Morgunblaðið - 30.01.1981, Side 18

18
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 30. JANÚAR 1981
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 30. JANÚAR 1981
19

Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Ritstjórnarfulltrúí
Fréttastjóri
Auglýsingastjóri
hf. Árvakur, Reykjavík.
Haraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Þorbjörn Guömundsson.
Björn Jóhannsson.
Baldvin Jónsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aöalstræti 6, sími 10100. Auglýsingar:
Aöalstræti 6, sími 22480. Afgreiösla: Skeifunni 19, sími 83033.
Áskriftargjald 70 kr. á mánuöi innanlands. í lausasölu 4 kr.
eintakiö.
Manntalið
Manntalið, sem framkvæma á nú um helgina, hefur vakið
miklar umræður. Þær spretta ekki af því, að menn séu á
móti því, að þjóðin sé talin með eins nákvæmum hætti og unnt
er, heldur hinu, að ýmsum þykir sem hið opinbera sé farið að
hnýsast um of í einkahagi manna með sumum spurningum í
tengslum við manntalið. Þá hefur einnig verið látinn í ljós sá
ótti, að misfarið verði með þær upplýsingar, sem aflað verður.
Alþingi tók ákvörðun um manntalið með lögum, sem
samþykkt voru 17. desember. Frumvarpið að lögunum var samið
af Klemens Tryggvasyni hagstofustjóra. í því var gert ráð fyrir,
að úrvinnslu skýrslna á grundvelli manntalsins skyldi Hagstof-
an ein annast og yrðu hlutaðeigandi starfsmenn hennar bundnir
þagnarskyldu. Þegar frumvarpið var til afgreiðslu í efri deild
Alþingis, tók Ólafur R. Grímsson þingflokksformaður Alþýðu-
bandalagsins til máls og sagði þetta ákvæði í lögunum óeðlilegt
miðað við núverandi tæknistig slíkrar úrvinnslu. í meðförum
þingsins var frumvarpi hagstofustjóra síðan breytt á þann veg,
að nú er heimilt að láta viðurkenndum rannsóknaraðilum og
opinberum stofnunum í té upplýsingar skráðar á manntal, enda
sé þá nöfnum og auðkennisnúmerum einstaklinga sleppt. Ekki
er getið um neina þagnarskyldu þessara aðila og í lögunum er
úrvinnsla Hagstofunnar nú bundin við „manntalsskýrslur".
Greinilegt er af þessu, að alþingismenn hafa tekið sjónarmið
félagsvísindamannsins á Alþingi fram yfir varúð hins reynda
embættismanns Klemens Tryggvasonar. Ef hans ráðum hefði
verið fylgt, væri mun minni ástæða til þeirrar tortryggni, sem
nú verður víða vart. Nú er það svo um félagsvísindin eins og svo
margt annað, að þeir eru ef til vill fáir, sem komið hafa óorði á
þau. Á svipstundu er ekki unnt að breyta því áliti á þessum
fræðum, sem náð hefur að skjóta rótum, í mörgum tilvikum alls
ekki að ástæðulausu.
Neikvætt viðhorf til manntalsins á einnig rætur að rekja til
þess, að almenningi finnst ríkisvaldið vera orðið alltof
umsvifamikið. Má túlka afstöðuna til þess sem andspyrnu gegn
útþenslu og afskiptasemi hins opinbera kerfis. Þau sjónarmið
eiga fullan rétt á sér og frá þeirri grundvallarreglu má ekki
víkja, sem metur einstaklinginn og frelsi hans meira en
hagsmuni heildarinnar. Manntöl hafa hins vegar oft áður verið
framkvæmd og eru eðlilegur þáttur í lífi hverrar þjóðar og
ómetanleg stoð fyrir hana.
Á blaðamannafundi hefur Klemens Tryggvason bent á það, að
í manntalinu sé aðeins verið að spyrja um saklausa hversdags-
lega hluti, sem alls ekki geti orðið til skaða eða óþæginda fyrir
fólk, jafnvel þótt upplýsingar kæmust á almanna vitorð, sem
hann taldi af og frá. Þá lagði hagstofustjóri jafnframt áherslu á
það, að nöfn einstaklinga væru ekki notuð í úrvinnslunni og
kæmu hvergi fram, aðeins væri spurt um nafn til að ganga úr
skugga um að viðkomandi einstaklingur hefði skilað skýrslu.
Öll þessi rök verða menn að hafa í huga nú um helgina, þegar
þeir svara þeim spurningum, sem fyrir þá eru lagðar. Hver og
einn verður á grundvelli þeirra að taka ákvörðun fyrir sig.
Miðað við þær umræður, sem orðið hafa, er augljóst, að breyting
Alþingis á frumvarpinu um manntalið eins og það kom frá
hagstofustjóra hefur alls ekki verið til bóta.
Pólskir stúdentar og SHÍ
Spennan magnast nú enn á ný í Póllandi. í næstu viku er
boðað þar til allsherjarverkfalls, sem standa á í skamman
tima, og síðar er það aftur fyrirhugað, hafi stjórnvöld ekki orðið
við kröfum verkalýðshreyfingarinnar innan ákveðins frests. Æ
fleiri hópar í Póllandi láta til sín taka í frelsisbaráttunni og má
þar á meðal nefna háskólastúdenta, sem krefjast félagafrelsis
og að verða lausir við pólitíska innrætingu.
Fulltrúar Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta, í Stúdenta-
ráði Háskóla Islands, báru þar upp tillögu í vikunni um að ráðið
sendi pólskum stúdentum stuðningsskeyti. Þessi tillaga fékksi,
ekki samþykkt, þar eð vinstri menn, sem hafa meirihluta í
Stúdentaráði, komu í veg fyrir afgreiðslu hennar. Fáir hafa
verið jafn yfirlýsingaglaðir og háværir um ýmsa þætti
alþjóðamála og vinstrimenn í Háskólanum. Tvískinnungur
þeirra í þeim efnum kemur berlega í ljós í afstöðunni til tillögu
Vökumanna. Er langt síðan jafn glögglega hefur komið fram,
hve tvöfaldir þeir eru í roðinu, þegar hagsmunir heimskommún-
ismans eru annars vegar.
Hvenær skyldu vinstrisinnar á íslandi telja sovéska herinn
hafa hreiðrað svo vel um sig í Afganistan, að þeim sýnist
tímabært að stofna vináttufélag við landið?
AT VINNU ÁST ANDIÐ
Á LANDINU
NOKKUÐ HEFUR borið á atvinnuleysi í ýmsum stéttum,
sérstaklega á höfuðborgarsvæðin og á Akureyri, m.a. hefur
Mbl. skýrt frá því, að fjöldi múrara sé án vinnu á
höfuðborgarsvæðinu og mjög slæmt ástand ríki hjá ýmsum
stéttum á Akureyri. Til að fá nánari fréttir af atvinnu-
ástandinu víðs vegar um land hafði Mbl. samband við
nokkra þá aðila, sem gleggst til þekkja í þessum málum.
Fara þessi samtöl hér á eftir.
Akureyri um þessar mundir. Harð-
indin í vetur ættu stóran þátt,
verktakar ættu í fjárhagslegum erf-
iðleikum og fengju jafnvel ekki
greitt það sem þeir ættu útistand-
andi. Þá væri greinilegt að launa-
maðurinn hefði ekki eins mikið fé
handa á milli og áður og frestaði því
ýmsu í byggingum sínum, sem áður
hefði þótt nauðsynlegt. Þá sagði
hann, að eitthvað væri um það, að
verkamenn sem færu í verstöðvar á
vetrum hefðu frestað því í ár m.a.
vegna þess að fiskverð hefði ekki
verið ákveðið og kjaramál sjómanna
væru ekki til lykta leidd.
Heiðrekur Guðmundsson hjá
Vinnumiðlunarskrifstofu' Akureyrar
sagði að nú væru um 130 manns
skráðir atvinnulausir á Akureyri og
af þeim hópi væri um helmingur
verkamenn, sem hefðu haft ýmiss
konar útivinnu. Hann sagði að þessa
dagana fjölgaði iðnaðarmönnum
daglega á atvinnuleysisskrá og þá
einkum trésmiðum og múrurum.
Hann sagðist ekkert sjá framundan,
sem gæti orðið til þess að laga þetta
ástand, en hins vegar gæti það enn
versnað. Þá er vitað um fyrirtæki
sem sagt hafa upp starfsmönnum, en
þar sem yfirleitt er um að ræða
tveggja mánaða uppsagnarfrest
kemur það fólk ekki á atvinnuleys-
isskrá strax.
Á síðasta ári voru skráðir at-
vinnuleysisdagar 20% fleiri en árið
1979 og sagði Heiðrekur að slæmt
atvinnuástand á Akureyri í desem-
ber sl. hefði valdið mestu þar um.
Helgi Bergs, bæjarstjóri á Akur-
eyri, sagði að þessi vetur hefði verið
mjög harður nyrðra. Þess vegna
hefði dregið úr framkvæmdum, en
fleira sagði Helgi að spilaði inn í og
nefndi breytt vaxtakjör á sama tíma
og lánstími hefði ekki verið lengdur.
Þá hefðu verið gífurlega miklar
byggingaframkvæmdir á Akureyri
undanfarin ár og ekki væri fjarri
lagi að ætla, að markaðurinn væri að
mettast. — Ef dæma á út frá reynslu
undanfarinna ára þá fer atvinnu-
ástand venjulegast batnandi hér er
kemur fram í febrúar. Hvort það
verður þannig í ár skal ég ekki segja
um, en að sjálfsögðu vonum við það,
sagði Helgi Bergs.
Um 130 manns eru nú skráðir atvinnulausir á Akureyri, en voru um
og innan við 60 á sama tima i fyrra og hittifyrra.
Magnús L. Sveinsson, formaður VR:
„Ástandið fer að
nálgast hættumörk“
„HÆGT og hítandi hefur þetta
sigið i þá átt að atvinnutækifærum
hefur fækkað i verzluninni,“ sagði
Magnús L. Sveinsson. formaður
Verzlunarmannafélags Reykjavík-
ur i samtali við Morgunblaðið í
gær. 33 verzlunarmenn eru nú
skráðir atvinnulausir i Reykjavík
og er það óvenju mikill fjöldi.
„Astandið er orðið þannig. að það
fer að nálgast hættumörk,“ sagði
Magnús.
Hann sagði að fyrir áramót hefði
farið að bera á atvinnuleysi fólks í
þessari stétt og eftir áramót hefði
atvinnulausum fjölgað verulega.
Stöðugt fleiri hafa samband við
starfsfólk VR vegna atvinnuleysis
eða ótta við það og sagðist Magnús
óttast að þetta ástand ætti eftir að
„Erfiðleikar
fyrirtækjanna
Pétur Sigurðsson, forseti Alþýðusambands Vestfjarða:
Atvinnuástand með
þokkalegasta móti
nema hvað nokkuð atvinnuleysi er á Flateyri
„ATVINNUÁSTAND hefur verið
með þokkalegasta móti hér á Vest-
fjörðum að undanförnu. og má
reyndar segja, að ekki sé um neitt
atvinnuleysi að ræða nema á Flat-
eyrl,“ sagði Pétur Sigurðsson. for-
seti Alþýðusambands Vestfjarða.
„Hér vinna menn að vísu ekki
langan vinnudag, eða sína átta tíma,
Hallsteinn Friðþjófsson,
Seyðisfirði:
„Agætis at-
vinnuástand“
„VIÐ ÞURFUM ekkert að kvarta,
hér hefur verið ágætis atvinnu-
ástand í allan vetur og enginn án
atvinnu," sagði Hallsteinn Frið-
þjófsson, formaður verkalýðsfélags-
ins á Seyðisfirði, í samtali við Mbl.,
er hann var inntur eftir atvinnu-
ástandinu.
aukast jafnt og þétt og að því
kemur að þau þurfa að draga úr
kostnaði og þjónustu þá um leið.
Þetta gerist ekki í stórum stökkum
heldur hægt og sígandi. Við erum
vanir sveiflum í þessari grein, en
um slíkt er ekki að ræða núna. Þessi
starfsgrein er næmur mælikvarði á
það, sem er að gerast í þjóðfélag-
inu,“ sagði Magnús L. Sveinsson.
Margir, sem ekki
skrá sig í Eyjum
í VESTMANNAEYJUM voru 17
manns skráðir atvinnulausir i gær
og sagði Jón Kjartansson, formað-
ur Verkalýðsfélagsins, að þar væri
slæmt ástand i atvinnumálum, en
því miður hefði það einnig verið
svo á þessum tima oft undanfarin
ár.
„Við gætum eflaust þrefaldað
þessa tölu atvinnulausra hér í Eyj-
um án þess að vera langt frá
raunverulegum fjölda atvinnu-
lausra. Hér eru margir, sem bíða og
sjá hvað setur, aðrir skrá sig alls
ekki þó þeir hafi ekki vinnu og enn
aðrir eiga ekki rétt á bótum og eru
því ekki á skrá,“ sagði Jón Kjart-
ansson.
Hann sagði að þó svo að margir
Eyjabátar væru byrjaðir á vertíð þá
hefðu gæftir verið lélegar og lítill
afli. „Hér kemst þetta ekki í fullan
gang fyrr en kemur fram í febrúar,
en um leið og sá guli gefur sig til þá
vantar hér frekar vinnufúsar hend-
ur heldur en hitt — vonandi," sagði
Jón Kjartansson.
en allir halda vinnunni. A Flateyri
hefur hins vegar skapast erfiðleikar
vegna þess hversu togarinn á staðn-
um hefur aflað treglega að undan-
förnu og þar er nokkur fjöldi manns
á atvinnuleysisskrá," sagði Pétur
ennfremur.
Þá kom fram í samtalinu við
Pétur, að þótt einn og einn dagur
“ hefði fallið úr í fiskvinnslunni, hefði
fólkið ekki misst laun, því allir væru
á fastráðningarsamningi.
Þá sagði Pétur ennfremur, að enn
væri ekki farið að gæta neins
samdráttar í húsbyggingum og því
næg atvinna hjá iðnaðarmönnum. —
„Það fer hins vegar ekki hjá því, að
samdráttar fari að gæta í húsbygg-
ingum, ef svipað ástand varir lengi
áfram, þ.e.a.s. að fólk vinni bara sína
átta tíma. Afrakstur af slíkri vinnu
gefur ekki mikla möguleika," sagði
Pétur ennfremur.
Það kom fram í viðtalinu við Pétur
Sigurðsson, að línuveiðar hefðu
gengið mjög vel og menn vonuðust
til þess, að ástandið kæmist í sitt
gamla horf þegar skrapdögum tog-
aranna linnti.
Bárður Jensson, Ólafsvik:
Allir vinnufærir
menn eru í vinnu
„IIÉR ER engin uppgripavinna
eins og þekktist hér áður. en cigi að
siður eru allir vinnufærir menn i
vinnu. sem er fyrir mestu, og við
kvörtum því ekki,“ sagði Bárður
Jensson. formaður Verkalýðsfélags-
ins Jökuls á Ólalsvik.
„Afli bátanna og togaranna hefur
verið mjög þokkalegur í vetur og
unnið hefur verið átta til tíu tíma á
dag og því má segja að gott hljóð sé í
okkur,“ sagði Bárður ennfremur.
Atvinna virðist
næg á Self ossi
KRISTJÁN Guðmundsson hjá
verkalýðsfélaginu á Selfossi gaf
Morgunblaðinu þær upplýsingar i
gær, að þar væri atvinnuástand
með allra bezta móti.
Nefndi hann sem dæmi, að í
desember og janúar hefðu ekki færri
verið skráðir atvinnulausir siðan
1970. Sagði hann þetta bæði eiga við
verkamenn og iðnaðarmenn. Oft
undanfarna vetur hafa menn verið
skráðir atvinnulausir á Selfossi, sem
starfað hefðu annars staðar, en í
vetur hefði slíkt ekki átt sér stað.
— HÉR Á Akureyri er óhætt að
segja að sé nokkuð alvarlegt ástand
i atvinnumálum, sagði Jón Helga-
son, formaður Einingar á Akur-
eyri, i samtali við Mbl. i gær. í dag
verður haldinn fundur i atvinnu-
málancfnd Akureyrar þar sem
þessi mál verða rædd og einnig
sagði Jón, að hann hefði farið fram
á fund með þeim, sem skráðir eru
atvinnulausir á staðnum. Um 130
manns eru nú skráðir atvinnulaus-
ir á Akureyri. t janúar 1980 voru 60
manns skráðir atvinnulausir á Ak-
ureyri og 55 i janúar árið á undan.
Jón Helgason sagði, að margar
ástæður væru fyrir atvinnuleysi á
Hvorki betra né verra
hjá vörubifreiða-
stjórum en oft áður
„Um leið og sá guli gefur sig til vantar vinnufúsar hendur“ sagði Jón Kjartansson i Vestmannaeyjum
í gær.
ATVINNUÁSTAND hjá vörubif-
reiðastjórum i Reykjavik og
nágrenni hefur oft verið verra á
þessum tíma árs en það er nú, að
þvi er Einar Ögmundsson hjá
Landssambandi vörubifreiða-
stjóra tjáði Morgunblaðinu i gær.
Hins vegar sagði hann að vöru-
bifreiðastjórar hefðu mjög lítið að
gera á Suðurnesjum og á Akureyri
hefðu vörubílstjórar nánast ekk-
ert að gera. Heiðrekur Guðmunds-
son hjá Vinnumiðlunarskrifstof-
unni á Akureyri sagði að þar væru
16 vörubifreiðastjórar nú skráðir
atvinnulausir og hefðu þeir haft
mjög lítið að gera síðustu vikur.
Einar Ögmundsson sagði, að
það væri ekki nýtt að lítið væri
með vinnu hjá vörubifreiðastjór-
um á þessum árstíma. Þessi vetur
hefði verið harður, landið væri í
klakabrynju og því væri lítið um
stórframkvæmdir. Ef á heildina
væri litið sagðist Einar þó álíta,
að atvinnuástand væri hvorki
Svipað atvinnuástand í
Reykjavík og oft undan-
farin ár á þessum tíma
216 MANNS voru skráðir at-
vinnulausir hjá Ráðningarskrif-
stofu Reykjavíkurborgar í gær,
175 karlar og 41 kona. Að sögn
Gunnars Helgasonar er þessi
fjöldi í heildina sambærilegur við
það, sem verið hefur á þessum
tíma undanfarin ár, en hins
vegar sagði Gunnar það vera
áberandi hversu margir múrarar
og verzlunarmenn væru í þessum
hópi.
29. janúar í fyrra voru 195
manns skráðir atvinnulausir í
Reykjavík, 157 karlar og 38 konur.
I lok janúar 1979 voru 304 skráðir
atvinnulausir, 236 karlar og 68
konur.
40 verkamenn eru nú skráðir
atvinnulausir í Reykjavík, verzl-
unarmenn eru 33, þar af 11 konur,
27 múrarar voru á skrá í gær, en
voru 31 fyrir nokkrum dögum. 7
trésmiðir eru skráðir atvinnulaus-
ir og sami fjöldi málara, en það er
ekki talið óeðlilegt ástand hjá
þessum stéttum miðað við árs-
tíma. Hjá Ráðningarskrifstofu
Reykjavíkurborgar eru þeir einir
skráðir, sem eiga rétt á atvinnu-
leysisbótum. Eins og fram kom í
Morgunblaðinu í gær telja Gunnar
Björnsson, formaður Meistara-
sambands byggingamanna, og
Helgi Steinar Karlsson, formaður
Múrarafélags Reykjavíkur, að at-
vinnulausir múrarar í Reykjavík,
Kópavogi, Mosfellssveit og Sel-
tjarnarnesi séu nú á milli 60 og 70
að nemum meðtöldum.
Siglufjörður:
Fyrirtækin standa illa, en atvinnu-
ástand svipað og undanfarin ár
„ÞAÐ ER rangt að gera mikið úr
einhverju atvinnuleysi hér á
Siglufirði, en hins vegar má
undirstrika það, að hin fáu, en
stóru atvinnufyrirtæki hér
standa mjög illa fjárhagslega.
Þess vegna eru menn kviðnir, en
nú í lok janúar cr atvinnuástand-
ið svipað og í mörg undanfarin
ár,“ sagði Kolbeinn Friðbjarnar-
son formaður Verkaiýðsfélagsins
Vöku á Siglufirði.
Kolbeinn var spurður hvort ekki
væri rétt að búið væri að segja
upp 60 manns hjá Sigló-síld og
stórum hópi manna hjá Síldar-
verksmiðjum ríkisins.
— Það er rétt og það er að
sjálfsögðu slæmt. Hitt ber þó að
hafa í huga að menn reikna ekki
með að stoppið hjá Sigló-síld vari
nema í 2—3 vikur. Það er ekki nýtt
að þar komi til rekstrarstöðvana
og iðulega hefur ekki verið unnið
nema í 8—9 mánuði hjá fyrirtæk-
inu undanfarin ár.
— Hjá SR er búið að segja upp
38 mönnum, en þeir hafa þriggja
mánaða uppsagnarfrest, sem mið-
ast við 1. febrúar þannig að þeir
missa ekki vinnuna fyrr en 1. maí.
Við erum nú svo bjartsýnir að
vona að til þessar uppsagnir komi
ekki framkvæmda, sagði Kolbeinn
Friðbjarnarson.
betra né verra en oft áður án þess
þó að hafa nákvæmar tölur þar
um.
38 manns hefur verið sagt upp hjá Sildarverksmiðjum rikisins á
Siglufirði.
Rúmlega tvöfalt fleiri
skráðir atvinnulausir á
Akureyri en 2 síðustu ár