Morgunblaðið - 13.02.1968, Page 12

12
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 13. FEBRÚAR 1968
Tollafrumvarpið fil 2, umrœðu:
Toilalækkun á fatnaði ein
veigamesta breytingin
— komið á móts við einstakar iðngreinar — tolia-
lækkanir nema 3 visitölustigum
FRUMVARPIÐ um tollalækkun
kom til annarrar umræðu í
Efri-deild Alþingis í gær, en fjár
hagsnefnd deildarinnar hefur
fjallað um það að undanfömu.
Samstaða var í deildinni um
afgreiðslu málsins, og á öðrum
fundi var málið tekið til 3. um-
ræðu og afgreitt til Neðri-deild-
ar.
Ólafur Björnsson mælti fyrir
áliti meirifhluta fjárhagsnefnd-
ar fyrir frumvarpinu- Gat hann
þeas, að allir nefndarmeifn hefðu
verið sammála um stuðniing við
frumvarpið. en þrír þingmenn
áskyldu sér rétt til að flytja
breytingartillögur, auk þess sem
þeir stæðu að breytingartillög-
um er nefndin flutti við frum-
varpið. Þá miælti Ólafur einnig
fyrir breytingartillögum er
hann flutti og sagði að þær
væru komnar til á þann hátt, að
nokkur ertndi hefðu borizt nefnd
inni eftir að hún lauk störfum,
sem þeir aðilar sem unnið hefðu
að undirbúningi frumvarpsins
teldu rétt að tekið yrði tillit til.
Ólafur Björnsson vék síðan
að ræðum þeim er stjórnarand-
stæðingar fluttu við fyrstu um-
ræðu mólsins og ástand og þró-
un efnahagsmála hin síðari ár.
Tekur sæti
á Alþingi
í GÆR tók sæti á Alþingi, Jón
Snorri Þorleifsson, 1. va>raþing-
maður Alþýðutoandalgsins í
Reykjavík, í fjarveru Magnúsar
Kjartanssonar. Jón Snorri hefur
ekki átt sæti á Alþingi éður.
Sagði Ólafur, að megintilgangur
efnaihagisstefnu þeirrar er ríkis-
stjórnin hefði tekið upp, hefði
verið sá að innleiða nýja hag-
stjórnarháttu. Fyrir viðreisnar-
tímaibilið hefðu höftin og hin-
ar pólitístku úthlutunarnefnddr
verið svo að segja einu hag-
stjórnartæikin er notuð hefðu
verið. Með samræmdum aðgerð-
um í peningamálum, gengismál-
um og fjármálum ríkisins, hefði
verið reynt að tryggja slík't jafn
vægi í gjaldeyrisverzlun og öðr-
um viðskiptum, að þjóðfélags-
borgararnir gætu ráðstafað þeim
fjármunum er hver hefði yfir
að ráða, til neyzlu eða fjár-
festinga, eftir eigin vali og
þyrftu ekki í því efni að vera
háðir geðþótta úthlutuinarnefnd-
arinnar. Þær ráð’stafanir sem
nauðsynlegt hefði verið að gera
til að tryggja slíkt frjálsræði
hefðu haft sín óþægindi í för
með sér, en að dómi flestra
minni en þau, sem haftakerfinu
fylgdi, auk þess sem hin nýja
stefna skapaði ólíkt betri skil-
yrði fyrir framförum en hafta-
kerfið.
S'íðan vithaði Ólafur Björns-
scm til fjárlagaræðu Eysteins
Jónssonar frá 1955, og sagði að
í henni fælist viðurkenning
þess, að aðeins væru um tvær
leiðir að ræða í efnaihagsmálun-
um. Annars vegar haftakeríið
og hinsvegar þær hagstjórnar-
aðgerðir sem beitt hefði verið
síðan viðreiisnin hófst.
Las Ólfur m a. eftirfarandi
upp úr ræðu Eysteinis Jónsson-
ar:
„Ég vil að lokum minna á
nokkur atriði, sem ég tel þýð-
ingarmikil grundvallaratriði í
þessum miálum. Ég held, það
Frestun á H-umferö
og þjóöaratkvæði
í- felld á Alþingi með 29 atkv. gegn 10
FRUMVARPIÐ um frestun-
á framkvæmd hægri umferð-
ar kom til atkvæðagTeiðslu í
neðri-deild Alþingis í gær.
Var það fellt með 29 atkvæð-
um gegn 10 að viðhöfðu nafna
kalli. Einn þingmaður sat hjá
við atkvæðagreiðsluna.
Þeir sem felldu frumvarp-
ið voru: Birgir Finnsson,
Benedikt Gröndal, Þorsteinn
Gíslason, Bjarni Benedikts-
son, Eyjólfur Konráð Jóns-
son, Bragi Sigurjónsson, Ragn
ar Arnalds, Emil Jónsson,
Eysteinn Jónsson, Ásgeir Pét-
ursson, Geir Gunnarsson,
Guðlaugur Gíslason, Gunnar
Gíslason, Gylfi Þ. Gíslason,
Hannibal Valdimarsson, Ing-
ólfur Jónsson, Ingvar Gísla-
son, Jóhann Hafstein, Jónas
Pétursson, Lúðvík Jósefsson,
Jón Snorri Þorleifsson, Matt-
hías Bjarnason, Matthías Á.
Mathiesen, Pétur Sigurðsson,
Sigurður Bjarnason, Sigurð-
ur Ingimundarson, Steinþór
Gestsson, Ragnar Jónsson og
Vilhjálmur Hjálmarsson.
Þeir sem samþykkja vildu
frumvarpið voru: Ágúst Þor-
valdsson, Björn Pálsson, Gísli
Guðmundsson, Halldór E.
Sigurðsson, Jónas Ámaison,
Sigurvin Einarsson, Jón
Kjartansson, Stefán Valgeirs
son, Steingrímur Pálsson og
Þórarinn Þórarinsson.
Einn þingmaður, Pálmi
Jónsson, greiddi ekki at-
kvæði og gerði hann þá grein
fyrir afstöðu sinni, að hann
hefði ætíð verið andvígur
breytingu í hægri-umferð, en
teldi hinsvegar framkvæmdir
vera það langt komnar nú, að
ekki væri hægt að greiða at-
kvæði gegn henni.
Ólafur Björnsson
skorti mjög mikið á, að menn
geri sér almennt grein fyrir því,
og það margir af þeim, sem mik
ið tala um frelsi og jafnvægi í
atviinnur'ekstri, viðskiptum og
og framkvæmdum, hvað gera
þarf tií þess að slíkt frelsi og
jafmvægi geti staðið stumdinni
lengur. Ég held að það skorti
mjög skilning á þvi hér á landi,
ennþá að jaifnvægi í efnahagslíf-
inu. fre.l'sii í viðskiptum og fram
kvæmidum, verður ekki viðhald-
ið stundinni lengur með því að
hafa allar flóðgáttir opnar, ef
svo mætti að orði komast.
Frelsi í viðskiptum og fram-
kvæmdum verður t.d. ekki til
lengdar viðlhaldið, nema tekið
sé öruggum tökum á peninga-
mál'um og þau tök notuð til þess
að s'tyðja þetta frelsi. Jafnvel
þó gera þurfi ýmsar ráðstafam-
ir í því skyni, sem verða hlyti
til þess. að allir fengju ekki
öllu framkomið sem þeir vildu
helzt. Það er vafalaust vonlítið
að viðhalda jafnvægi, stöðugu
verðlagi og frjálsum viðskiptum,
ef reikstur ríkissjóðs er með
greiðslnhalla og bankarnir auka
útlán sín umfram sparifjárinn-
lög og umfraim það, sem fram-
leiðslan eykst á móti. Og þegar
efnahags- og atvinnullífið ein-
kenni'st af miklum athöfnum,
fuillri atvinnu fyrir alla og
skorti á vinnuatfli, er víst von-
lítið að jatfnvægi eða frel'si hald-
ist eða mögulegt sé að komaist
hiá stórfetldum höftum í mörg-
um greinum, ef ekki eru bein-
línis gerðar ráðstafanir til að
vega á móti ofþenslu með því
að draga úr heildarútlánum að
ti'ltölu við innlán eða öðrum
hliðstæðum ráðstöfunum af
hendi bankanna, eða með því að
hafa stórfellidan greiðsluafgamg
hiá ríkinu með nýjum álögum,
ef þyríti, sbr- ný dæmi frá
Danmörku um t.d. greiðsluatf-
gang, sem lagður væri tiil hlið-
ar, semi auk'inn sparnaður en
ek'ki notaður, fyrr em atftur vott
aði fyrir samdrætti í efnahags-
og atvinnulífi. Það er grunid-
vallarskilyrði frel'sis í viðskipt-
um og framkvæmdum, að ríkis-
val’dlið telji sér jatfnskylt að
koma í veg fyrir ofþenslu í
efnrhagskerfinu og hitt að fyrir-
byggja kyrrstöðu og atvimnu-
leysi, Það er tómt mál að fala
um frelsi í viðskiptum og fram-
kvæmd'uimi, ef ekkert er gert til
þess, að þjóðin flái sbilið. hvað
gera þarf, hvað verður á sig að
legigja eða neita sér utn, til þess
að frelsið geti staðizt. Það kem-
ur sem sagt ævinlega upp úr
kafinu, að það er alsendis óhugs-
andi, að hvergi sé neitt aðhald
eða taumihald í efnaíhags- og at-
vinnutófinui. Það verður einhvers
staðar að vera miðlandi afl, ef
svo mætti segja, ef ekki er
gengið beint framan að með höft
um og notað leyfa-kerfi, eins og
stundum hefur verið gert, og
mönnum 'líkar ekki vel, og vel
fleestir telja nevðarúrræði."
Þá sagði Ólafur að megintil-
gan gur toll al ækkunarfrumvarps -
ins væri að draga úr verðhækk-
unaráhritfuim gengislækikunarinin
ar .Gert væri ráð fyrir að verð
lækkun sú er tol'la frumvarpið
gerði ráð fyrir, næmi 1,59% eða
rúmlega 3 vísitölustigum- Þetta
mundi þó ekki vega til fulls á
við verðhækkuna"áhrif gengis-
lækkunarinnar. Þess væri þó að
gæta, að vatfalaust hefði miátt
greiða vísitöluna niður um mei'ra
en 3 stig, með þeim fjármunum,
sem í þessu skyni væri fórnað.
Undirstrika mætti, að þótt tolla
lækkunin yrði allmiklu minni
heldur en upphaflega var ráð-
gert hefði sú töllalækkun, sem
frá var horfið, hatft sáralítil é-
hrif á lækkun vísitölu. Þá hefði
verið komið til móts við óskir
einstaikra iðngreina, sem við sér-
staka erfiðl'eika hefðu átt að
etja að undanförnu um lækkum
tolla á hráefnum, sem þær niot-
uðu og væru veigmestu ti'llög-
urna'r atf því tagi u,m lækkum
tolla af hráefnum málmsmíða-
iðnaðarins. Hefði auðvitað verið
æskilegt að geta gengið leingra í
því efni, sem fjárhaigsafkoma
ríkissjóðs leyfði það ekki.
Þau sjónarmið hefðu komið
fram í ræðum stjórnarandstæð-
iraga að stefna bæri að því að
mismuna meira í tol'lum, en gert
væri nú, þamnig að hækka to'Ila
á miður þörfum varningi, en
læk'ka hann meira en gert væri
á ma'uðsynjum. Segja mætti, að
slíkt hljómaði vel í margra'eyr-
um, en vamdinm væri sá að finna
mælikvarða á það 'hvað sé þarft
og hvað óþarft. Meðan byggt
hatfi verið á gömilum vísitölu-
grundvelli frá tímum, þegar lífs
kjör þjóðarinnar voru lakari en
nú, heflði gildi einstakra vöru-
tegund í grundvellinum verið
nokkur mæl'ikvarði í því efni.
Öðru m'áli gegndi nú, þegar vísi-
talan byggist á meðalútgjöldumi
fjöl'skyldna með háar meðaltekj-
ur, þannig að óþarfavörur yrðu
þungar á metunum. Það gæfi
auga leið, að efa að sú leið semi
stjórnarandstæðingar hefðu bemt
á, yrði farin væri eklki hægt að
móta núveramdi vísitöliu sem
kaupgjaldsvísi'tölu- Það væri
ekki hægt að segja það samtím-
is, að þjóðin yrði að neita sér
um óþarfa á erfiðleikatímuim og
krefjast þess jafnframt, að yrði
óþarfinn skattlagður eða toll-
aður, yrði fólk að flá það bætt
upp með hækkuðu kaupi, svo
það gæti veitt sér hið sama
og áður.
Ef slíkt yrði tekið upp, mætti
heldur ekki löka augunium fyrir
smygJlhættunni. Sagðist Ólafur
vera ósiamlmála því sem komið
hefði fram hjá stjórnarandstæð-
ingum, að ek'ki mætti láta þau
sjónarmið aftra sér fná því að
ákveða tolla í samræmi við það,
sem af öðrum ástæðum væri
talið æskilegt. Að sínu áliti væri
þð ek'ki nóg, að lagasetning
væri æski'leg af einhverjum hug
myndiafræðil'egum ástæðlumi
Hún þyrfti tóka ð vera firam-
kvæmanleg, og bæðii reyns'la
okkar og grannlþjóða okkar hefði
sýnt, að bezta vörnin gegn
smiygli væri sú, að ákveða toll-
ana þanmig, að ekki borgaði
sig_ að smygla.
Ólafur sagðist viija koma að
atriði í tollalækkunarfrumvarp-
Inu er stæði í beinu sambandi
við þetta, en það væru tölla-
lækkanir á fatnaði, bæði full-
unninni innfluttri vöru og hrá-
efnum, en þau hefðu einnig ver-
ið lækkuð í samræmi við það
mieginsjónarmið frumvairpsins,
að innlendur iðnaður yrði ekki
verr settur en áður vegna tolla-
lækunarinnar.
Vitað væri að fatakaup ís-
lendinga erlendis væru mjög
miki’l, en ekki hefði verið unnt
að lækka tolla á fatnaði meira,
þar sem taka hefði þurft fullt
tiillit til inn'lendrar framleiðslu
á hinum ýmsu stigum fatagerð-
arinnar. Hinsvegar kvaðst Ólaf-
ur líta svo á, að hér væri um
svo stórt mál að ræða, að nauð-
synlegt væri að kanna til betri
hlítar, hvort það væri ókleitft af
tækni'legum. ástæðum að léta inn
lenda fata aðgerð fá sína rétt-
mætu hlutdeild í því. ef takasb
mætti að flytja fatagerðina
meira inn í landið, því að vel-
unnarar fataiðnaðarins, eins og
raunar annarrar framileiðslu
fyrir innlendan markað, yrðu
að gera sér það 'ljóst, að þessii
framleiðsla lifði ekki á hárri
tollvernd einni saman, ef flólkið
keypti svo vöruna eftir allt öðir-
um leiðum, eins og al'lir vissu,
að ætti sér stað í þessu efni í
mjög stórum stíl.
Þá vék Ólafur að I'okum að
breytingartillögum fjánhags-
nefndar og þeimi breytingartil-
löguim er hann flutti, Sagði hann
að veigamestu breytingartiillög-
urnar væru um lækkun á hrá-
efnum til skógerðar. Erindi
hefði borizt frá Samlbandi ísL
s'amlvinnufélaga, en það mun
vera eini aðilinn sem nú rekur
skógerð hér á landi. Þessi iðn-
aður hefði átt við mikla erfið-
leiika- að stríða, og auk þess væri
það til samræmis við þá reglui,
sem fylgt hefði verið í fatagerð-
ariðnaðinum almennt, að hrá-
efni til skógerðar yrði lækkuð.
Einar Ágústsson (F) sagð-
is't vera sammiála þeim breyt-
ingum sem frumvarpið gerði ráð
fyrir, þótt ekki væri hægt að
S'egj.a það að þær væru full-
nægjandi, né iheldur í samræmi
við þær yfirlýsingar sem ríkis-
stjórniin hefði verið búin að
gefa. Tolla'lækkanir þessar
kæmu t.d. ekki iðnaðinum að
verulegu gagni, enda hetfði það
meginsjónarmiið verið rikjandi'
að staða hanis skyldi ekki vera
verri en fyrir gengislœkkuin. Þá
væri ek'ki séð að _hvað miklu
gagni tollalækkanir kæmu, þar
sem ríkisstjórnin hefði enn ekk-
ert látið uppi um á hvaða lið-
um fjárlaiga hún hygðist koma
sparnaði þei'm sem nauðisynleg-
ur væri fram. Ef það ætti t-d,
að koma fram á fjölskylduibót-
umi, væri verr farið en heima
setið með tollalækkun þessari.
Síðan lýsti Einar því yfir að
stjórnarandistæðingar mundu
ekki koma að þessu sinni með
neinar breytingartil'lögur við
frum'varpið. og gerðu þeir það
m.a. til að flýt'a fyrir atfgreiðslu
þess.
Hjalti Haraldss. (K) sagði Alþ.
bandlaigsmenn vera samþykka
frumvarpinu, en það þýddi ekki
Framhald á bls. 21
Þincymál
í grærr
Á FUNDI neðri deildar í gær
mælti Eggert G. Þorsteinsson
félagsmálaráðherra fyrir stjórn-
arfrumvarpi um breytingu á
vatnalögum frá 1923. Frumvarp
þetta er samið af nefnd er ráð-
herra skipaði til þess að athuga
og gera nauðsynlegar lagabreyt-
ingar til að tryggja verndun
grunnvatns og vatnsbóla gegn
hverskonar mengun. Gerir frum
varpið m.a. ráð fyrir að sveitar-
stjórnum verði heimilað, að feng
inni umsögn heilbrigðisnefndar,
að friðlýsa þau svæði, þar sem
unnið er neyzluvatn, hvort held-
ur það er grunnvatn eða yfir-
borðsvatn.
Þá gerir frumvarpið og ráð
fyrir því að sveitastjórn eða
sveitarstjórnum sé heimilt að
ráða eftirlitsmann til þess að
fylgjast með því að friðlýsing sé
virt.
Þá mælti Ragnar Arnalds fyr-
ir tveimur frumvörpum er hann
flytur, ásamt fleiri þingmönnum
Alþýðubandalagsins. Fjallar ann
að um Fiskiðju ríkisins, en hitt
um breytingu á stjórnskipunar-
lögum. Þátt í umræðum um síð-
arnefnda málið tók einnig Gísli
Guðmundsson.