Morgunblaðið - 27.04.1980, Blaðsíða 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 27. APRÍL 1980
fltofgtmfrlfifrife
Útgefandi hf. Árvakur, Reykjavík.
Framkvæmdastjóri Haraldur Sveinsson.
Ritstjórar Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Ritstjórnarfulltrúi Þorbjörn Guðmundsson.
Fréttastjóri Björn Jóhannsson.
Auglýsingastjóri Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar:
Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Skeifunni 19, sími 83033.
Áskriftargjald 4.800.00 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 240
kr. eintakiö.
Kattarþvottur
Þjóðviljans
Skattstiginn, sem mælir
fólki og fyrirtækjum
tekjuskatt, hefur vafizt
fyrir ráðherrum vikum
saman og afgreiðsla hans
dregizt, vegna endurtek-
inna mistaka og ágreinings
í stjórnarliðinu. Hver
„leiðrétting", sem á drögum
skattstigans hefur verið
gerð, hefur jafnharðan ver-
ið túlkuð sem skattalækkun
í Þjóðviljanum. Ef fer sem
horfir í skattlækkunar-
skreytni blaðsins horfir illa
fyrir tekjuöflun ríkissjóðs
annó 1980. Þannig sló Þjóð-
viljinn því enn upp sl.
miðvikudag, að nýjasta
„leiðrétting“ fjármálaráð-
herra á eigin tillögum að
skattstiga þýddi 5500 millj-
óna króna skattalækkun
hjá láglaunafólki, hvorki
meira né minna.
Sannleikurinn er hins
vegar sá að nýjustu skatt-
stigatillögur ríkisstjórnar-
innar þýða a.m.k. 2ja til 3ja
milljarða hækkun tekju-
skatta í heild frá vinstri
stjórnar sköttum liðins árs,
miðað við nýjustu upplýs-
ingar um tekjuaukningu
milli ára og gjaldstofn til
álagningar nú.
Síðasta breyting ríkis-
stjórnarinnar á skattstiga
hækkar skatta hjóna um 40
þúsund krónur, miðað við
fyrri tillögur hennar sjálfr-
ar, hvort sem um háar eða
lágar tekjur er að ræða.
Samkvæmt upplýsingum
reiknistofu háskólans veld-
ur lækkun persónufrá-
dráttar í 505 þúsund krón-
ur 2.6 milljarða tekjuauka
hjá ríkissjóði. Hækkun lág-
marksfrádráttar einstakl-
inga og breyting gagnvart
einstæðum foreldrum kost-
ar ríkissjóð sömu fjárhæð.
Hér er því einungis um
tilfærslu í skattbyrði að
ræða en alls ekki skatta-
lækkun eins og af er látið.
Þar að auki fjara áhrif
eftirgjafar til einstaklinga
út við 4.9 m.kr. tekjumark-
ið, en samkvæmt upplýs-
ingum kjararannsóknar-
nefndar vóru meðaltekjur
verkamanna á sl. ári 5.1
m.kr. Þessi svokallaða eft-
irgjöf nær því ekki til
verkamanns með meðal-
tekjur. Ef borið er saman
við skattalög, sem lagt var
á eftir 1978, er skattahækk-
un nú á meðaltekjur verka-
manns tæpar 200.000 krón-
ur, þegar allt er talið.
Frásögn Þjóðviljans er því
hrein fréttafölsun og katt-
arþvottur af lélegra taginu.
Þjóöartekjur,
lífskjör og framleiðni
ví hefur verið haldið
fram að kaupmáttur
launa, sem rýrnaði nokkuð
1979, haldi áfram að rýrna
1980 — og að ekki sé
svigrúm í þjóðarbúskapn-
um fyrir grunnkaupshækk-
anir. Þetta er rökstutt með
versnandi viðskiptakjörum,
olíuhækkun og verðlækkun
erlendis á útflutnings-
framleiðslu okkar, og
minnkandi þjóðartekjum.
Við þessar aðstæður var
það skylda ríkisvaldsins að
draga saman segl í ríkis-
útgjöldum og lækka skatt-
heimtu, til að rýra ekki
ráðstöfunartekjur fólks og
rekstrarfjármagn fyrir-
tækja enn frekar og um of.
— Því miður valdi ríkis-
stjórnin þveröfuga leið.
Hún þyngdi bæði útsvör og
tekjuskatt. Hún hækkaði
söluskatt og hélt fast við
alla nýju vinstri stjórnar
skattana frá fyrra ári, sem
sumir höfðu þó heitið að
fella niður í kosningasátt-
mála við kjósendur sína.
Jaðarskattar í hæsta
skattþrepi geta nú orðið
sem hér segir: tekjuskattur
með álagi til byggingar-
sjóðs 50,5%, útsvar 12,1%,
sjúkratryggingargjald 2%
og kirkjugarðsgjald 0,2%
— eða samtals 65 skatt-
krónur af hverjum 100
aflakrónum. Þá er enn eftir
hlutur skattheimtu í toll-
um, vörugjaldi, söluskatti,
bensíngjaldi — og öðrum
stjórnvaldsleiðum til að
„telja niður“ vöruverð í
landinu.
Svo háir jaðarskattar eru
ekki hvati til aukins vinnu-
framlags, nýs framtals né
aukinnar verðmætasköpun-
ar í þjóðarbúskapnum.
Þvert á móti draga þeir úr
hvers konar vinnuáhuga.
Ríkjandi skattastefna kem-
ur og í veg fyrir eiginfjár-
myndun í atvinnurekstri og
þar með eðlilegan vöxt,
endurnýjun, tæknivæðingu
og framleiðniaukningu fyr-
irtækja. Hún vinnur því
gegn æskilegum vexti í
verðmætasköpun og þjóð-
artekjum, sem ráða
lífskjörum þjóðarinnar; en
slíkur vöxtur er óhjá-
kvæmilegur undanfari
sambærilegra lífskjara hér
og í nágrannalöndum. Hún
tefur og fyrir þeirri iðn-
þróun, sem að er stefnt, og
mæta á aukinni atvinnu-
þörf vaxandi þjóðar. Og þar
sem þjóðartekjur eru, ef
grannt er skoðað, gjald-
stofn til álagningar ríkis-
skatta vinnur hún í raun
gegn tekjuhagsmunum rík-
issjóðs, ef horft er lengra
en niður á tær sér. Og ekki
þjónar ofsköttun á borð við
þá, sem nú er að stefnt,
yfirlýstum markmiðum í
baráttu gegn verðbólgunni.
i Reykjavíkurbréf
Laugardagur 26. apríl
Vidburdarík-
ur vetur
Veturinn, sem kvaddur var í
vikunni, hefur verið viðburðaríkur
bæði í stjórnmálum innan lands
og á alþjóðavettvangi. Skipbrot
annars ráðuneytis Ólafs Jóhann-
essonar, þingrofið, Alþingiskosn-
ingarnar, stjórnarkreppan og
myndun ríkisstjórnar þeirrar, sem
nú situr, allt eru þetta atburðir, er
síðar verða taldir til mikilla
tíðinda. Sömu sögu er að segja um
töku bandaríska sendiráðsins í
Teheran í byrjun nóvember og
þvinganir þær, sem starfsmenn
þess hafa síðan verið beittir af
óaldalýðnum, sem hefur þá í haldi.
Innrás Sovétmanna í Afganistan
og ófyrirsjáanlegar afleiðingar
hennar bæði fyrir íbúa landsins og
stöðuna á þessu svæði, sem skiptir
sköpum fyrir heimsfriðinn, hefur
gjörbreytt sambandi stórveldanna
í austri og vestri.
Á líðandi stundu ræður mestu,
að framvinda mála verði með
þeim hætti, að fremur dragi úr
viðsjám en þær aukist. Eftir
rúmlega tveggja mánaða setu
ríkisstjórnarinnar er ljóst, að inn-
an hennar er ekki samstaða um
nokkur þau úrræði í efnahagsmál-
um, sem bæta hag þjóðarinnar.
Þvert á móti stefnir allt í þá átt,
að íhlutun ríkisvaldsins í málefni
manna muni stóraukast: Skattpín-
ingarstefnan slævir frumkvæði í
atvinnumálum og stuðlar að stór-
auknum vanda í kjaramálum. At-
vinnurekendur og samtök laun-
þega hafa sameinast í mótmælum
gegn þessari stefnu. í stað þess að
liðka fyrir um lausn kjaramál-
anna hefur ríkisstjórnin aukið á
vandann. Langlundargeð verka-
lýðsrekenda, sem ganga erinda
skattkónganna, hefur leitt til
innri átaka í verkalýðshreyfing-
unni og greinilegt er, að vaxandi
óánægja með forystu þeirra eykur
enn á óvissuna. Hið eina jákvæða
við þá þróun er, að skilningur
eykst á nauðsyn þess að efla
lýðræðið í verkalýðshreyfingunni.
Er nauðsynlegt að Alþingi hafi
forystu um að óskir launþega í því
efni nái fram að ganga.
Taka sendiráðsins í íran hefur
gjörbreytt viðhorfi Bandaríkja-
manna til alþjóðamála. Þar fagna
menn harðorðum yfirlýsingum
um, að óþolandi sé fyrir svo öflugt
ríki að láta þannig lítillækka sig.
Hins vegar er leiðin út úr vandan-
um ekki auðrötuð, það sýnir mis-
heppnaða björgunartilraunin best.
Vegna þeirrar hörku, sem færst
hefur í Bandaríkjamenn vegna
þessa máls og aukins áhuga þeirra
á alþjóðamálum, þola þeir banda-
mönnum sínum illa, að þeir séu
tregir til að styðja bandarískan
málstað bæði gagnvart stjórn
Irans og Sovétmönnum eftir inn-
rás þeirra í Afganistan. Þrátt
fyrir nokkurn skoðanamun hafa
ríki Efnahagsbanaalags Evrópu
og Japans nú ákveðið að grípa til
efnahagsaðgerða gegn íran. Þá
virðist einsýnt, að æ fleiri þjóðir
muni fyrir 24. maí n.k., þegar
frestur til þátttökutilkynninga
rennur út, ákveða að senda ekki
íþróttamenn til Olympíuleikanna í
Moskvu. Leikarnir verða greini-
lega ekki nema svipur hjá sjón og
er erfitt að sjá þau rök, sem mæla
með því, að íslenskir íþróttamenn
geri sér ferð þangað. Raunar er
óskiljanlegt, hvaða hag þéir sjá
sér af þátttöku eins og málum er
komið.
Þjóðarmorð í
Afganistan?
Leppstjórn Sovétríkjanna í Afg-
anistan ákvað 22. janúar sl. að
banna öllum blaðamönnum, sem
ekki eru yfirlýstir málsvarar
kommúnismans, aðgang að her-
numdu landi sínu. Þess vegna eru
fréttir af þeim hörmungum, sem
landsmenn verða að þola, mjög
stopular. Einstaka menn hafa þó
leitað upplýsinga um það, sem er
að gerast í Afganistan með því að
ræða við flóttamenn þaðan. Einn
þeirra er Bandaríkjamaðurinn
Mike Barry en frásagnir hans
hafa vakið heimsathygli og orðið
tilefni til sérstakra andsvara af
hálfu sovéskra stjórnvalda.
Mike Barry er 31 árs og búsett-
ur í Frakklandi. 15 ára hélt hann
fyrst til Afganistan og lærði
tungu þjóðarinnar, þegar hann
dvaldist þar langdvölum á árunum
1963 til 1973. A sínum tíma var
hann í hópi þeirra, sem ákafast
börðust gegn Víetnamstríðinu. í
febrúar og mars á þessu ári fór
hann til landamæra Afganistan
fyrir Alþjóðlegu mannréttinda-
nefndina og aflaði upplýsinga um
ástandið í landinu hjá flótta-
mönnum.
Eftir rannsóknaferðina dró
Mike Barry niðurstöður sínar
saman með þessum hætti: 1) Allir
flóttamennirnir lýstu hryllilegum
áhrifum „eldsprengju", þ.e. nap-
alm-sprengju. 2) Þeir höfðu allir
að minnsta kosti einu sinni orðið
vitni að því, er sovéskir skriðdrek-
ar og brynvarðar þyrlur gjöreyddu
þorpum. 3) Allir sögðu frá pynt-
ingum og margir minntust þess,
að menn hefðu verið grafnir lif-
andi. 4) Margir greindu frá því, að
sovéskir fangaverðir stjórnuðu
fangelsum landsins, einkum í höf-
uðborginni Kabúl. 5) Nokkrir
lýstu undarlegu gasi, sem sovésku
hersveitirnar notuðu.
Mike Barry segir, að afganska
þjóðin hafi breyst: „Hún er buguð
og sannfærð um, að hún eigi í
höggi við andstæðing, sem virði
engar reglur og ætli sér að ganga
af henni dauðri." Og hann telur,
að einskonar sjálfsmorðskennd
hafi heltekið þjóðina, hún vilji
fremur deyja en berjast. Vitnin,
sem hann ræddi við, endurtóku
mörg orð, sem eignuð eru foringja
í stærsta fangelsinu í Kabúl: „Við
látum milljón Afgana lifa, það
nægir til að byggja upp sósíal-
ismann."
Þegar Mike Barry hafði birt
þessar niðurstöður sínar í Frakk-
landi tók sovéski sendiherrann
þar sig til og skrifaði blaðagrein,
þar sem hann lýsir Mike Barry
ósannindamann. Sendiherrann
heitir Stepan Tchervonenko og var
á sínum tíma sendur til Tékkó-
slóvakíu til að koma málum þar í
„eðlilegt horf“ eftir innrás Var-
sjárbandalagslanda í landið 1968.
Eins og einn dálkahöfundur
frönsku blaðanna segir, er það
sjaldséð að sovéskir sendiherrar
taki sig til og svari gagnrýni á
föðurland KGB. Og hann spyr:
Hvorum á að trúa, sendiherranum
eða þeim, sem vettvangskönnun-
ina gerði?
Hvad gera
framsókn-
armenn?
Miðstjórn Framsóknarflokksins
kemur saman til fundar þessa
dagana. Aldrei þessu vant bíða
menn þess með nokkurri óþreyju
að lesa stjórnmálaályktun árs-
fundar miðstjórnarinnar. Valda-
aðilar Framsóknarflokksins hafa
ekki komið saman til svo fjöl-
menns fundar síðan núverandi
ríkisstjórn var mynduð við mikil
fagnaðarlæti flokksformannsins