félagsmála-
ráðherra og Einar Olgeirsson for-
seti neðri deildar Alþingis. Á
meðan þeir gegna þessum trún-
aðarstöðum, eru þeir fyrst og
fremst við þær kenndir.
Það þarf enginn að láta sér
annað til hugar koma en því
verði mjög hampað á byltingar-
hátíðinni í Moskvu, að þar séu
komnir félagsmálaráðherra ís-
lands og forseti neðri deildar
Alþingis íslendinga.
Á þann veg verður látið líta
svo út sem elzta þjóðþing ver-
aldar leggi blessun sína yfir vald-
hafana í Moskvu og framferði
þeirra, þ. á. m. blóðbaðið í Ung-
verjalandi.
Þetta er og ekki í fyrsta skipti,
sem Einar Olgeirsson misnotar
stöðu sína á svipaðan veg. I dag,
hinn 5. nóvember, er einmitt ár
Jiðið frá því, að hann beitti for-
setavaldi sínu í neðri deild, til að
varna Ólafi Thors máls, er hann
ætlaði að minnast hinna hrylli-
legu atburða, sem þá höfðu dag-
inn áður gerzt í Ungverjalandi.
Það atferli Einars, að hlaupast
nú úr forsetastóli neðri deildar
til hátíðahaldanna í Moskvu hinn
7 nóvember nk., er í beinu fram-
haldi þess, er hann gerði 5. nóv.
í fyrra.
En hér tjáir ekki að kenna
Einari Olgeirssyni einum um eða
fárast um yfir „ósvifinni fram-
komu stjórnar ASÍ“ vegna píla-
grímsgöngu Hannibals og fylgdar
sveina hans, eins og Alþýðublað-
ið gerir sl. sunnudag. Hannibal j
Valdimarsson og Einar Olgeirs-
son eru í stöðum sínum á ábyrgð
meirihluta Alþingis. Innbyrðis
getur hver stjórnarflokkanna
kennt hinum um það, er illa fer
úr hendi. Út á við komast þeir
ekki hjá sameiginlegri ábyrgð.
Allra sízt að því leyti, sem snýr
gegn erlendum þjóðum.
Gegn umheiminum kemur
Hannibal Valdimarsson fram sem
íélagsmálaráðherra íslenzka ríkis
ins og Einar Olgeirsson sem for-
seti neðri deildar Alþingis ís-
lendinga. Erlendis tjáir lítt að
skjóta sér á bak við það, að það
sé aðeins örlítill hluti íslenzku
þjóðarinnar, sem þessir menn
raunverulega séu fulltrúar fyrir.
Því miður er þjóðin öll gerð
óbyrg fyrir framferði þeirra.
Stjórnarflokkarnir geta og
ekki afsakað sig með því, að þess
ar síðustu tiltektir komi þeim á |
óvart. Lengi hefur verið á allra
vitorði að Hannibal Valdimars-
son væri vís til alls, er þjónað
gæti hans eigin hégómagirnd. Um
Einar Olgeirsson hefur heldur
aldrei verið um að villast, að
bann sýnir hinum alþjóðlega
kommúnisma skilyrðislausa holl-
ustu. Báðir þessir menn hafa því
nú gert það eitt, sem af þeim var
að vænta.
Orðaskvaldur hinna stjórnar-
flokkanna, þessum mönnum til
átellis, afsakar þá sjálfa minna en
ekki neitt, á meðan þeir láta það
viðgangast, að tvímenningarnir
sitji í þeim trúnaðarstöðum,
sem þeir nú gegna. Al-
þingismenn stjórnarflokkanna
bera hver um sig og allir
i sameiningu ábyrgðina á
þeirri óvirðingu, sem Alþingi og
íslenzku þjóðinni er gerð með
pílagrímsgöngu Einars Olgeirs-
sonar og Hannibals Valdimars-
sonar austur til Moskvu.
EKKI VERÐUR betur séð en
öllu lofti hafi nú verið hleypt úr
þeim styrjaldarloftbelg, sem
Sovétríkin sendu upp yfir landa-
mærum Sýrlands og Tyrklands.
Reyndust Sýrlendingar fúsir til
að draga saman seglin, ef Tyrkir
gerðu slíkt hið sama, og Allsherj
arþingið komst að þeirri niður-
stöðu, að hvorki væri staður né
stund til afskipta SÞ, Reyndar er
ekki gott að segja, hversu lengi
verður hlé á, en líklegt, að það
verði nokkuð, þar sem Sovétrík-
in hafa í bili náð höfuðmarkmiði
sínu, góðu ítaki fyrir botni Mið-
jarðarhafsins með undirritun
samnings um fjárhagsaðstoð við
Sýrland.
Sovézka lánið hrekkur
ekki langt
Samningur þessi hljóðar upp á
rúmlega 1650 millj. ísl. kr., sem
eiga að greiðast upp á 12 árum,
og er þetta miklu lægri upphæð
en gert var ráð fyrir. Talið er,
að Sýrlendingar hafi gert sér von
ir um allt að helmingi hærri fjár
hæð. Sennilega mun sovézka lán
ið ekki einu sinni nægja til að
byggja stóru Eufratstífluna, sem
gerðar hafa verið áætlanir um að
reisa, svo að ekkert yrði þá af-
gangs til að leggja járnbrautar-
teina frá hafnarborginni Latakía
til borgarinnar Qamishli, sem
væri hernaðarlega mikilvæg
framkvæmd,' eða til að stækka
höfnina í Latakíu. Sovétríkin
hafa mikinn áhuga á þessum
mannvirkjum, og hefir því verið
gizkað á, að lánið eigi aðeins að
hrökkva fyrir byrjunarfram-
kvæmdum.
Liðsinni í neyð — stjórn-
málaleg eftirköst
Sannleikurinn er sá, að i aug-
um Arabanna veita Rússar þeim
liðsinni í neyð, og Arabaríkin
vara sig ekki á, hversu viðtæk
stjórnmálaleg eftirköst fjárhags-
aðstoð frá Rússum kann að hafa.
Lán það, sem Rússar hafa nú
veitt Sýrlendingum, hefir áreið-
anlega mælzt mjög vel fyrir með
al hinna fátæku Arabaþjóða. Tak
ist leiðtogum Sovétríkjanna einn
ig að telja Arabaþjóðunum trú
um, að Ráðstjórnin hafi bjargað
þeim frá árásarstyrjöld af hálfu
Bandarikjamanna og Tyrkja,
hafa þeir óneitanlega unnið mik-
inn sigur í áróðri sinum. Araba-
I þjóðirnar eru mjög frumstæðar
. og hafa enga möguleika á að sjá
í gegnum lygina né til að skilja,
að Ráðstjórnin hefir fyrst búið til
stríðshættuna og siðan bjargað
, vesalings Aröbunum frá henni.
^ Þess er ekki að vænta, að langt
verði að bíða nýrra áróðursað-
gerða af hálfu Rússa gegn Banda-
ríkjunum og Tyrklandi, undir
eins og hægt er að samræma
slíkt áætlunum þeirra. Sovétrík-
in hafa orðið sér úti um nothæft
stökkbretti meðal Arabaþjóð-
anna, og vafalítið munu þeir ekki
draga á langinn að nota sér það.
Verður Jórdanía fyrir
valinu?
Einræðisríki vilja helzt geta
náð völdum og áhrifum með frið
samlegu ofbeldi, þ.e. án styrj-
aldar. Þeir hafa nú náð tangar-
haldi á Sýrlandi og geta nokk-
urn veginn gert ráð fyrir stuðn-
ingi Nassers við að grafa undan
mótstöðuafli þeirra Arabaríkja,
sem veikust eru fyrir.
Ekki er ósennilegt, að þeir telji
garðinn vera lægstan í Jórdaníu.
Þar eiga Sovétríkin bandamenn,
sem bíða eftir tilefni til að ráða
niðurlögum hins unga konungs,
Husseins, og þar að auki ganga
sögur manna á milli um, að Sýr-
lendingar hafi í hyggju að færa
út yfirráðasvæði sitt á kostnað
þessa fátæka lands. Ennfremur
munu leiðtogar Sovétríkjanna
ekki hika við að æsa Arabaríkin
gegn ísrael, sem Arabarnir telja
svarinn óvin sinn.
En ekki má gleyma því, að
nokkur hluti Araba er sér með-
vitandi um þá hættu, sem aukin
ítök Sovétríkjanna þeirra í með-
al, hefir í för með sér, þó að
Sovétríkin hafi í fyrstu atrennu
dulbúið sig sem boðberi friðar-
ins. Þessi sovézka friðarsókn með
al Arabaþjóðanna kann að leiða
af sér enn fleiri óvænta atburði,
einkum ef veldi Krúsjeffs, sem
er forvígismaður sóknarinnar,
hefir vaxið eftir uppgjörið við
Zhukov.
Ásakanir Sjepilovs
eggjuðu Krúsjeff?
Því hefir verið haldið fram, að
ein ástæðan fyrir brottvikningu
Sjepilovs úr utanríkisráðherra-
embættinu hafi verið sú, að hann
réðst að Krúsjeff fyrir slælega
sókn gegn stefnu Bandaríkjanna
í löndunum fyrir botni Miðjarð-
arhafs. Ætli Krúsjeff sér því nú
að sýna, að hann geti skarað fram
úr Sjepilov. Eins og menn munu
minnast var það Sjepilov, sem
hóf flutning sovézkra vopna til
Egyptalands í september 1955 og
markaði þannig ákveðnari stefnu
Sovétríkjanna.
Krúsjeff getur stært sig af því,
að til þessa hefir stefna hans ver-
ið árangursrikari en Sjepilovs.
En sagan er ekki nema hálfsögð.
Sovétríkin eiga sína mótstöðu-
menn bæði í hinu nýja samstarfi
Breta og Bandaríkjamanna fyrir
Miðjarðarhafsbotni og meðal all-
margra áhrifaríkra Arabaleið-
toga, sem fylgjast með sókn
Sovétríkjanna í Sýrlandi og
Egyptalandi með ugg og kvíða.
Þar er fremstur í flokki Saud
konungur, sem fékk tilboð sitt
um málamiðlun milli Sýrlend-
inga og Tyrkja, endursent hið
bráðasta samkvæmt skipun frá
Moskvu.
Stærsti fiskibær meginlandsins
í Bremerhaven í Þýzkalandi
eru 109 stórir togarar og 80
smærri fiskiskip. í fyrra öfluðu
togararnir 265.000 lesta af fiski.
í Reykjavík eru togararnir 16,
en meðalafli þeirra er um helm-
ingi meiri á skip.