Morgunblaðið - 04.05.1966, Síða 21

Miðvlkuðagur 4. maí 1966
MORGU HBLAÐIÐ
21
Þjóðleikhúsið:
Ferðin til skugg-
anna grœnu
eftir Finn Methling
Loftbólur
eftir Birgi Engilberts
Leikstjóri: Benedikt Árnason
ÞJÓÐLEIKHÚSIÐ frumsýndi í
Lindarbæ síðastliðinn sunnudag
tvo einþáttunga, „Ferðina til
skugganna grænu“ eftir danska
leikskáldið Finn Methling og
„Loftbólur" eftir ungan pilt,
Birgi Engilberts.
„Ferðin til skugganna grænu“
er afar sérkennilegt mónódrama,
einfált og einfaldað (stíliserað)
að formi og texta. Leikrit þetta
ér snoturlega skrifað og tals-
vert skáldlegt á köflum. Styrk-
ur þess felst ekki í leikbrögðum
eða fyndni, heldur er það ein-
læg saga af hversdagslegu lífi
konu frá því fyrir fæðingu og
til dauða. Skáldið gerir það að
stefi sínu, að stórviðburðir einka
lífsins séu aðeins endurtekning
sögunnar óg er trur því stefi
með því að setja látlausa mynd
sina í fábrotinn ramma.
Engin stílbrögð eða þakklátar
setningar eru í verkinu til að
hjálpa leikandanum. Hætturnar
eru hins vegar margar; sú
stærst, að of sterkur tilfinninga-
'leikur leiði til væminna áhrifa.
Leikrit þetta er aðeins hægt að
setja á svið með fullþroska leik-
konu í hlutverkinu eina. Það
gerir ekki kröfu til stjörnuleiks
í venjulegum skilningi, heldur
þeirrar tækni og þess öryggis,
sem venjulega aðeins „stjörnur“
hafa yfir að ráða. í leikstjórn
krefst verkið einnig næmi og
hárnákvæms smekks til að draga
línuna á réttum stað, því að
væmnin er alltaf á næstu grös-
um.
Benedikt Árnason dró línuna
á réttum stað. Samvinna hans og
Herdísar Þorvaldsdóttur tókst
með ágætum. Er þetta heldur
ekki í fyrsta sinn, sem Herdís
vinnur leiksigur undir stjórn
Benedikts (t.d. í hlutverkum
Maggýjanna í „Eftir Syndafall-
ið“ og „Táningaást."
Leikstjórn Benedikts einkenn-
lst af næmum skilningi á verk-
efninu, listrænum og fagmanns-
legum vinnubrögðum og síðast
en ekki sízt þekkingu á hæfi-
leikum leikkonunnar. Ef þessir
eiginleikar búa í höfðinu og lim-
irnir dansa eftir því, verður út-
koman harla góð. Varð sú
reyndin, að sýning þessi var
— Fyrirspurnir
Framhald af bls. 12
ítarf má vitaskuld auka og efla,
og það er ánægjulegt að heyra
jafn reyndan skólamann og
Helga Þorláksson staðfesta það
hugboð, sem kom fram í svari
mínu hér fyrr á fundinum, að
J>að væri ekki rétt að segja að
æska Reykjavíkur væri á neinn
hátt óreglusamari heldur en áð-
ur, heldur miklu frekar að hér
væri að vaxa upp sífellt betri og
þróttmeiri æska. Einn þáttur
til þess að svo megi verða, er að
foúa henni þau skilyrði í hin-
um einstöku hverfum borgarinn-
ar, að hún uni sér þar í leik og
•tarfi, og ég vonast til þess að
tfundur sem þessi megi verða til
þess að við byggjum hér á þess-
um slóðum, og í ykkar hverfum,
fallegt hverfi borgarbúum til
heilla og hamingju og í þeirri
von vonast ég til að við eigum
samleið að gera Reykjavík sí-
fellt að betri og fallegri borg.
Fundarstjóri, Ágúst Geirsson,
•leit síðan fundi og þakkaði
fundarmönnum komuna.
með því sniði, sem vænta á af
Þjóðleikhúsi.
Herdís Þorvaldsdóttir lék hlut-
verk sitt á hinn örugga hátt þess,
sem tæknin er ekki lengur fjöt-
ur um fót, heldur eðlilegt og
son), sveinninn (Bessi Bjarna-
son) og lærlingurinn (Gísli Al-
freðsson) eru að mála ósýnileg-
an vegg og eiga við þessa iðju
sína mjög fjölskrúðugar sam-
ræður. Ægir þar saman brodd-
lausri fyndni, broddfyndni, þjóð-
félagsádeilu, heimspólitiskri á-
deilu, rómantík, andkristni og
bollaleggingum um tilgang mann
lífsins. Mörg tilsvörin eru of fjar
stæðukennd til að vekja hlátur
eða umhugsun, en Birgir tengir
þau samræðunum á þann hátt,
að þau fá að drukkna smám sa«n-
an í málöldum þremenninganna.
Margir leikritahöfundar nota
fjarstæðukennd orð eða setning-
ar í ýmsum tilgangi, en oft verða
áhrifin misheppnuð, vegna þess
að þeir annaðhvort reyna ekki
eða tekst ekki að fella þau þann-
ig inn í, að þau rjúfi sem minnst
eðlilegt samhengi textans.
Það er óneitanlega mikill stuðn
ingur ungum og óþekktum höf-
undi, að fá verk sitt flutt af svo
Gísli Alfreðsson, Bessi Bjarnason og Gunnar Eyjólfsson í „Loftbólum“.
ósjálfrátt hjálpargagn. Enginn
verður afburðaleikari, nema
hann hafi náð þessu marki, en
hins vegar verða ekki allir af-
burðaleikarar, sem því ná. Tækn-
in ein er ekki leiklist, en engin
leiklist verður til án tækni.
Það er ekki einungis hæfileik-
ar og tækni Herdísar Þorvalds-
dóttur, sem auðvelda henni að
gera þessu vandasama hlutverki
ágæt skil, heldur og hið dæma-
fáa aldursleysi hennar, sem gert
hefur hana öllum íslenzkum leik-
konum liðtækari í hlutverk langt
utan eðlilegs aldursramma henn-
ar. Henni tekst vel að bregða
upp barnslegum, gelgjulegum
og síðast mæðulegum svip. Þess-
ar sveiflur eru þó ekki mjög
sterkar frá höfundarins hálfu, en
kunnáttusamlega brúaðar, og
held ég, að Benedikt hafi valið
rétta leið er hann heldur tilþrif-
um innan nokkuð þröngra tak-
marka. Heildarsvipur sýningar-
innar verður þannig einfaldari
og í fullu samræmi við textann.
Hins vegar skortir nokkuð á
hlýju hjá Herdísi, sem gefið
hefði leik hennar meiri fyllingu,
án þess að auka á tilfinninga-
semina, sem auðsjáanlega ber að
varast.
Þýðing Ragnheiðar Steingríms
dóttur er á góðu íslenzku máli,
en á stöku stað nokkuð hátíð-
leg. Leikmyndina gerði Lárus
Ingólfsson í anda verksins og sýn
ingarinnar, einfalda og smekk-
lega, nákvæmlega til sín brúks,
— engu ofaukið.
Síðari einþáttungurinn var
nýtt íslenzkt leikrit, „Loftbólur"
eftir 19 ára gamlan leiktjalda-
málara við Þjóðleikhúsið, Birgi
Engilberts. Leikþáttur þessi er
mjög nýstárlegur og vakti á frum
sýningunni mikla kátínu hjá
flestum og dálitla hneykslun hjá
nokkrum af elztu kynslóðinni.
Óvenjuleg hugmyndaauðgi og
meinleg fyndni þessa unga
manns, sem komu öllum á óvart,
gera sýningu þessa bráðskemmti-
lega, þótt um ýmislegt megi
deila í sambandi við verkið.
Meistarinn (Gunnar Eyjólfs-
ágætum krö'ftum. Gerðu leikar-
arnir allir hlutverkum sínum
góð skil. Gunnar Eyjólfsson skóp
mjög skemmtilega persónu, Bessi
Bjarnason var bráðfyndinn, sér-
kennilega unnin tilsvör Gísla
Alfreðssonar og fas hans voru
með ágætum. Leikstjórinn, Bene-
dikt Árnason, hefur aukið breidd
Herdis Þorvaldsdóttir í „Ferðinni til skugganna grænu“.
skuli vera gerð gangskör að þvi
að umskrifa og bæta ný leikrit,
áður en þau eru tekin til æfinga
í Þjóðleikhúsinu. Á þetta ekki
aðeins við um „Loftbólur", þótt
það leikrit sé gott dæmi, vegna
þess hve efniviður þess er
skemmtilegur og vel hefði mátt
stokka hann upp og lagfæra á
margan hátt. Sú virðingarverða
starfsemi Þjóðleikhússins, að
taka nýstárleg verk til frum-
flutnings í Lindarbæ, nær alls
ekki fullum tilgangi, nema reynt
sé að hafa hönd í bagga með
höfundi og hjálpa honum við
mótun verksins. Jafnvel heims-
frægir höfundar breyta leikrit-
um sínum að meira eða minna
leyti, fyrst í samráði við leik-
stjórann, sem á að setja það á
svið, og áfram eftir að æfingar
eru hafnar. Algengt er, að unnið
sé sleitulaust að því að sníða
agnúa af verkum fram undir
frumsýningu eða jafnvel lengur.
Lýsingu við flutning beggja
leikritanna hefur Kristinn Daní-
elsson, ljósameistari, gert. Er hún
talsvert margbrotin og á einkum
mjög stóran þátt í fyrri sýning-
unni. Lýsingin var prýðilega
heppnuð.
Leikmynd við „Loftbólur'*
gerði höfundurinn sjálfur. Var
þar allt, sem við þurfti, en meira
útheimti hún ekki. -
Örnólfur Árnason.
leikritsins með því að hafa per-
sónurhar sem ólíkastar.
Þó er svo um „Loftbólur", að
þegar líða fer á leikinn, tekur
að bera mjög á endurtekningum
og hlutfall sýningarinnar er öf-
ugt, þar sem mestu af púðrinu
er eytt í upphafi og stígandi
vantar. Er einkennilegt, að ekki
— Skólauppsögn
Framhald af bls. 16
Þ. Árnason, gaf sérstök bókar-
verðlau fyrir beztan námsárang-
ur í þýzku í II. bekk. Þau verð-
laun hlaut Ragnheiður Valtýs-
dóttir.
Samkvæmt skýrslu skólastjóra
voru skráðir nemendur við upp-
haf skólaárs 520, piltar 268, stúlk
ur 252. Er þá talið með námskeið
fyrir gagnfræðinga, enda er það
fullkominn skóli i heilan vetur.
Starfað var í 20 bekkjardeildum.
Við skólann störfuðu 33 kennar-
arar alls, þar af 15 fastráðnir.
Að endingu ávarpaði skóla-
stjóri hina brautskráðu nemend-
ur með ræðu og árnaði þeim
heilla.
Viðstaddir þessa skólauppsögn
voru m.a. allmargir fulltrúar
eldri árganga, er hátíðlega héldu
brautskráningarafmæli sín. Tóku
ýmsir þeirra til máls að lokinni
ræðu skólastjóra. Jón ívarsson,
framkvæmdastjóri hafði orð fyr-
ir þeim nemendum, sem braut-
skráðust fyrir 50 árum. Bar hann
saman nýja og gamla tímann og
benti á ýmislegt sem áunnizt
hefði. Þakkaði hann skólanum
og kennurum hans fyrir gott
veganesti. Afhenti hann skóla-
stjóra peninga upphæð frá þeim
félögum sem varið skýldi til
hagsbóta fyrir skólann.
Sveinn Björnsson, fram-
kvæmdastjóri, talaði fyrir hönd
30 ára nemenda. Rifjaði hann
upp á skemmtilegan hátt gamlar
minningar, árnaði skólanum
heiila og færði honum peninga-
upphæð að gjöf frá þeim félög-
um.
Hannes Þorsteinsson, stórkaup-
maður, hafði orð fyrir 25 ára
nemendum. Flutti hann sitt mál
bæði í bundnu máli og ótoundnu.
Færði hann skólanum að gjöf
frá 2ð ára nemendum fagurt lista
verk, skúlptúr, eftir einn úr
þeirra hópi, Jóhann Eyfells,
myndtoöggvara. Afhjúpaði lista-
maðurinn sjálfur myndina.
Af hálfu 10 ára nemenda tal
aði Hörður Sigurgestsson við-
skiptafræðingur. Færðu þeir fé-
lagar að gjöf diktafón tæki.
Skólastjóri þakkaði að lokum
í nafni skólans, fyrir vinarhug
og fagrar gjafir.
Ldgmorksverð n faræðslusíld
ókveðið
Á FUNDI Verðlagsráðs sjávarút
vegsins þann 30. apríl sl. varð
samkomulag um eftirfarandi lág
marksverð á síld í bræðslu á
Norður- og Austursvæði.
Tímabilið 1. júní til 9. júní ’66:
Hvert mál (150 lítrar) kr. 163,00
eða
pr. kg................ kr. 1,15
Tímabilið 1 .júní til 9. júní ’66:
Hvert mál (150 lítrar) kr. 190,00
eða
pr. kg................ kr. 1,34
Verðin eru miðuð við, að síldin
sé komin í löndunartæki verk-
smiðjanna eða hleðslutæki sér-
stakra síldarflutningaskipa.
Heimilt er að greiða kr. 30,00
lægra pr. mál fyrir síld, sem tek-
in er úr veiðiskipi í flutningskip
úti á rúmsjó (utan hafna), enda
sé síldin mæld við móttöku í
flutningaskip. /
(Fréttatilkynning).
n ý k o m i ð .
A. Einarsson & Funk hf.
Byggingavöruverzlun
Höfðatúni 2, Reykjavík — Sími 13982.
N