Morgunblaðið - 30.01.1981, Side 24

24
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 30. JANÚAR 1981
Félag íslenskra bygging-
arefnakaupmanna 50 ára
Formaður Kaupmannasamtakanna, Gunnar Snorrason, sœmir þá
Eggert Kristinsson og Hjört Hjartarson gullmerki Kaupmannasam-
taka íslands.
Félag íslenzkra byggingarefna-
kaupmanna hélt upp á 50 ára
afmæli sitt þann 27. desember sl.
með móttöku í húsnæði Kaup-
mannasamtakanna að Marargötu
2.
Formaður félagsins, Leifur ís-
leifsson ávarpaði gesti og sagði
m.a.:
Ágætu félagar og gestir.
Fyrir hönd stjórnar Félags ís-
lenzkra byggingarefnakaupmanna
býð ég ykkur öll hjartanlega
velkomin til þessarar móttöku,
sem er vegna 50 ára afmælis
félagsins, eii það var stofnað 1930.
Markmiðið með félagsstofnun-
inni var að gæta hagsmuna félags-
manna, einkum að því er snerti
lánsverzlun og voru samþykktir
mjög ítarlegir lánsverzlunar-
skilmálar á stofnfundinum.
Stofnendur á stofnfundi voru
níu verzlanir í Reykjavík og Hafn-
arfirði, en þær voru: J. Þorláksson
& Norðmann, Helgi Magnússon &
Co., Völundur, Á. Einarsson &
Funk, Jóhannes Reykdal, Timb-
urverzlun Árna Jónssonar, Dverg-
ur h.f., Isleifur Jónsson og H.
Benediktsson & Co., en stuttu
síðar bættust við Mjólkurfélag
Reykjavíkur, Málarinn og Skógur
hf. í fyrstu stjórn félagsins voru
kosnir: Formaður Jón Þorláksson,
Sveinn M. Sveinsson og Kjartan
Gunnlaugsson. Varamenn: Óskar
Norðmann og Árni Jónsson.
Endurskoðendur: Júlíus Schopka
og Þorlákur Björnsson. Til vara
Isleifur Jónsson. Allir þessir menn
að undanteknum ísleifi Jónssyni
eru nú látnir.
Ágætu gestir, ég ætla ekki að
reyna að rekja sögu þessa félags í
50 ár, þó að í stuttu máli væri, það
býður betri tíma. En þó verð ég að
segja það að full ástæða var til að
stofna þetta félag fyrir 50 árum.
Eins og ég gat um áðan voru það
fyrst erfiðleikar í lánsviðskiptum,
innflutningshöft í heimskrepp-
unni og barátta við álagningar-
höft frá 1938. Síðan stríðsárin með
innflutningsskrifstofuna og fjár-
hagsráði o.fl. o.fl. Það má með
sanni segja að til forustu í félagi
voru völdust afburðamenn til aö
fást við þann vanda er uppi var
hverju sinni og vil ég með sanni
segja að þeim hafi tekist ágætlega
til, ekki einvörðungu félagsmönn-
um okkar til framdráttar, heldur
og öðrum kaupmönnum og lands-
lýð öllum. Störf þessara manna í
Kaupmannasamtökum íslands
sýna og sanna að þeir hafa verið
ágætlega liðtækir og full þörf er á
sterku félagi byggingarefnakaup-
manna og sterkum Kaupmanna-
samtökum, ef hinn frjálsi at-
vinnurekstur ætlar sér að vera
áfram í landi voru. Eg vil biðja
menn að athuga að baráttunni er
ekki lokið. Þó margt hafi áunnist
erum við enn að berjast við sum
sömu vandamálin t.d. álagningar-
ófrelsi og ófrjálsa verðmyndun í
gífurlegri verðbólgu, en sú barátta
hefur staðið I 42 ár. Ég ætla að
biðja menn að lokum að hafa
hugfast að sameinaðir stöndum
vér en sundraðir fölluni vér.
Ég vil biðja formann K.í. herra
Gunnar Snorrason að koma
hingað til mín og taka við smá
gjöf frá félagi voru til K.Í., en það
er málverk eftir einn af okkar
ágætustu kaupmönnum, Sigurliða
heitins Kristjánssonar (Silla). Á
viðfesta silfurplötu er grafið: Til
Kaupmannasamtaka íslands 30
ára. Frá Félagi íslenzkra bygg-
ingarefnakaupmanna 50 ára.
Framkvæmdastjórn Kaup-
mannasamtaka íslands ákvað í
tilefni af 50 ára afmæli Félags
íslenzkra byggingarefnakaup-
manna, eftir tillögum stjórnar
F.Í.B. og heiðursmerkjanefndar
K.í. að sæma þá Hjört Hjartarson
forstjóra J. Þorláksson & Norð-
mann hf. og Eggert Kristinsson
forstjóra Málara lif., gullmerki
Kaupmannasamtakanna ásamt
heiðursskjali. Formaður Kaup-
mannasamtakanna, Gunnar
Snorrason, afhenti merkin og
sagði m.a.:
Heiðruðu gestir, góðir félagar.
Fyrir hönd Kaupmannasamtaka
íslands og einnig persónulega,
árna ég Félagi íslenzkra bygg-
ingarefnakaupmanna allra heilla í
tilefni af hálfrar aldar afmæli
félagsins, en félagið er stofnað
Alþingishátíðarárið 1930.
Árið 1930 minntumst við eitt
þúsund ára afmælis Alþingis ís-
lendinga. Eftir margar myrkar
ófrelsisaldir, var þjóðin vöknuð til
vitundar um sjálfa sig, sjálfstæða
og óháða öðrum efnahagslega. Það
Hrafn Sæmundsson:
Eitt skref inn
í framtiðina
William Heinesen
Gagnrýn-
endur
verðlauna
Heinesen
SAMTÖK danskra gagn-
rýnenda hafa ákveðið að
úthluta færeyska rithof-
undinum William Heine-
sen árleg verðlaun sin
fyrir bókina „Það á að
dansa“ sem kom út á sl.
ári og var einnig gefin út i
íslenzkri þýðingu Þor-
geirs Þorgeirssonar.
Verðlaunin nema 7 þús-
und krónum.
Félag danskra bóksala
veitti um dagin Tage
Skou-Hansen árlega viður-
kenningu sína fyrir bókina
„Over stregen" sem verður
sagt frá í Mbl. en Heinesen
kom þar næstur.
Árið 1981 hefur nú göngu sína.
Þó að hvert nýtt ár sé yfirleitt
öðrum árum líkt, eru þó alltaf
spunnir einhverjir nýir þræðir.
Þannig verður árið 1981 til að
mynda helgað málefnum fatlaðra
fremur venju. Sameinuðu þjóðirn-
ar hafa beint því til þjóða heims-
ins að þær vinni sérstaklega að
málefnum fatlaðra á þessu ný-
byrjaða ári.
Hér á íslandi verður margt á
döfinni hvað þennan málaflokk
varðar. Ef allt fer að óskum, mun
staða fatlaðra batna eitthvað og
skýrast. Margar hendur munu
vinna að faglegum réttarbótum
fatlaðra.
★
En þó að nú virðist rofa til í
málefnum fatlaðra í bili, er það
eitt, sem fatlað fólk má ekki
gleyma. Eitt ár er fljótt að líða og
fatlað fólk verður sjálft að hafa
hönd á bakka og fylgjast náið með
þróun mála. Þetta ár Sameinuðu
þjóðanna er aðeins eitt skref inn í
framtíðina. Því má ekki gleyma
eitt augnablik.
Fáir hlutir gerast af sjálfu sér.
Þetta hefur fatlað fólk orðið að
reyna. Það gagnar til að mynda
lítið að hafa góð lög, ef ekki er
farið eftir þeim. Það gagnar lítið
að sjá alls staðar góðan vilja í
orði, en þurfa síðan að þreifa á
þeim veruleika að lítið sem ekkert
sé gert eða framkvæmt af hinum
góðu áformum.
★
Mig langar að minna á eitt svið
í málefnum fatlaðra, sem ég hef
áhyggjur af og tel víst, að þar
verði á brattann að sækja. Þarna á
ég við það misræmi sem er á stöðu
fatlaðs einstaklings meðan hann
er inni í kerfinu og eftir að hann
kemur aftur út á almennan vett-
vang þjóðfélagsins.
Mikill fjöldi manna fatlast ár-
lega af ýmsum orsökum. Á stofn-
unum er állt gert fyrir þetta fólk.
Á stofnunum eru heilir herskarar
af sérfræðingum og hjúkrunar-
fólki sem snúast í kringum dval-
argesti. Ég efast um að öllu lengra
verði komist í góðri umönnun en á
íslenskum sjúkrahúsum.
★
Svo kemur sá dagur, að hinn
fatlaði kveður stofnunina og verð-
ur aftur að standa á eigin fótum
og glíma sjálfur við veruleikann. í
dag er þessi veruleiki ekki ljós eða
grár, heldur svartur. Eftir að hafa
búið við daglegt öryggi og góða
umönnun, tekur nú oft við meiri
og minni einangrun og oft erfiðar
ytri aðstæður. Og ef fatlaður
maður er ekki svo heppinn að
komast fljótlega aftur út á vinnu-
markaðinn, vill það henda, að
sjálfstraustið dvíni. í sumum til-
fellum missa menn kjarkinn á
þessum tímamótum.
í Morgunblaðinu 20. jan. skrifar
Jakob um laxveiðar í net í Færeyj-
um.
Þetta er hreinn áróður út í
Færeyinga.
Það er vitleysa eins og flest
annað sem Jakob skrifar um þetta
mál. Ætlar Jakob að slá sig til
riddara með því að ráðast á
færeyska sjómenn með ósannind-
um og rógburði? Ekki held ég að
sanriir Islendingar taki undir
slíkt.
Þegar ég hafði lesið grein Jak-
obs um netaveiði eyjaskeggja setti
ég mig í samband við Landsstjórn
Færeyinga og staðfestu þeir að
engin net voru notuð við laxveiði
Hrafn Sæmundsson
★
Og þarna kemur fleira til. Að
glíma við fötlun sína, sem oft er
óþægileg og jafnvel kvalafull,
verður nú aðeins eitt af verkefn-
um hins fatlaða. Fjármál einstakl-
inganna fara úr skorðum. Staða
fjölskyldunnar breytist og taka
verður upp nýjan lífsstíl.
Örorkubætur, svokallaðar, eru
ekki til að lifa af, jafnvel þó að
einstaklingurinn stæði á sléttu
þar, aðeins línuveiði, net væru
stranglega bonnuð og ekki flutt
inn til eyjanna. Tilvitnun Jakobs í
Vísi þ. 16. jan. þar sem er ágætt
viðtal við veiðimálastjóra, Þór
Guðjónsson, er heldur ekki rétt
með farin því veiðimálastjóri
minnist þar hvergi á netaveiði.
í öðru lagi skrifar Jakob um
aflamagn laxveiða Færeyinga og
segir: Árin 1978—79—80 veidd
1101 tonn, og er það líka rangt
með farið.
Hið sanna er samkvæmt opin-
berri aflaskýrslu,
1978 8 skip 37 tonn
1979 7 skip 106 tonn
1980 25 skip 466 tonn
Samtals 609 tonn
fjárhagslega. í verðbólguþjóðfé-
laginu okkar hafa auk þess flestir
meiri og minni skuldbindingar.
Sumar þessara skuldbindinga eru
beinlínis þvingaðar upp á fólkið.
Þannig er það um húsnæðismálin
og innheimtufyrirkomulag skatta.
Það er ekkert grín fyrir einstakl-
ing á íslandi að detta allt í einu út
úr þeim lífsstíl sem okkur er
markaður. Margt fatlað fólk fær
svo sannarlega að þreifa á þessu.
★
Ég hef minnst hér lauslega á
þessa efnislegu hluti og drepið á
það ósamræmi sem er á stöðu
hinna fötluðu innan og utan stofn-
ana. Ég tala af svolítilli persónu-
legri reynslu.
Sem betur fer eru mörg dæmi
þess, að erfiðleikarnir eru yfir-
stignir. í sumum tilfellum gerast
meira að segja ævintýri. Þannig
var það til að mynda með konuna
sem hringdi til mín eftir að ég
hafði skrifað eitthvað um málefni
fatlaðra. Nákominn aðstandandi
þessarar konu hafði fatlast fyrir
nokkrum áratugum. Áður en sam-
talinu lauk, sagði þessi kona, að
hún hefði ekki viljað missa af
þeirri lífsreynslu sem þetta verk-
efni hefði fært sér. Vafalaust hafa
margir fleiri sýnt slíkan mann-
dóm og hlotið slík sigurlaun.
Þáttur aðstandenda hinna fötluðu
rúmast ekki í þessari smágrein.
Þessum þætti er ótrúlega lítill
gaumur gefinn.
Uppistaðan af þessari veiði er
færeyskur lax. Frá 1968 hafa
Færeyingar gert út skip til að
merkja lax við Eyjarnar. Merktir
voru 2000 laxar, enginn af þeim er
veiddur aftur við ísland. Rann-
sóknir á þessum laxi sýna að hann
hefur aðeins verið 2 ár í vatni áður
en hann gengur í sjó, sem líka
bendir til að það er ekki íslenskur
lax, það eru niðurstöður þessara
rannsókna. Eftir skrifum Jakobs
er hann að taka upp hanskann
fyrir Norðmenn og aðrar þjóðir.
Illa eru þeir á vegi staddir að hafa
mann sem ekki fer með réttara
mál, en þú Jakob sleppur ekki
fyrir horn með þín ósannindi.
Grímur Guttormsson:
Svar til Jakobs Hafstein