Morgunblaðið - 09.10.1969, Page 11

MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 9. OKTÓBER 1ÖS9
11
Verðbinding og vaxta-
hækkun í Noregi
Vafn á myllu Verkamannaflokksins?
Noregsbréf frá Skúla Skúlasyni
Osflió, 27. septsmibar.
1 FYRRADAG tiflkynmiti NTB —
Norisk Telegiraim-Byrá — um há-
dlegið, að stjóm Bortenis miumdi
haldia áíram óbreytt, er þing
kæmi samam í byrjum okitóber.
Þessi frétt vakti iitdla at'hygli —
stjónniarifliakikiairmir böfðiu næistu
dlaiga á uinidain haMið fundi og
þeilr tve-iir, seim töpiuðu atfcvæð-
um, gierðu viitamilisgia eklki kiröifur
tiil aiulkinma fiomáðia. Himdir tveir
— kiriistillegiri fiioktourimin og
bæmidafiioktourimm (eða „semibr-
um“) — höfðu að visu iátiB á
sér heyra, að breybiinigiar á stjómn
inmi þeim í vil vaenu æskilegar.
En svo fór að erngu viar breytt:
Bortem-stjórraim siitur áfiram
óbneytt, — sú saima og tók við
völdium haustið 1965; aðeims edm
nnamniaiskipti hiafia orðið síðam,
nieflniitaga að Eimiar Moxraesis tók
við fiiskiimáiairáðhenraiemfoættiirau
efltir Odd MyktebuHt, sem sagði
aif sór vegmia veikirada. Ráðlheinra-
Skipti aif stjórmmiáíiaástælðium enu
þamm'iig óþektot fjrriirbrigði í tíð
Bortenis, og bendir það til þess
að þetta sé sfierk stjórm, þó að
mieiirilhiuiti henmiar í þirugirau sé
aðeiras 76 atkvæðd glegm 74. Ef
stjónniin iegigur flnam frumvairp
og gerir fleihmigu þess að flráifar-
amatriði þurfa ekiki raema tveir
sltjórniariþiinigmenm að svíkja, tii
þesis að veita stjióimkmm.
í virasitri fflióktoraum hatfa hieyrzt
raddir, sem taiia í þá átt, að
fiiokikmium væri réttast að baifla
samvimmiu við vertoamianiraatfiokk-
iiran ag áiíta sambamdi við stjórm-
amflokkiamia. Þesisar raddir eru
miær eimigömigu úr „óróiegu deiild-
inmi“ — flokfci umigra vinstri
miantnia. En sjáiiflur fommialðiur
fllokksinis, Guraraar Garbo, betfur
iátið sér um miuinm fiaira tvínæð
onð, sem ýmisir túflltouðu á þamm
vag, að viinistri fiioktouinimm væri
ekiki óflús till að ieita samvinmu
við vertoamiammiaÆtokfciiran. Gainbo
hetfur orð'ið fyrdr aðtoaisti fiLotoks-
miammia sánmia útaif þessu, og þyk-
ir vist að hamm verði ektoi emd-
urtoosimm flormiaður á raæsta vori,
vegraa þass að hairan hafi sýnt
tvöfeidnd í máilirau. Hamm hietfur
aið vísu lýst eitndmegrau fyigi vilð
stj'órmamsiamvinmiumia niúnia, em
liiggur umdiir því áimæilli að hamn
hatfi hiagað sér tólia'utfafegia.
Um hiima þrjé stjármiarflototóama
er það að setgjia, að þeir hatfa
stutt stjórmiarsamviminiuiraa „umdir
hyggjuiaiuist ag svitoafliaiust“, eins
og sjá miá af únglituraum á sam-
eigdmfegum furadi floktoamma í
fynnadiag.
í gær gierðuist tíðindi, sem
meiri miaitiur var í em tiitoyraraiirag-
uirand um firamhiaild Boritem-réðu-
neytisiiras. Um hádegið báinust
firéttir um, að bamm gegm hætek-
un á vöruveröi hefiði verið áfcveð
ið á nílkisiráðsfiuiradi þá um morg-
unrimm, og niotókru sdðár önmiur,
um að fiorvextir Þjóðbamtoamis
skyldu hæikkaðir um eiiran afi
fouradinaðii, úr 3.5 í 4.5%. Það er
stjómim sam ákveður verðlhækk-
uraarbararaið, en Þjóðbamteimm (vit
amltega í samr'áði við rílkiiisistjárm-
irnia) næður fianvöxtuiniuim.
Þessar firébtir kiomu siamiraaist
að seigija eiiras og þnuimia úr heið-
stoínu iotfti á ailam aflmemmiimig.
Eða kammiSká væri réttama a8
segja: eiiras og þjóflur á raótitiu, því
að miamgdr sjá fyirir þnumiuveður
en þjófurimm stamfiar hávaðafliaiust.
Daiglfiiran Várvik verðfliagsmáfla-
náðbemna, var fyinsibur mammia
spuirður um áistætðuma fyrir þessiu
óvæmita tiflitiætei. Hamm svamar því
tifl, að síðarn samþytókt var í júmí
að iögieiða 20% „amioms“ — verð
aiutoaistaatt — hafii stjónraim verið
að athuga, hvomt eflriki værd þörf
á venðhætotouraarbairani (pris-
stopp), en iáitið þetta þó kyrrt
liggjia, 'þairagað til að nú í sept-
ember fór þess að verða vamt, að
óvenjuflieg verðhæflrikiun varð á
ýmisum nauðsymjum og heiimilis-
vörum. Bfitiinspuam efltir ýmsum
dýruim taakjium, svo sem toaeli-
stoápum, útvarpistæikjium o.fl.
j'ótost milkið og verðið hæikikaði
að sama Skapi. Ástæðam tifl þeisis
var vitaintoga sú, að fóik vissd að
finá nýámi átti söiusikaitturiinm að
haektoa úr 13 upp í 20%, svo að
náðfegast var að toaupa — og
selja — fyrir nýér. Með því að
banmia ver'ðhaakltoun ætiar stjórm-
in að táiima þessium óeðfllitegu
viðtSkipbum. — Geirt er ráð fyrir
að verðbammdð verði atfniumið
nioflrikru eftir nýár.
Stoýriragim á vaxtalhaeitókumdmmi
er him/3 vegar sú, að vegmia fior-
vaxtahæflritóumiar þeórinar, sem orð
ið heifiur í mörgurn Evrópulönd-
um, þar á rraeðal raáigranmialöirad-
unium, sé óhjákvæmifegt að
haetók'a fiorvexti raorskia þjóðbamk
aras. Þeir hafia verilð óbneyttir —
3.5% — siiðam í febrúar 1955, em
hiras vegar hafia öil Evrópuiiönd-
in raeirma þrjú hæktoað fiorvextima
á síðasta ári. Þnátt fyrir hætok-
urairaa í 4.5% verða florvextir
Nonegis niæstlaegstir aflllina í
Evrópu; aðeiras Sviiss hefur liaegri
vexrtd, 3,75%, en Auistuirríki er
miaest fyrir afam Naneg, með
4.5%. Nágnaranailanidin enu öll
mlitoiu hærri: Fimmflairad mieð 6%,
SvílJ>jóð 7%, Dammöhk 9% og
Bnetlairad með 8%. Það þykir því
eflaki raerraa sjáiflsagt að Norð-
memm hætokd farvextdmia, ekiki
sízt vegraa þess, að útiárasvextir
eintoabamltoa og sparisjóða hatfa
fiariilð talsvent hæítókainidi síðuistu
miánuðimia.
Enm öniraur ákvörðum samia rík-
isráðstfumidar hefir vafcflð öllu
meiri atihygli en vaxtaihækltoum.im,
nietfraiiegia sú, að beitt Stóuli
ákvæðum 9. gr. „tónediltiovem“
firek'ar en áður. En hún gemigur
út á það að sky'lda erimikiabamk-
ama tifl þesis að varja hamidbæru
fié simu til skiuddabréflatoa/upa í
stað þess að iáraa það eirastöíkium
fyrirtæfcjuim. RJkisstjórmdm þyk-
iist sjá firam á að bætöi hún og
sveita- og bæjalfélög þuinfi að
halda á aiukmu fjiármiagnd á niæst-
uinind, en það fé á að £á mieð út-
gáfiu Skiulldabr'éifia mieð löniguim af
borgumiambimia.
En eiramitt þetta, að skyldia
bamtoainia til að kiaiupa sflfluldabréf
í stað þess að láoa eiirasitötóum
fyrilrttælkijium, er 'gömiul fcraifla af
héfllfu ventóamianiniaifioflrikisinis, sam
áirum sarraam betfur hafldið því
flram, að stóru eimlkiabainikiamiir í
iamidiniu hafi hlúð að veirraagum
einistaíkna fyriintækja í 'stað þjóð-
arheildairinmiar og tónaifizt þesis að
ríkið tæki yfmróðim yfir þeim.
— Hvens vegnia komiu þeösar
náðstaifamiir etokd fyrir tóosmiimig-
ar? spyrja stjórmiainamdistæðiiragiar.
— Hdmigiað til hiaifia stjiármiar biiöð-
in ekki iþneytzt á því að d'ásaima
vaxamdi veflmegum þjóðairimmiar
uradamtfarin fjögur ár, en svo
tóerraur það uppúr dúnrauim, að
stjórmiin er tóomdm í ömiglþveiti
með fjárhagím'álin! sagja stjórm-
anaradstæðimigaænir. Og Tryggve
Brabteli, farmaður stjórmiaramd-
stiöðunmiar, segir: „Það hlýbur að
tóomia eirnis og ioist á ailmiemmiimig,
sem vitoumiair fyrir toosiniragar
heyrði ráðlhenraraa og aðra lýsa
hirau „finábæra“ fjárlhagsástamidi
þjóðarinmiar, að iþörf skuii vena
á að giera þessar náðstatfamir“.
Bratbeli ó þar við vaxbahækkium-
inia. Hún miumi valda aiukinmi
dýrtíð í lanidimiu, eklki sízft vegma
þesis að ilán búsbyggdmiga,bamkams
veonði dýriaæi — og þá urn leið
húsafeiiglam.
Talsmiemm verzljuraarstétbariinm-
ar — en mieiiriihiiuitii þeinra rraum
telj'ast til stj'ónraarfylgjemida —
kvarta uradan verðlbdnidiniguinni,
en fiara sér þó hægt. Em aflfliur ai-
miemmámigur er stjórmámmd þaikkiát
ur fyrir þær aðgerðir, því að
verðhæktoamiirraar að uiradamtföm'U
hatfa verið svo áberaradi, að alflir
hljóta að bakia etftiæ 'þeim, ekik-
um þeigiar þeir toaiupa dýram hfliut,
svo sam sjóravarpstæki eða toædi-
skép og verða að borgia 100 n. tor.
hæma verð en samii hlubur kost-
aði fyrir þremiur mámiuðum. Efitir
spurmim hefur auflchrt aif þedrri
eiraföidu ástæðu, að fólk veit, að
ef það firestaði tóaupuiraum flnam
yfiir nýár miuradi verðið hæflrikia
— vegraa „momsimis“ — söiu-
skaittsiinis sem hæflfltoar úr 13% í
20%.
Tryggve Bnaittefld er eflriki í
varadræðum mieð róðið, sem kippd
öliu í tag. — Það er „miamis-
imm“, sem veflidur öflliu þessiu. Far-
ið þið að míinium náðium og hæflrik
ið sölustoattinin aðeins upp í 15%
um áramótám, eirns og ég hetfi lagt
till — amiraars lenidið þið í óbotra-
airadi vandræðuim. Em umitam
allt bemdir hamm og fllakflflur hams
á, að etf hiraar nýju ráðsbaifiamir
frá í gær hetfðu verið birtar fyrir
toasmimigar, mumdi það alds ekltoi
vena Per Bonbem & Co., haidur
Trygigve Brattali, sam sriitur við
stýrið í Noinegi raæisitiu fjöguæ ár-
im.
— Stór'þimigið toemuæ samuam 1.
oðflt., en þalð verður ekíki fynr en
10. október sem fjérmáiaráð-
henramm llegigur firam fjár'laga-
fruimvarpið fyrir næsta ár. Svo
að þainigiað tii er engma sitórtíð-
iradia að værata. — Em það er vatfa
litið að ríkisstjórmdm mé búast
við harðari aradstöðu raæstu fjög-
ur áriin, em húm hetfur á/bt hin
síðustu fjögur. — Verlaamiainma-
fiotolcuriran sigraði í síðusbu tóosm
iniguim, þó Borbein héWi veflfld. Og
Bnaitteili er ekiki í vaifa uim hver
eiigá „móiraisfloa“ néttinm til a®
sitjóirraa Nonagi.
íbúð við Vesturborgina
Til sölu 2ja herb. íbúð í smíðum við Vesturborgina.
SKIP OG FASTEIGNIR
Skúlagtöu 63.
Simi 21735, eftir lokun 36329.
Sími 23806
Til sölu fallegt einbýlishús í útjaðri bæjarins. Húsinu fylgir
uppsteyptur bílskúr og sundlaug. Verð 1 milljón og 500 þús.
Útb. samkomulag. Til greina kæmu skipti á 3ja—4ra herb.
eldri íbúð í bænum.
FASTEIGNASALAN
Laugavegi 128 — Sími 23806.
Skúli Skúlason.
Vinsamlegast athugið að nýja símanúmerið
okkar er
84430
PAPPÍRSVÖRUR H/F., Skúlagötu 32.
Sendisveinn
óskast háifan eða allan daginn.
atvinnumAlaráðuneytið
Arnarhvoli.
Alla þá, sem eymdir þjá
Lýsr
)im, sem
/

LANDSHAPPDRÆ TTI
Barnaheimilisins að Tjaldanesi
ADALVINNINGUR:
NV. NÝTÍZKU 3JA HERBERGJA ÍBUÐ f REYKJAVÍK.
AUKAVINNINGAR:
FLUGFERÐ FYRIR 2 TIL MIAIVII I BANDARÍKJUNUM. FRAM OG TIL BAKA
FLUGFERÐ FYRIR 2TIL MALLORKA A SPANI. FRAM OGTIL BAKA.
UPPL. UM HAPPDR. I SÍMA 33009 VINNINGAR ERU SKATTFRJALSIR
DREGIO VERDUR 23 DES. 1969.
VERÐ KR. 300,-