Morgunblaðið - 27.06.1967, Síða 17

MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 27. JÚNl 1967.
17
Hlutverk NATO er
og verður að viðhalda
valdajafnvœgi í Evrópu
- sagði Willy Brandf á fundi
með blaðamönnum í Reykjavík
síðastliðin sunnudag
WIIXY Brandt, utanríkisráð-
herra og varakanzlari Vestur-
þýzka sambandslýðveldisins,
átti fund með blaðamönnum síð
degis á iaugardag í þýzka
sendiráðinu við Túngötu. Ráð-
herrann minntist m.a. á Norður
landaferð sína, málefni Atlants-
hafsbandalagsins, stefnubreyt-
Ingu Vestur-Þjóðverja gagn-
vart löndum Austur-Evrópu og
ástandið í Miðausturlöndum.
Willy Brandt hóf mál sitt
með því að segja, að þegar
Ihann hefði tekið við em'bætti
utanríkisráðherra í hinni nýju
jþýzku ríkisstjórn í desember-
mánuði í fyrra hefði hann tal-
ið það sjálfsagðan hlut að fara
í heimsókn til höfuðborga Norð
urlanda fyrir vorið, eða a.m.k.
áður en sumarleyfi hæfust.
Þetta stafar m.a. af því, að
hann hefði divalizt talsverðan
hluta ævi sinnar á Norðurlönd-
um, þótt hann hefði ekki heim-
sótt fsland fyrr. Þá kæmi það
einnig til, að það væru hags-
munir lands síns að efla tengsl-
in við Norðurlönd, t.d. á sviði
viðsikipta, menningarmála og
vísinda.
Rétti tíminn til að skiptast á
skoðunum.
Hann kivaðst vera þeirrar
skoðunar, að Norðurlönd gætu
haft mikil áhrif á þróun mála
í Evrópu. Þetta væri rétti tím-
inn til að skiptast á skoðunum
og þá sérstaklega um Efnahags
bandalag Evrópu vegna hinna
væntanlegu viðræðna í Briiss-
el um inngöngu Stóra-Bret-
lands og afstöðu Norðurlanda
til þess. f öðru lagi þyrfti að
ræða sambúð austurs og vest-
urs o>g öryggismál Evrópu.
„Hér hef ég m.a. átt viðræð-
ur við forsætisráðherrann, ut-
anríkisráðherrann og viðs'kipta
málaráðherrann og haft tæki-
færi til að hitta forseta íslands.
Því rniður hef ég ekki haft
tækifæri til að skoða mig um,
en hef orðið að eftirláta það
konu minni. Ég þarf að fara á
morgun til Osló og þaðan á
utanríkisráðherrafund Efna-
hagsbandalagsins í Brússel, þar
sem m.a. verður rætt um um-
sókn Englands að bandalag-
inu“, sagði Brandt.
Hefur skilning á afstöðu
íslands til EBE
Utanríkisráðherrann var
fyrst spurður að því, hvort
hann teldi að fámennt land
sem fsland gæti orðið aðili að
Efnahagsbandalagi Evrópu,
samitökum fjölmennra þjóða.
Brandt svaraði:
„Ég vil ekki gefa sivar, sem
kynni að vera tekið sem ráð-
legging til íslenzku ríkisstjórn-
arinnar. Allar þjóðir verða að
gera slíkt upp við sig sjálfar.
En ég vildi gjarnan segja, að
svo sannarlega er ég í hópi
þeirra, sem skilja að ísland vill
fara .varlega eins og t.d. gagn-
vart frjálsum vinnumarkaði og
fjármálamarkaði. Það verður
að skilja, að frjáls tilflutningur
vinnuafls og fjármagns getur
haft skaðleg áhrif á íslenzkt
þjóðfélag.
Spurningin er því sú, hvað
unnt verði að gera til að tryggja
hagsmuni landsins og ég er
þess lullviss, að unnt er að
finna leiðir sem geta fullnægt
þörfum fslands, eða a.m.k. leið-
ir, sem fsland getur fallizt á
og verið viðunandi fyrir þær
þjóðir, sem munu taka þátt í
samstarfi innan Efnahags-
bandalags Bvrópu. Ég fullyrði,
að þýzka ríkisstjórnin m-un af
mestu vinsemd reyna að vinna
að slíku fyrirkomulagi, ef ís-
lenzka ríkisstjórnin telur það
góða hugmynd á sínum tíma =ð
óska eftir slíkum samnir -
ræðum“.
Mundi fagna hagkvæmri lausn
fyrir ísland.
Þá var ráðherrann spurður
að því, hvort stjórn hans
myndi verða hlynnt tollaúviln-
unum fslendingum til handa,
ef Noregur, Danmörk og Bret-
land gerðust aðilar að Efna-
hagsbandalaginu. Hann svár-
aði:
„Þetta vandamál verður ekki
leyst af þýzku stjórninni einni,
heldur bandalaginu sem heild.
Hluti áf ákvörðunarvaldi o'kk-
ar hefur verið fluttur til Brúss
el. Verði þróunin eins og við
viljum mun enn meira vald á
sviði utanríkisviðskipta verða
flutt frá ihöfuðborgum aðildar-
ríkjanna til yfirstjórnar banda-
Brandt og þýzkl sendiherrann, Hcnning Thomsen, við merki
Berlínarborgar, sem komið hefur verið upp við Tjörnina.
Styttan er gjöf frá Vestur-Berlín, en Brandt var lengi borgar-
stjóri þar.
Rut Brandt leit inn á sýningu Nínu Tryggvadóttur í Boga-
salnum sl. laugardag. Hér er frú Rut (á miðri myndinni) ásamt
listakonunni (til vinstri).
Willy Brandt á blaðamannafundi í Reykjavík. Ljósm. Ól. K. M.
lagsins. En ég vil segja í fullri
alvöru, að þýzka ríkisstjórnin
mun fagna þeirri lausn, sem
ekki myndi valda íslandi erfið-
leikum, heldur auðvelda við-
skipti íslands og bandalagsins".
Nauðsyn að NATO starfi áfram
Willy Brandt var spurður að
því, 'hvort hann teldi Atlants-
hafsbandalagið en hafa hlut-
verki að gegna í Evrópu.
Utanríkisráðherrann svar-
aði:
„Já, ég tel að svo sé. Ég álít,
að nauðsynlegt sé að eyða þeim
misskilningi, að NATO muni
leggjast niður eftir 1968. Ég
álít að NATO muni starfa
áfram. Ég tel nauðsynlegt að
svo verði. Það yrði á engan hátt
til fyrirstöðu í alvarlegum um-
ræðum um öryggiskerfi Evr-
ópu. Á engan hátt. En að sjálf-
sögðu hefur ástandið breytzt á
ýmsan hátt og full ástæða er til
að athuga hvaða hlutverki
NATO skuli gegna. Hlutverk
NATO er ennþá og verður að
vera enn um sinn að viðhalda
jafnvægi á hernaðarsviðinu í
Evrópu. Þvi án slíks jafnivægis
eykst hættan á átökum“.
Ný stefna gagnvart
Austur-Evrópu.
Þá var Willy Brandt spurður
að því, hvort breyting hefði
orðið á stefnu hinnar nýju
þýzku ríkisstjórnar gagnvart
Austur-iEvrópuríkjunum.
Brandt svaraði því til, að að
sjálfsögðu væri svarið já, því
slík stefnubreyting hefði verið
ein ástæðan fyrir því að hann
hefði tekið þátt í myndun
stjórnarinnar.
„Spurningin var um nýja
stefnu, eða a.m.k. um nýja
þætti í utanríkisstefnu lands-
ins. Við tölum í alvöru þegar
við segjumst vilja bæta sam-
búðina við Soivétríkin. Stjórn-
málasamband ríkjanna var tek-
ið upp 1955, en það reyndist
ekki nægjanlegt. Nauðsynlegt
er að þessi tvö ríki taki upp
beinar viðræður um ýmis mál“,
sagði Brandt.
„Við viljum taka upp eðli-
lega sambúð við önnur Austur-
Evrópulönd og við sum þeirra
er hún góð. Við höfum tekið
upp stjórnmálasamtoand við
Rúmeníu, en önnur 'hafa verið
í vafa um hvort þau eigi að
gera slíkt hið sama. Það mun
taka nokkurn tíma áður en þau
ákveða sig. Við teljum ekki að
bætt samtoúð við þessi lönd
komist á á skömmum tima. Það
verða margvíslegir erfiðleikar
á veginum en við munum verða
þolinmóðir.
Við getum ekki litið á hinn
hluta Þýzkalands eins og hann
sé annað land. Hann er það
ekki. Við leggjum til, að þau
mál verði lögð til hliðar um
stundarsakir, sem ekki er unnt
að ná sámkomulagi um við
hinn hluta Þýzkalands og beina
athyglinni að þeim vandamál-
um, sem unnt er að finna lausn
á með hagsmuni þjóðarinnar
fyrir augum og jafnframt
vegna friðar í Evrópu, t.d. á
sviði verzlunar, menningar-
mála, íþrótta, vísinda. Þetta
má ekki verða á þann hátt að
skaða hagsmuni ríkjandi
stjórna. Ég álit að hér megi ná
árangri með tímanum, þótt af-
staða stjórnarinnar í Austur-
Berlín gefi ekki um þessar
mundir vonir um slíkt.
Áður fyrr var það skoðun
vestur^þýzku 'stjórnarinnar, að
sameining Þýzkalands væri
skilyrði fyrir bættri sam'búð við
Austur-'Evrópu. En þetta er
ekki afstaða þeirrar stjórnar
sem ég á sæti í. Það þýðir ekki
að við höfum ekki á’huga á
vandamálum Þýzkalands, en
við höfum í hug að draga úr
spennunni í Evrópu, að leysa
vandamálin í samskiptum
Austurs og Vesturs.
Ég hef ekkert á móti því að
landar mínir í hinum hluta
Þýzkalands taki þátt í ýmis
konar samstarfi við aðrar þjóð-
ir, t.d. á sviði viðskipta og
menningarmála. Það gleður
mig ef þeir gera það. Ég fagna
því, en það má ekki gleyma
núiverandi ástandi. Því tilheyra
hinir miklu herir, sem standa
andspænis hverjum öðrum I
Evrópu og á þýzku landi. Ég
get ekki fallizt á slíkt ástand.
Við eigum ekki að fallast á
„status quo“. Það getur ekki
verið lausnin. Það eflir ekki
friðinn.
Við gætum ekki fagnað þvi,
að aðrar ríkisstjórnir gæfu I
skyn með afstöðu sinni, að þær
hefðu misst áhugann á samein-
ingu Þýzkalands. Og við. mynd
um ekki gera það“.
Willy Brándt var þá spurður
að því, hvort hann teldi meiri
líkur á lausn Þýzkalandsvanda-
málsins, ef dregið yrði úr herr»
aðarlegum og stjórnmálalegum
áhrifum Rússa í Austur-Þýzka-
landi.
Utanríkisráðherrann sagði,
að ’hið raunverulega vandamál
væri og yrði fækbun herliðs I
Evrópu á báða bóga án þess að
jafnvægið raskaðist.
Hann kvaðst sjá fram á þá
tíma, að erlendar hersveitir I
Vestur-Bvrópu og sovézkar
Framhald á 21