Morgunblaðið - 09.08.1972, Qupperneq 28

28
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 9. ÁGÚST 1972
SAI BAI N | í frjálsu riki eftir YS. Naipaul
Þetta var ekki fyrrverandi
húsbóndi minn. Heldur einn af
vinum hans frá Bombay. Hátt-
settur maður hjá stjórninni. Ég
hafði oft gengið um beina fyrir
hann í herbergjum okkar.
Hann var einn og virtist vera
nýkominn til Washington. Það
sá ég á þvi, að hann hafði ný-
lega látið klippa sig stutt eins
og tiðkaðist í Bombay og hann
var í nýjum fötum. Ég þekkti
sniðið. Skyrtan hans virtist blá
en í mislitu daufu ijósinu sýnd-
ist allt blátt sem var hvítt. Mér
sýndist hann ekki óánægður
með það sem hann hafði borðað.
Hann situddi báðuim olínbogum á
blettóttan dúkinn og var að
stanga úr tönnunum með hálf-
lokuð augun.
,,Mér lízt ekki á hann,“ sagði
Priya. „En hvað um það. Háttsett
ur er hann víst. Þú verður að
fara og tala við hann.“
„En ég get ekki farið.“
„Settu á þig svuntuna og mat
reiðsluhúfuna. Við verðum að
NILFISK
Hpeg&v
mm gjæétm ev
mé tejTa....
WF=WmLM JMC
SUDURGÖTU 10, REYKJAVÍK, SÍMI 24420
halda uppi heiðrinum. Þú verð
ur að tala við hann, Santosh."
Priya fór fram í borðsalinn,
og ég heyrði að hann sagði á
ensku, að ég væri að koma.
Ég hljóp upp í herbergið mitt,
bar olíu i hárið og greiddi mér,
fór í sparibuxuimiar og nýburst-
aða skóna. Þannig fór ég niður
til að tala við hann, — eins og
maður af götunni en ekki
kokkur.
Maðurinn frá Bombay varð
alveg eins hissa á svipinn og
Priya. Við skiptumst á kurteisis
kveðjum og ég beið. En mér til
milkiils léttiis viirtisit honum eikiki
liggja annað á hjarta. Engar erf
iðar spurningar voru lagðar fyr
ir mig. Ég var þakklátur mann
inum frá Bombay. Ég forðaðist
aö segja meira en nauðsynlegt
var. Ég brosti. Maðurinn frá
Bombay brosti á móti og Priya
brosti og horfði með spurn í
svipnum á okkur til skiptis.
Þannig stóðu leikar góða stund.
Maðurinn frá Bombay sagði
við Priya: „Bróðir, mig langar
að segja nokkur orð einslega
við gamlan við minn, Santosh."
Priya var það mjög á móti
skapi en hann fór.
Ég beið eftir orðunum. En það
urðu eikki þau orð sem ég hafði
óttazt. Maðuirimn frá Bom-
bay mmmt.'ist ekki á fyrrverandi
húsibónda mimn. Við héidum
áfram kurteisiisfrösiunum, já, mér
leið vel og honurn leið vel og
ölkum sem við þekiktum báðir,
ieið vel. Og mér gekk vel og
honium gekk vel. Það var altt og
sumit. Svo stakk hanm laumuiioga
að mér einum dal. Tíu rúpíum.
Það var drjúgt þjórfé reiknað á
Bombayvísu. En af hans hálfu
var það ekfci bara þjórfé, heid
ur vinargjöf í minningu um góða
gamla tíð. Áður hefði þessi vin-
áttuvottur varið mér miikilis virði.
En ekki miúna. Ég varð bæði leið-
ur og vandræðaleigur. Og fg seim
hafði búizt við f jandskap.
Priya beið himum megin við
eldhúsdymiar. Andliitið á honium
var heirpt ög alwara í augunum.
Ég vi'ssi, að hamn hafði séð pen-
inginn fara á miilli oklka/r. Nú
iieit hann snöggvast rannsakamdi
á miig og fór svo orðalaust fram
í salinn.
Ég heyrði að hann sagði á
enisku við manmimm frá Bombay:
„Samitoslh er góður náumgi. Hanm
hetfuir sénherbergi og bað og öh
þæigindi. Ég bonga honutn 100
dali á viku eftiir næstu heigi.
1000 rúpíur á viku. Þetta er
fynsta flokfcs veitíngahús."
1000 irúpiur á viku! Miig sundl
aði. Það var medma en nokkur
embættismaður stjómarinnar
fékk og ég var viisis um að mann
inm frá Bombey sumidlaði líka. Ef
til vill fór hiamm að iðrast þess
að hafa gefið mér þennan dýr-
mæta dai I erlendum gjalldeyri.
Þegar veiitimigastofunni hafði
verið liokað um tovöldið sagði
Priya „þetta var óvinveittur
maður. Ég só. það sitrax. Og þess
vegna bnaut ég atf mér.“
„Sahib.“
„Ég iauig, Santosh, til að
haida vemdarhemidi yfir þér. Ég
sagði honuim, Samtosh, að ég
borgaði þór 75 daii etftir jól.“
„Sahib.“
„Og nú verð ég 'að igera lygina
að sannlieifca. En, Samtosh þú
veizt að við höfum ekki mikil
peniimgatnáð. Ég þarf vairia að
mimna þig á öll opimberu út-
gjöidim. Santosh, ég sfcal borga
þér 60 daM.“
Ég sagði: „Sahib, ég get ekki
umnið hér lengur fyrir minna en
125 dal.“
Glampa brá fyrir í augum
Priya og bauigamir undir aug-
unum urðu dekkri. Hainrn hló við
og settd stút á munnimn. 1 vifcu-
lokiin fékk ég 100 dal'i. Og Priya,
sá góði maðuir, erfði það ekki
við roiig.
Þama hafði ég unniið sigur.
Það var ekki fyrr en eftir á að
mér varð l'jóst, hverisu nauðsyn-
legt það var mér 'að vinna s’.ík-
an sdgur. Þanmáig var mál með
vexti að nú, eftiir að ég hafði
öðlazt frelsd, var svo komið, að
ég ileit ekki á dauðanm sem óum-
fiiýjamieg endalok, heldur mark-
mið í sjálfu sér. En niú ilfnaði
ég alllur við. Eða ættd ég héldur
að sagja, að skitningaviit min
hefðu farið að taka tii starfa á
ný. En hvað ,gat ég gert þeim til
fróunar í þessarrd bong?
Hér var engin ánægja af göngu-
ferðum, emigir vimir að spjaha
við. Ég gat að vísu keypt mér
ný föt. En til hvers? Til að
honfa á sjálfan mig í þeim í
spegld ? Nei, það yrði aðeins tiil
að beina hugisumum mínum eö
sjáitfum mér atftur.
í þýðingu
Iluldu Valtýsdóttur.
1 kökuibúðimmi svolítið neðar í
götunnd var svissne.sk eða þýzk
kona og önnur frá Fdillipseyjum í
eldhúsinu. Satt eð segja var
hvoruig þeirra nieitt fyrir augað.
Sú sviisisneska eða þýzka hefði
getoð brotið í mér hryggimm með
einu vingjamnilegu klappi og sú
filiipiska var undarilega Mk
gömliu konumium í fjallahéruðun-
um hjá oktaur, þótt u:n.g værd.
Samt fanntst mér ég þurfa að fá
einhveirja útnás og mér flauig í
hug 'að ég gæti ærslazt með þesis-
um kanuim. En þá þorði ég efcki
að taka ábymgðina, Mifcil ósköp,
ég var svo sem búinn að laara
það, að kona er amnað og meilna
en stundairigaman, hún er mikil
um siig, veigur humdmð og eitt-
hvað puind og hvemfur ekki
hljóða’.aiuist af sjónarsviðinu á
eftir.
Svo sigurgieði mín dvlnaði, án
þess að henni yrðu gerð nokk-
ur skil. Og þá fór ég að hugsa
um það, hvað sor.giin getur ver-
ið langvamndi, jafnvei svo að
daiuðinn vetrður eftimsófcnarverð
ur, en gleðin liifir aðeims stutta
Stund. Þetgar augnablik siigur-
gteði minnar vaæ um garð geng-
ið, igreiip óttinn mitg aftur hellj-
artökum, óttinn vegna ólögiegr-
ar veru minniar í þesisu landi,
ótti við fynrvemandi húsbónda
■minn, ótti vegna ofdiirfsku minn-
ar og viið hubshi-komiuna. Og þá
skiilldi ég Mfca að ságur minn var
óverðslkuldaður. Hann vairð bara
fyrir tóma heppmii. Og sú heppni
var aðeins leikur önlaiganna.
Falsvon um örygigi.
Höfum opnað aftur
eftir sumarleyfi
DAVÍÐ S. JÓIMSSON OG CO. HF„
heildverzlun. Sírni 24-333.
velvakandi
0 Viðureign tveggja
persónulcika
Þorsteinn Guðjónsson skrif-
ar:
„Til Velvakanda.
Ekki get ég annað saigt en að
sú breyting sem orðið hefur á
umræðum um skákviðureign-
ina frægu, frá því að ég sendi
frá mér bréf, sem Velvaikandi
birti þrd. 18. júlí sl„ hefur ver
ið mér mjög að skapi. Ég sagði
í niðurlagi bréfs míns að sál-
fræðin (eins og hún hefur ver
ið stunduð) væri ófuiikomin vís
indagrein. En nú siegir ekki ó-
kunnari maður en Jens Enevold
sen í grein (Mbl. 1. ágúst), að
„skáklist á æðsta stigi sé viður
eign tveigigja persónuleika". —
Mikið er yfirlieitt, í erlendum
blöðum, rætt um þessa „viður-
eign persónuteikanna“. Annað
þykir mér þó mikiu merkilegra
í því efni. Þýzka tímaritið „Der
Spiegel" segir þetfca í sinni
lönigu grein um skákkeppnina:
„Schiedsrichter Schmid halt bei
Gehimen dteser Frequienz Ged-
ankeniibertragungen nicht fiir
ausgeschlossen‘‘. Þ.e. að Lothiar
Schmid telji ekki fráteitt, að
hugisanaflutningiur komi til
greina milli slíkra heila (eiginl.:
heila með slíka rafbyllgjutíðni).
Menn taki eftir, að það er sjálf-
ur aðaldómiari feeppninnar, sern
lætuir hafa þetta eftir sér. Það
er eftirbefetarvert að slík um-
mæli, í sambandi við heimsvið-
burð, skuli koma fram hér á
landi, þar sem áhuigi á þessium
fyrirbærum mannshuigans mun
vera aimennari en víðast ann
ars staðar. En það er líka eft-
irtektarvert að það skuli vera
útilendingur, sem kveður upp úr
um þetta. Hinir íslenzku mennta
menn eru duilir og sagnafáir um
þessi efni, sem þeir vita þó mieð
sjálfum sér, að ritað hefur ver-
ið um mjög merkilega hér á
landi.
^ Hugsanaflutningur
Ég minntiist í fyrra bréfi
mínu á ásaikanir um geðveiki,
rangar, sem stundum hatfa kom
ið fram, og var það ekki gert
í þeim tilgangi að ýfa meitt upp
eða spillia fyrir neinum. En sé
það nú þolraiun fyrir mann í
góðri stöðu, með mikinn áhuga
og fyligi á baik við sig, að liggja
undir silíku um tíma, hvað
mætti þá segja um manninn,
sem við eimangrum og fyligis-
leysi vairð að þola slíkt árum
saman, miamn sem vissiutega
hafði snilligáfu til að bera á
mjög háu stigi. Menn eru nú
famir að tala, óduiið og opin-
skátt, um „viðureign persónur
liaikanna", sem byggist á hugls-
anafiiutningi. Qg hvað ætti þá
að vera þvi til fyrirstöðu, að
tekið yrði upp til nýrrar athug
unar gamalt mál, sem fól ein-
mitt þetta í sér, en aldrei fékkst
namnsakað vegna hleypidóma,
sem riktu á þeim tíma. Þagar
sáltfræðLngar hafia viðurkennt
opinberlega, að huigsanaiflutn-
ingiur og önnur slík áhrif séu
staðreynd, er ekki iiengur hægt
að hafa á móti því að rannsófcn
in verði iátin fara fram. Þass
vagna vil ég biðja sáiifræðinga
að láta sem fyrst uppi álit sitt
á hinum tilvitnuðu orðum dr.
Schmids, yfirdómiara í heims-
mieistaraikeppni, að hugsana-
flutningur geti átt sér stað.
Þorsteinn Guðjónsson".
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
Nei, við seljum ekki
ferSatryggingu eftir á.
Ferðist ekki án fyrirhyggju.
Ferðatrygging upp á hálfa milljón í hálfan mánuð
kostar aðeins 270 kr. m. söiusk.
ALMENNAR
TRYGGINGARf
®17700
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II
II