Morgunblaðið - 27.04.1980, Blaðsíða 24

24
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 27. APRIL 1980

Haddad fyrirliöi kristnu
hægri mannanna í S-Líbanon:
Hefur búið
íbúum þessa
svæðis
griðastað
— og létt hryöjuverkum PLO
gegn Israel
Saad Haddad majór hefur verið mjög í
fréttum upp á síðkastið, eftir að liðs-
menn hans, sem jafnan eru nefndir
„sveitir líbanskra kristinna hægri
manna“ í Suður-Líbanon myrtu tvo
írska gæzluliða Sameinuðu þjóðanna,
tóku tvo fréttamenn höndum og létu sig
ekki muna um að grípa í leiðinni tvo
eftirlitsmenn S.Þ. og halda þessum
fjórum mönnum í gíslingu um hríð.
Það svæði sem um er að ræða er tíu
kílómetra breitt bleti syðst í Líbanon.
Þegar hersveitir ísraela voru á sínum
tíma dregnar til baka eftir innrásina í
Líbanon, þverneitaði Haddad majór að
víkja með sína menn og gekk meira að
segja svo langt að hann kvaðst lýsa yfir
stofnun sjálfstæðs ríkis. Hann hefur
krafizt þess að Kurt Waldheim, fram-
kvæmdastjóri Sameinuðu Þjóðanna
segði af sér fyrir afglöp og fáfræði og
hann hefur verið UNIFIL, eftirlitssveit-
um S.Þ. óþægur ljár í þúfu alla tíð og
torveldað mjög störf þeirra, en morðin á
írunum kóróna þó allt.
Vert er að hafa í huga, að
majórinn og sveitir hans höfðu
hafið baráttu sína þarna löngu
fyrir innrás ísraela og má rekja
málið til borgarastyrjaldarinnar í
Líbanon. Þá lyktaði málum svo að
þetta svæði króaðist nánast af frá
öðrum hlutum landsins. Auk þess
er sjálfsagt að þeir sem eru hvað
áfjáðastir í að fordæma Haddad
og aðgerðir manna hans fyrr og
síðar hafi í huga að á þessu belti
þar sem hann ræður nú lögum og
lofum höfðu skæruliðar PLO
hreiðrað um sig og gerðu tíðar
atlögur að líbönsku hersveitunum,
og sprengjuárásir á þorp og fjöldi
óbreyttra borgara lét lífið. Að svo
búnu gerðu PLO-menn síðan árás-
ir yfir landamærin til ísraels.
Mörg og voðaleg verk voru unnin
— vitanlega í nafni hugsjóna og
hagsmuna eins og jafnan — frá
þessum svæðum, inn í Israel.
Nokkurn veginn óhætt er að
fullyrða að Líbanir almennt séu
andsnúnir PLO-samtökunum og
því er ekki vafi á að íbúarnir á
þessu svæði — en þeir munu vera
um 60 þúsund, hafi fylkt sér
þéttar en ella um Saad Haddad,
þótt ekki sé þar með sagt að hann
njóti einhliða hylli né óbrigðuls
stuðnings. En PLO-menn og hinar
grimmilegu árásir þeirra, einkum
á óbreytta borgara, urðu til að
snúa dæminu Haddad í vil. Þetta
er nú nánast liðin saga og það
verður að færast majórnum til
tekna, þótt sérstæður sé og morð
manna hans á Irunum séu bæði
Að ofan: Hér leggur majórinn sveig til minningar um börn sem myrt voru í landamæraþorpi íísrael fyrir þremur
árum frá stöövum PLO-manna í Suður-Líbanon. Viö athöfnina var Begin forsætisráðherra og Ben Elissar, sem
nú er sendiherra ísraels í Egyptalandi.
Að neöan: Þannig var útlits í bænum Bint Jebel í S-Líbanon eftir atlögu PLO á þorpið fyrir rúmum tveimur árum.
Beate Hamizrachi tók þessa mynd.
óskiljanleg og viðurstyggileg. Það
hefur alltaf veikt stöðu Haddads
hve ósveigjanlegur hann er að
viðurkenna lögsögu S.Þ. á þessum
slóðum og honum finnst hann
sjálfskipaður leiðtogi og frelsari
íbúanna. Hann taldi sig vera á
góðri leið með að uppræta skæru-
liða PLO þegar S.Þ. gripu fram
fyrir hendurnar á honum og það
er honum ógerningur að sætta sig
við.
Saad Haddad majór stendur
ekki eins einn og hann vill vera
láta. Hann og menn hans fá greidd
laun frá Beirut í viku hverri og að
einhverju leyti taka þeir þaðan
fyrirmæli. Hann nýtur dyggilegs
stuðnings Israela eins og kunnugt
er, þótt mikill ágreiningur sé
meðal Israela um aðferðir majórs-
ins. Haddad gerir sér tíðförult inn
í ísrael og í þorpinu Metúlla,
skammt frá landamærum Líban-
ons og ísraels hitti ég hann fyrir
tveimur og hálfu ári.
Ég hafði farið í blaðamann-
aferð til Gæðagerðis í boði Press
Office. Við Gæðagerði hafa ísrael-
ar sett upp merkilega hjálpar- og
hjúkrunarstöð fyrir Líbani hand-
an landamæranna og var ekki
vanþörf á. Þeir útveguðu þeim
einnig matvæli, þar sem akurlendi
hafði spillzt og vopn hafa án efa
farið inn um hliðið í Gæðagerði
frá ísrael. Iðja skæruliða var
veruleg. Eg skrifaði grein um
þessa heimsókn og þá afstöðu-
breytingu sem þessi hjálp hefði
haft hjá íbúum þessa svæðis. Ég
minnist konunnar Söru, sem var
reyndar hálf-ísraelsk og kom á
hverjum degi frá þorpi handan
landamæranna til vinnu í epla-
verksmiðju í Metúlla. Hún hafði
ekki séð mánninn sinn í marga
mánuði, hann komst ekki heim,
því að skæruliðar lokuðu leiðinni
suður á bóginn, vitanlega með
aðstoð Sýrlendinga. Hún sagðist
ekki geta imyndað sér að Líbanir
gætu nokkurn tíma lyft hendi
gegn ísraelum, eftir þá marg-
þættu hjálp sem þeir hefðu veitt
íbúunum í þrengingum þeirra.
Reyndar má benda á, að Líbanir
hafa löngum reynt eftir megni að
halda sér utan við átök við ísraela.
Og Gyðingar hafa náttúrulega
sínar kenningar um það, þeir telja
sem sé að Líbanir séu afkomendur
Esaú. En þá má náttúrulega
minna á að ættfaðir Araba var
Ismail Abrahamsson, hálfbróðir
ísaks, enda skyldleiki ekki ein-
hlítur til friðsemdar manna og
þjóða í millum.
í Metúlla leiddi Sam Becker
bílstjóri frá Press Office okkur á
fund ísraelskrar blaðakonu, Beate
Hamizrachi, sem vann fyrir Jeru-
salem Post. Við skröfuðum saman
og það kváðu við drunur, spreng-
ingar og skothríð í grenndinni.
ísraelskar orrustuþotur flugu lág-
flug yfir svæðið og stefndu til
stöðva skæruliða, hart og títt var
barizt í návígi í nokkurra kíló-
metra fjarlægð. Beate spurði mig
hvort ég hefði ekki áhuga á að
hitta yfirmann líbönsku sveit-
anna, majór Saad Haddad, sem
litið væri á sem eins konar
frelsishetju. Mig langaði vitanlega
til þess, ég kvaðst búast við að
hann væri kannski upptekinn
fyrst svona stæði á; auðvitað gæti
ég sem hægast komið aftur seinna.
Ég hef aldrei síðan skilið hvernig
á því stóð að Haddad var ekki að
stríða með mönnum sínum þessa
stundina, en von bráðar birtist
hann, albúinn til að ræða við mig.
Við settumst í skuggann í garðin-
um hjá Beate, ég og fréttamaður
frá Voice of America og Kristín
ferðafélagi minn og hann tjáði sig
um ástandið. Hann kom ákaflega
vel fyrir, var alvörugefinn og
traustvekjandi í hvívetna og tók
töluvert upp í sig. Hann sagði þá
m.a.: „Við erum umkringdir og
getum ekkert farið. Okkar eini
kostur er að verjast og reyna að
vernda þessi þorp, land okkar,
konur og börn. Stjórnin i Beirut er
gjörsamlega undir hæl Sýrlend-
inga og getur enga björg okkur
veitt og vill það kannski ekki.
Svona hefur þetta verið í marga
mánuði og ef ísraelar hjálpuðu
okkur ekki væri löngu búið að
murka úr okkur líftóruna. Það er
kaldhæðnislegt að eina þjóðin sem
hjálpar okkur eru Israelar. Frá
Israel fáum við vatn og vistir og
þurfi fólk á læknisaðstoð að halda
fer það yfir landamærin.
Við erum ekki aðeins að berjast
fyrir land okkar, heldur og sjálfs-
virðingu, en ísrael viðist vera eina
landið sem skilur tilfinningar okk-