Morgunblaðið - 09.08.1959, Blaðsíða 12

12
MORCVISBLAÐIÐ
Sunnudagur 9. ágúst 1959
— Reykjavíkurbréf
Framh. aí bls. 11
ef það hugsar sjálfstætt?
Neitar hann þeim sannleika,
að því félagslega þroskaðri sem
menn verða, því minni verður að
jafnaði ágreiningur þeirra í milli
í þjóðfélagsmálum?“
íslenzk alþýða hefur fyrir
löngu svarað þessum spurningum
Karls. Forn málsháttur segir:
Allt orkar tvímælis þá
gert er. Þetta á hvergi fremur
við en í stjórnmálum. Skilningur
á því, að skoðanamunur er sjálf-
sagður og óhjákvæmilegur, er
undirstaða lýðræðis og frjáisra
stjórnarhátta. Það er hugsunav-
háttur einræðísherranna, scin
Karl Kristjánsson hér hefur gerzt
talsmaður fyrir. Hér stjórnar
Karl Marx tungu hans en ekki
með fædd hyggindi hans sjálfs.
á veg með í þjóðfélagi okkar. að
víkja til hliðar hinum framtaks-
sömustu mönnum.
Um verzlunarkúgun þarf ’kki
að fjölyrða. Tíminn sjálfur hefur
viðurkennt hina „vissu sam-
stöðu“ ,samvinnuhreyíingarmn-
ar og Framsóknarflokksins" Mis
beiting á valdi kaupfélaganna er
nú orðin svo megn, að hún er
engum hættulegri heldur en
kaupfélögunum sjálftun. Almenn
ingur lætur ekki bjóða sér slíka
meðferð til lengdar. Þeir menn,
sem svo fara að, misfara með
þann trúnað, sem þeim hefir ver-
ið veittur. Það eru þeir, sem
skaða samvinnuhreyfinguna, en
ekki hinir, sem gagnrýna misbeit
inguna.
Sextugur í dag;
Lnn spyr Karl
Karl Kristjánsson spyr enn-
íremur:
„Hvaða dæmi getur hann til-
greint um flokkskúgun í Þing-
eyjarsýslu?
Hvaða dæmi getur hann nefnt
um beitingu fjármálavalds til
hindrunar skoðanafrelsi þar’"
í einu helzta lýðræðisblaði
heimsins stóð nýlega þessi setn
ing, sem enginn lýðræðissinni
mun mótmæla:
„Kommúnisminn þrífst bezt
þar sem enginn andstaða er og
þar sem hægt er að breiða út
lygar hans, án þess að sannleik-
urinn heyrist."
Mikill fjöldi fólks, e. t. v. meiri
hluti í einræðislöndunum, trúir
því, sem einræðisherrarnir segja
þvi, af því, að það fær ekki
vitneskju um annað. En hvernig
lýsti bóndi úr Mývatnssveit, ein-
dreginn Framsóknarniaður, Sig-
fús Hallgrímsson, ástandinu þar
í Tímanum hinn 15. maí sl.? Þá
skrifaði hann í Tímann um grein,
sem Bjartmar Guðmundsson
hafði í vetur skrifað í Morgun-
blaðið um andarunga á Mývatni
og nælonnet. Sigfús Hallgríms-
son segir:
„Af tilviljun barst mér blaðið
í hendur, því ekki kaupi ég það,
og um engan veit ég hér um
slóðir, er það gerir. Fáum mun
það sent og enn færri þeir, er
til þess hafa verðleika Hins veg-
ar virðist efni greinarinnar óneit
anlega koma bændum við Mý-
vatn nokkuð mikið við og virðist
svo sem finna hefði mátt greiðári
leið þeim til lesturs, sem málíð
snerfir mest.“
Benedikt Guttormsson
bankafulltrúi
BENEDIKT Guttormsson banka-
fulltrúi er sextugur í dag, því
fæddur er hann 9. ágúst 1899 að
Stöð í Stöðvarfirði í Suður-
Múlasýslu.
Foreldrar hans voru þau mætu
hhjón séra Guttormur Yigfússon
fyrrverandi prófastur og k)na
hans frú Þórhildur Sigurðar-
dóttir Steinssonar frá Harðbak
á Sléttu í Norður-Þingeyjar-
sýslu.
En séra Guttormur var að In.ng
feðgatali kominn af Mýramönn
um í Borgarfirði.
Benedikt ólst upp í foreldra-
húsum að Stöð, og vandist fljótt
við alla vinnu sem til féll á hejm-
ilinu, en lærði til bókar hjá föð-
ur sínum, sem var eins og kunn-
ugt er afburða kennari og fræði-
maður.
Þjóðmála-
mórallinn
Þessu svaraði Bjartmar GuV
mundsson í Morgunblaðinu 2.
júlí svo:
„S. H. er óánægður við mig
fyrir það, að greinin skyldi birt-
ast í Morgunblaðinu. Fannst mér
að fyrir honum vakti eitthvað
svipað og alþingismanni eir.um,
sem styggðist við þegar hann vur
nefndur á nafn í blaðagrein, af
því það var í „óvinveittu blað:“.
Hvernig lízt mönnum á þjoð-
málamóralinn hjá okkur?“.
Von er, að Bjartmar spyrji.
Skoðanakúgunin er orðin býsna
mögnuð þegar manni er talið til
áfellis að skrifa um náttúruvernd
í langsamlega útbreiddasta blað
landsins.
Vikið til hliðar
Skoðanakúgun hefur magr.ast
ekki sízt þar sem náð hefur verið
því marki, sem Hermann Jónas-
Veturinn 1921 til 1922 gekk
Benedikt í Verzlunarskóla ís-
lands, en síðar var hann við
framhaldsnám í Þýzkalandi og
á lýðháskóla einn vetur í Dan-
mörku.
Að námi loknu erlendis hélt
Benedikt heim, og fékkst þá við
kennslustörf í tvo vetur, annan
í Fáskrúðsfirði, en hinn á Stöðv-
arfirði.
Árið 1926 hóf Benedikt búskap
að Stöð, en kvnætist 1928 frænd-
konu sinni Fríðu Hallgrímsdóttur
Austmann, og bjuggu þau í Stöð
til ársins 1932, að þau fluttu í
Kirkjubólsþörp á Stöðvarfirði en
árið áður 1931, hafði BenediKt
gjörzt kaupfélagsstjóri hjá kaup-
félagi Stöðfirðinga, og var eirn
af stofnendum þess félags.
«
Benedikt rak síðan kaupfé-
lagið með hinn mestu árvekni
við ágætan orðstír í full 8 ár. en
þá 1939 var hann skipaður banka
stjóri Útibús Landsbankans á
Eskifirði, og því starfi gegndi
hann með slíkri prýði að hagn-
aður bankans var því meiri, sem
töp vart þekktust, og gat því skil-
að af sér starfinu á þann veg að
til fyrirmyndar taldist enda þá
settur til að gegna umfangsmeira
embætti í ársbyrjun 1958, sem
fulltrúi í bankastjórastarfi i veik
indaforföllum Hilmars Stefans-
sonar bankastjóra Búnaðarbank-
ans, sem nú hefur aftur tekið
við sínu fyrra starfi, en Bene-
dikt vinnur í bankanum sem
fulltrúi.
Einn son eiga þau Fríða og
Benedikt, en sá er Hreinn próf-
essor í málfræði við Háskóla ís-
lands, og eina fósturdóttur eiga
þau Guðlaugu að nafni.
Býr þessi fjölskylda nú að
Drápuhlíð 21 í Reykjavík.
Ýms opinber störf önnur m
nefnd hafa verið, hafa hlaðizt
á herðar Benedikts, svo sem
hreppsnefndarstörf bæði í Eski-
firði og Stöðvarfirði, og ár ár-
unum fyrir heimsstyrjöldina var
Bengdikt skipaður eftirlitsmaður
með þeim sveitarfélögiim á Aust
urlandi, sem áttu Við fjárhags-
örðugleika að etja.
Benedikt hefur alla tíð verið
happasæll og fjáraflamaður mik-
ill og vel lærður í sínu starfi,
prúður maður og háttvís í fram-
komu allri og drengur hinn bszti.
Mér hefur oft borizt til eyrna,
hve hagur Kaupfélags Stöðfirð-
inga og meðlima þess fór batn-
andi öll þau ár, sem Benedikt
veitti félaginu forstöðu, þrátt
fyrir margskonar erfiðleiða á
þeim árum, enda naut hann ó-
skoraðs trausts félagsmanna, og
vildi hvers manns vandræði
leysa.
Hið sama orð fór af störfum
hans við bankann.
Hann var öllum, sem til hans
leituðu, velviljaður, hreinskilinn
og hollráður, og eru þeir margir
á Austurlandi, sem notið hafa
ráða hans og aðstoðar á þeim
þrem áratugum, sem hann hefir
Starfað þar að opinberum málum.
Þarf því ekki að efa að nú í dag
hugsa margir hlýtt til þessara
góðu hjóna Fríðu og Benedikts
á þessu merkisafmæli húsbónd-
ans.
Ég er einn í þeirra tölu, sem
hefi mætt órofatryggð þeirra um
fjölda ára, og óska þeim og börn-
um þeirra alls góðs á ókomnum
árum.
Fáll Björgvinssoi*
— Rómarferð
Framh. af bls. 8
sónuleika, eins og öllum er kunn-
ugt. Jóhannes er fremur smár
vexti og segist sjálfur vera of
feitur, en hann er yfirlætislaus,
góðlátlegur og sannur faðir, og
það er hægt að tala við hann
eins og barn talar við föður sinn.
Hann fer ekki í manngreinarálit,
en tekur hverjum og einum með
stóru og einlægu brosi. Hann er
ákveðinn og veit, hvað hann
vill. Orðaval hans ber þess vott,
að hann heldur með öryggi á
stjórnartaumum kirkjunnar.
Þetta kom meðal annars fram
í fyrsta heimsbréfi hans, sem
gefið var út á Péturs messu og
Páls, 29. júní sl. Titill þess er:
Sannleikur, eining og friður. Það
kom strax í ljós, að þetta fyrsta
heimsbréf hans bar í stórum
dráttum sömu einkenni og bréf
fyrirrennara hans, bæði Píusar
ellefta og Píusar tólfta, sem
þykja stórmerk rit. Hann leggur
áherzlu á algera nauðsyn og
skyldu mannkynsins til þess að
leita af alefli opinberunarinnar,
fullkominnar og óskertrar, lifa
sig inn í hana og lifa eftir henni.
Margir virðast hafa haldið, að
þessi góðlátlegi og kumpánlegi
maður, sem gerir oft að gamni
sínu, mundi ekki draga línurnar
eins skýrt og fyrirrennari hans,
eða að hann mundi leggja minni
áherzlu á greinilega framsetn-
ingu trúfræðinnar. Þetta fyrsta
bréf hans til kirkjunnar og alls
heimsins lætur okkur ekki vera
í neinum vafa um, hvað hann
telji aðalatriðið. Hann minnir
með ótviræðum orðum á mismun
sannleika og villu, án þess að
RAGNAR JONSSON
hæstaréttarlögmaður
son hrósaði sér af í ágúst í fyrra, f Vonarstr. 4 VR-húsið. Símil7752.
að V-stjórnin væri þá vel komin Lögfræðistörf og eignaumsýsla.
Fimmfugur í dag.
Engilbert GuSmundsson
tannlæknir
ÞESSI gamli vinur minn og
frændi er fæddur í Reykjavík
9. ágúst 1909 og fyllir því fimmta
tug ára í dag. En nú er hai.n
fjarri fagnandi vinum og fóstur-
jarðar ströndum, því að sennilega
siglir hann yfir Svartahaf á
Hamrafellinu í dag. Með okkui
hafa verið 28 ára góð kynni,
sem hófust með þvi, að veturinn
1930—31 var ég við efnafræöi-
nám á rannsóknarstofum í Kiel
í Þýzkalandi, en þar var þá; með-
al annara stúdenta, Engilbert við
tannlæknanám. f árslok 1932 lauk
Engilbert tannlæknanámi og í
apríl 1933 settist hann að sem
tannlæknir á Akureyri. Var hann
þar skólatannlæknir og staríandi
tannlæknir í 4 Yz ár, en fluttist
með fjölskyldu sinni til Reykja-
víkur 1937 og hefur starfað þar
síðan með sjálfstæða tannlækna-
stofu, en auk þess verið skoJa-
tannlæknir, fyrst við Austur-
bæjarskólann, síðan við Lang-
holtsskólann. Eftir þessi löngu
kynni er að sjálfsögðu margs að
minnast, því að Engilbert var
góður félagi og gat verið glaður
og gunnreifur í góðum hóp. Hann
hefur reynzt vinfastur og trygg-
lyndur og megum við Kielar-
félagar minnast marga ánægju-
stunda á hinu gestrisna og gjöf-
iula heimili þeirra hjóna, frú
[ Ebbu Jónsdóttur og Engilberts.
Stend ég í stórri þakkarskuld
við þessi elskulegu hjón yrir
þeirra órofatryggð og vinfengi.
Óska ég þér, Engilbert, allra
heilla á þessum merkisdegi, og
bið Guðs blessunar þér og þin-
um um alla framtíð.
Sigurður E. Hlíðar.
Hásetahluiur
a
ruiiu
FYRIR fáum dögum var skýrt
frá því í frétt frá Akranesi, að
hásetahlutur á aflahæsta síldar-
bátnum þaðan, Sigrúnu, sem þá
hafði aflað um 7000 mál og tunn-
ur væri orðinn um 60 þús. kr. —
Þetta mun ekki hafa verið rétt
í þess stað látið nærri að hásefa-
hlutur hafi þá verið nálægt 40
þús. kr. Þrátt fyrir missögn
þessa, sem leiðréttist hér með, má
þó með sanni standa óbreytt, að
hluturinn sé „orðinn bærilegur".
Einar Asmundsson
hæstarétta rlögni&öui.
Hafsteinn Sigurðsson
héraðsdómslögmaður
Skrifst Hafnarstr. 8, IL hæð.
Sími 15407, 19812
t
prédika umburðarleysi eða
ofstæki.
í bréfinu víkur hann einnig að
væntanlegu kirkjuþingi, en mark
mið þess er m. a. að koma á ein-
ingu milli allra kristinna manna.
Við þá, sem standa utan móður-
kirkjunar, segir hann: „Leyfið
mér að kalla yður bræður og
syni mína.“ Hann segir um þá
hið sama og heilagur Agústínus
kirkjufaðir sagði forðum: „Hvort
sem þeir vilja eða ekki, eru þeir
bræður okkar, og þeir hætta ekki
að vera það fyrr en þeir hætta
að lesa Faðirvorið."
„Sástu fleiri fræga menn með-
an þú varst í Róm?“ hef ég verið
spurður. Jú, í borginni eilífu er
alltaf eitthvað af frægum mönn-
um á ferðinni. Til dæmis voru
þar Rainier prins og Grace prins-
essa, furstahjónin frá Monaco.
Daginn eftir að ég kom, gengu
þau á fund páfa. Þeim var tekið
með öllum þeim hátíðleik og sið-
venjum, sem sæma þykir þjóð-
höfðingjum. <
Daginn eftir áheyrn okkar hjá
í páfanum gengu Charles de
Gaulle, forseti Frakklands, og
kona hans á fund páfans. Við
það tækifæri gaf hann páfanum
mjög gamla biblíu. Ég sá de
Gaulle 28. júní, er hann fór í
St. Louis kirkjuna, kirkju Frakka
í Róm. Franskur prestur útveg-
aði mér aðgang, því að búizt var
við mikilli þröng. Forsetanum
fylgdi heil sveit af ítölskum lög-
regluþjónum á mótorhjólum,
Gekk sá orðrómur um borgina,
að yfirvöldin óttuðust banatil-
ræði við hann. Hann er hár mað-
ur, og var því naumast þörf að
tylla sér á tá til þess að sjá
hann.
Ég hafði tal af yfirmanni út-
breiðslurnáladeildar kirkjunnar,
hinum alþekkta Agagianian
kardinála frá Armeníu. Hann
var af mörgum talinn liklegasti
eftirmaður Píusar tólfta, enda
glæsilegur, viðfelldinn i tali og
alúðlegur.
Guðsþjónusta í Péturs-
kirkjunni
Hinn 29. júní var mikil hátíð
í Péturskirkjunni. Það var Pét-
urs messa og Páls. Þann dag
messaði páfinn við páfaaltarið,
sem er yfir gröf heilags Pétur3
postula. Messan átti að hefjast
klukkan átta. Þegar um sjöleytið
um morguninn voru mættar fleirí
þúsundir manna, en ég fékk þó
gott sæti rétt við altarið. Kirkj.
an fylltist á skömmum tíma, og
ég tel, að þarna hafi verið um
20.000 manns, þegar messan byrj-
aði. Laust fyrir klukkan átta var
tilkynnt, að páfinn óskaði þess,
að menn klöppuðu ekki, þegar
hann kæmi inn, en í stað þess
skyldi sungin trúarjátningin,
„Credo“. Klukkan átta gekk
páfinn inn í kirkju, umkringdur
af kardínálum, biskupum og
prestum. í þetta skipti notaði
hann ekki burðarstól. Samstundis
var hafið að syngja trúarjátning-
una, og var það hrífandi mjög.
A meðan á söngnum stóð, klædd-
ist páfinn messuskrúða sínum.
Hófst svo messan, sem var lág-
messa, en áheyrendur lásu svör-
in, sem venja er að syngja í há-
messum. Páfinn flutti ræðu á
ítölsku, talaði um Pétur postula
sem grundvölf kirkjunnar og að
kirkjan væri byggð á traustum
grundvelli, sem Kristur hefði
lagt sjálfur. Hvernig sem óvinir
hennar hefðu reynt allt frá upp-
hafi að eyðileggja hana, "stæði
hún ennþá og hefði loforð Krists
fyrir þyí, að hún muni standa allt
til enda veraldar.
Að lokinni messu settist Jó-
hannes páfi í burðarstólinn, sem
stóð við altarið, og átta rauð-
klæddir menn lyftu honum upp
yfir mannfjöldann. Hófst þá
mikið lófaklapp og var hrópað
„Evviva il Papa“. Lauk því ekki
fyrr en páfinn var horfinn.
Ég á margar ógleymanlegar
endurminningar frá Róm, borg-
inni eilífu, frá páfanum og Pét-
urskirkjunni, og vonast ég til
þess að eiga þangað afturkvæmt
einhvem tíma í framtíðinni.
Landakoti.
Séra Jósef Hacking.