Morgunblaðið - 10.01.1969, Side 10

10
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 10. JANÚAR 1969.
Kista Duane Hodges kyndara við heimkomuna.
Pueblo flutt í sjúkrahús
bandaríska hersins við Seoul
til rannsóknar, en tiveimur
dögum seinna igekk hún um
borð í tvær flutningaflugivél-
ar og var flutt til San Diego
í Kaliforníu þar sem fjölskyld
ur mannanna biðu. Var þar
mikill fagnaðarfundur eftir
ellefu m'ánaða fjarvistir. Um
200 ættingjar voru saman-
komnir á flugvellinum þegar
vélarnar tvær lentu á flug-
velli flotastöðvarinnar 1 San
Diego, og auk þeirra fjöldi
foringja úr bandaríska tflot-
anum, meðal annarra fimm
aðmírálar. Fyrstur út úr vél
unum var Bucher skipherra.
Var hann fölur að sjá og
gekk haltur, en hann var einn
þeirra tíu skipsmanna, sem
særðust í skothríð herskipa
Norður-Kóreu ellefu mánuð-
um áður. Bucher er aðeins 41
árs að aldri, en hann leit út
mílum frá landi, að sögn
Buchers skipherra og ann-
arra ytfirmanna. Komu þá á
vettvang tundurspillir og
þrír hraðbátar úr flota Norð-
ur-Kóreu, og nokkrar Mig-
þotur úr flughernum. Pueblo
var lítt vopnað skip, hafði
aðeins tvær hríðskotabyissur
af hlaupvídd ,50. Hafði skip-
herrann fyrirmæli um að
taka ekki ytfirhreiðslur af
byssunum, og var það ekki
gert, enda ekki óvenjulegt að
herskip Norður-Kóreu könn-
uðu ferðir bandarískra skipa
á þessum slóðum. Skyndilega
bjuggust herskip kommúnista
til að senda menn um borð
í Pueblo, og ætlaði Bucher
þá að sigla á hrott. Hófu þá
skipin skothríð á Pueblo, og
í skothríðinni særðust elletfu
sjómenn á Pueblo, þeirra á
meðal Bucher ag Ho^ges
Framhald á bls. 15
Áhöfn Pueblo á leið yfir brúna í Panmunjom milli Norður- og Suður-Kóreu.
Þvinganir og hótanir
— til að tá áhöfn Pueblo til að játa
— landhelgisbrot í Norður-Kóreu
UM JÓI.IN var aðeins ein er-
lend frétt, sem greip hugi
manna, það er tunglferð geim-
faranna þriggja í Appollo-8.
Flestir fylgdust með tunglferð
inni dag frá degi, og vissu upp
á hár hvar geimfararnir voru
staddir hverju sinni. Féllu aðr
ir atburðir í skugga geimferð-
arinnar, eins og við var að bú
ast.
Ef ekki hefði staðið þannig
á, hefði meira borið á öðrum
atburði, sem gerðist á Þorláks
messu. Þá var það að yfirvöld
í Norður-Kóreu létu lausa á-
höfn bandaríska njósnaskip
ins Pueblo réttum ellefu mán-
uðum eftir að skipið var tek-
ið og flutt ásamt áhöfn þess
til hafnar í N-Kóreu. Á Þor-
láksmessu kom áhöfnin 82
menn, til Panmunjom þar sem
bandarískar flutningabifreiðar
biðu hennar og fluttu hana til
Seoul. Áttugasti og þriðji mað
ur áhafnarinnar, kyndarinn
Duane Hodges, Iézt af skotsár
um, sem hann hlaut þegar her
skip Norður-Kóreu tóku Pu-
eblo. Var líki hans skilað um
leið og félagar hans voru látn
ir lausir.
Margra mánaða samninga-
viðræður lágu að baki fresl
un áhafnar Pueblo, og fóru
viðræður þessar fram í Pan-
munjom, þar sem vopnahlés-
nefndin í Kóreu hefur átt
hundruð funda frá því samið
var um vopnahlé í Kóreu-
styrjöldinni árið 1953. Full-
trúar Norður-Kóreu kröfðust
þess að Bandaríkjamenn bæð
ust afsökunar á því að Pueblo
hefði verið að njósnum innan
landhelgi Norður-Kóreu.
Bandaríkjamenn neituðu að
viðurkenna að skipið hefði
verið í landhelgi, og kröfðust
þess á móti að skipi og á-
höfn yrði skilað tatfarlaust.
Ljóst var að Bandaríkjamenn
fengju ekki sínu fram, og
ekki var talið líklegt að þeir
gætu fengizt til að játa land-
helgisbrot.
Undirskrift með mótmælum.
Loks var það nokkrum
klukkustundum áður en á-
höfnin var látin laus, að sam
komulag náðist. Sátu nefndir
Bandaríkjanna og Norður
Kóreu þá á fundi í Pan-
unjom, og var Gilbert H.
Woodward hershöfðingi fyrir
bandarísku nefndinni ,en Pak
Ohung Kuk herShöfðingi fyrir
nefnd Norður-Kóreu. Wood-
ward herShöfðingi lýsti því
þá yfir að það væri staðföst
skoðun Bandaríkjamanna að
skipið hefði ekki verið í land
helgi, heldur úti á opnu hafi,
og að skipið hafi ekki fram-
ið neitt lögbrot. Þess vegna
gætu Bandaríkin, ekki beðizt
afsökunar á einhverju, sem
ekki hefði gerzt. Engu að síð
ur skrifaði herahöfðinginn
undir afsökunarskjal, sem
fulltrúar Norður-Kóreu hötfðu
samið. Áður en hann skrifaði
undir sagði Woodward: „Und-
irskrift mín breytir ekki, og
getur ekki breytt, þeirri stað
reynd að ég skrifa undir til
að frelsa áhöfnina, og aðeins
til að tfrelsa áhöfnina."
í skjalinu, sem Woodward
hershöfðingi skrifaði undir,
segir: 1. Pueblo hafði marg-
sinnis framið lögbrot í land-
una til Suður-Kóreu, var
hvort bandarísku þjóðinni
hafi ekki alltaf verið ljóst að
„játningar“ hans hafi verið
gerðar vegna þvingana.
Bucher skipherra benti á
að á fundum með blaðamönn
um í Norður-Kóreu hafi skips
höfn hans reynt með ýmsu
móti að sýna löndum sínum
fram á að framburður vitn-
anna væri rangur. Vísaði skip
herrann til ljósmyndar, sem
birt var af átta mönnum úr
áhöfninni í fangabúðum í
Norður-Kóreu. Sendu yfir-
völd í Norður-Kóreu mynd
þessa til birtingar í blöðum
á Vesturliöndum til að sýna
að mennirnir hetfðu það gott.
En yfirvöldunum yfirsást, því
þau tóku ekki eftir að menn-
irnir sendu skilaboð á fingra
Fagnaðarfundir í San Diego.
helgi „Alþýðulýðveldisins
Kóreu.
2. Bandaríkin biðja innilega
afsökunar á að hafa stundað
þar njósnir.
3. Áhöfn Pueblo hefur á
heiðarlegan hátt játað afbrot
sín.
Játuðu brotið
Áður en áhöfn Pueblo var
látin laus, höfðu margir skip
verjanna, þeirra á meðal
Lloyd Bucher skipherra, kom
ið fram á blaðamannafundum
í Norður-Kóreu, og meðal ann
ars játað að skip þeirra hafi
verið í landhelgi þegar það
var hertekið. En strax og á-
hiöfnin var orðin frjáls tók
hún þessi ummæli til baka.
Sagði Bucher skipherra að
hann hefði játað á sig land-
helgisbrot til að forða áhöfn-
inni frá pyntingum og illri
meðferð. Það fyrsta, sem
Bucher spurði að eftir kom-
Bucher skipherra við komuna til San Diego.
máli, og lýstu virðingarleysi
sínu fyrir húsbændunum.
Með 2.500 hnúta hraða
Einnig yfirsást yfirtvöldun-
um á öðrum blaðamannafundi
þeigar lögð var fram sjóferða-
bók Pueblo, en færslum í bók
ina hafði verið breytt til að
sanna að skipið hefði verið
í landhelgi. Ekki voru þó sigl-
ingafræðingar Norður-Kóreu
vel að sér í faginu, þvi sam-
kvæmt bókunum átti skipið
að hafa siglt 500 sjómílna
vegalengd á tólf mínútum, eða
farið með 2.500 hnúta hraða.
Er það harla gott fyrir skip,
sem gengur mest 12,2 hnúta.
Ekki var staðarákvörðunin
heldur upp á það bezta. Gefn
ar voru upp lengdar- og
breiddargráður, sem ýmist
sýndu skipið um 50 kílómetra
inni í Norður-Kóreu, eða um
tíu kílómetra uppi ó Kyushu
eyju í Japan. Einn skipverja
lék laglega á spyrjendur sína
þegar hann var spurður hve
lanigt inn í landhelgi Norður
Kóreu Pueblo hefði siglt.
Svaraði hann því til að það
skipti ekki meginmáli hve
langt inn skipið hefði farið,
því „penetration however
slight, is sufficient to comp-
lete the act.“ Þessi ummæli
eru orðrétt skilgreining á
nauðgun í herlögum Banda-
ríkjanna.
Bucher skipherra sagði að
skip hans hefði aldrei kom-
ið inn í landhelgi Norður-iKór
eu. Sagði hann að áður en
lagt var upp í þessa síðustu
ferð skipsins, hafi hann feng-
ið fyrirmæli um að sigla
aldrei nær landi en 13 mílur,
til að vera öruggur um að
koma ekki af nálægt 12 mílna
landheliginni. Þessum fyrir-
mælum var hlýtt, sagði hann,
og bætti því við að hann ihefði
gefið skipanir um að láta sig
vita ef nauðsynlegt reyndist
að fara inn fyrir 14 mílna
línu frá yztu annesjum Norð-
ur-Kóreu. Þegar svo skip
hans var stöðvað 23. janúar í
fyrra, var það 15—.16 mílum
frá landi.
Fagnaðarfundir
Fná Panmunjom var áhötfn
fyrir að vera að minnsta
kosti tíu árum eldri. Hann
haltraði til konu sinnar, sem
beið hans á flugvellinum, og á
eftir honum komu skipsmenn
hans, og síðast kistan með
líki Hodges kyndara. Gaf
Bucher sér tíma til að heilsa
foreldrum Hodges og votta
þeim samúð. Þegar því var
lokið gekk eldri kona, sem
þar var stödd, til hans og
saigði: „Þakka yður skipherra
fyrir að skila syni mínum aft
ur.“
Rannsókn stendur nú yfir í
Bandaríkjunum á Pueblo-máj
inu, og verða skipsmenn all-
ir yfirheyrðir. Á að reyna að
fá sem bezta mynd af töku
skipsins, meðferð fanganna i
fangabúðunum í Norður-Kór-
eu, og ástæðunum fyrir því
hvers vegna svo margir af
áhötfninni játuðu opinberlega
að skipið hefði verið í land-
helgi. Meðan á rannsókninni
stendur gefst blaðamtönnum
ekki kostur á að ræða við á-
höfnina, en þeir hafa þegar
hatft tækifæri til að ræða stutt
lega við hana og fá sæmilega
mynd af því, sem gerðist.
„Ég gafst þá upp“
Þegar skipið var tekið, var
það sem fyrr segir um 15-16