Morgunblaðið - 29.11.1991, Blaðsíða 8

8 C
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 29. NÓVEMBER 1991
það sem þeir eiga að skera
HEFUR þú skorið þig í fingnrna með
kokkahníf meðan þú varst að flaka fisk?
Ef svo er, þarf það ekki að þýða að þú
hafir farið óvarlega. Hins vegar notaðir
þú rangan hníf, sem er sennilega algeng-
ara en margur hyggur, því að það er
alls ekki hægt að nota hvaða gamla
hníf sem er, þegar verið er að vinna í
eldhúsinu. Margar gerðir hnífa eru sér-
staklega ætlaðar til ákveðinna verka.
Það eru einmitt þeir hnífar sem skera
fingurna á okkur þegar við notum þá
við annað en þeim er ætlað. Ekki er
ráðlegt að geyma eldhúshnífana í skúffu
þar sem þeir rekast hver á annan, held-
ur er æskilegt að geyma þá í þar til
gerðum viðarstandi. Stálblaðið skemm-
ist ef það rekst sífellt utan í annað stál
og hnífurinn missir bitið. Mikilvægt er
að brýna hnífana sína reglulega, en það
er einfaldlega gert með því að strjúka
hnífsblaðinu við brýnið nokkrum sinnum
áður en hnífurinn er notaður. Gamalt
húsráð segir einnig að bit hnífa aukist
við að skera í sundur hráa kartöflu og
núa stálinu nokkrum sinnum við kartöfl-
una.

Besta leiðin til
að geynia eldliús-
hnífa er að geyma þá
í viðarstandi eins og hér
sést. Með því móti er stálið
varið í viðarhólfi, en blaðið eyði-
leggst smám saman ef það rekst
sífellt utan í annað stál, eins og gerist
margir hnífar eru geymdir saman í
Grænmetishnífur. Þessi smáhnífur hentar til margra
verka, öfugt við marga stóru hnífanna. Þennan hníf má nota til
að flysja grænmeti og ávexti, skera niður og saxa margvísleg
matvæli, og taka kjarnhús úr ávöxtum. Það má segja að þessi
hnífur sé notaður eins og framlenging handarinnar, en hann
má, auk þess sem að framan er getið, nota til að skera út ávexti
og grænmeti, með þykkum berki, sem nota á til skrauts. Blaðið
á grænmetishnífum er yfirleitt um það bil átta sentímetra langt.
Brauöhnífur. Hnífar sem notaðir eru til að skera brauð og
kökur eiga að hafa tennt stálblöð. Brauðhnífar eru yfirleitt lang-
ir, með um það bii 26 sentímetra löngu blaði, en styttri hnífar
sem annars eru eins í laginu, eru mjög góðir til að skera niður
tómata og lin matvæli með skorpu. Tennta stálblaðið er aðall
góðra brauðhnífa, en brauð ætti alltaf að skera með slíkum hníf.
Úrbeiningarhnífur. Stálblaðið á þessum hníf er fínlegt
og þunnt, en skaftið öflugt. Hvort tveggja gerir það að verkum
að hnífurinn er meðfærilegur þegar kjöt er skorið frá beini.
Einnig er gott að nota hann við að flaka físk. Þennan hníf
má bæði nota á hrátt og soðið kjöt og sumum finnst gott að
skera kjöt í sneiðar með honum. Hann er þó fyrst og fremst
ætlaður til úrbeiningar.
Kjötsax. Þessi voldugi hnífur, sem hefur þykkt stálblað, er
sérstaklega ætlaður til að saxa kjöt. Hann má meðal annars
nota til að saxa heilan kjúkling í stykki og þá brýtur hann
beinin um leið. Hnífurinn er þungur og stálblaðið um 20 sent-
ímetra langt og 10 sentímetra breitt.
Kokkahnífur. Þetta er einn vinsælasti eldhúshnífurinn
enda hægt að nota hann á margvíslegan hátt. Hönnun hnífsins
er þess eðlis að hægt er að nota hann til að skera og saxa
margvísleg matvæli, kjöt, grænmeti og ávexti. Blað hnífsins
er yfirleitt um 20 sentímetra langt.
Frosthnífur. Þetta er hnífur með meðalþykku 26 sentí-
raetra löngu stálblaði sem er tennt á báða vegu. Annars vegar
er blaðið fínriflað og ætlað til að skera þunnar sneiðar af frosnu
hráefni, til dæmis reyktan eða grafinn lax, og hins vegar er
blaðið grófriflað. Með þeirri hlið er unnt að skera þykkari sneið-
ar, til dæmis brauðsneiðar.
Steikarhnífur. Stálblað hnífsins er um það bil 26 sent-
ímetra langt og hnífnum er aðallega ætlað að skera matvæli
í þunnar sneiðar, til dæmis roast beef, reyktan lax eða kalt álegg.
Steikargaffall. Gaffal af þessu tagi ættu allir að eiga,
því að hann heldur vel við stóra bita sem verið er að skera
niður, til dæmis læri eða stóra steik. Gaffallinn heldur stykkinu
kyrru meðan verið er að skera, auk þess sem hann varnar því
að fólk brenni fingurna ef það heldur stykkinu með höndunum.
Þess má geta að í flestum löndum þykir það mikill ósiður að
snerla elduð matvæli með höndunum.
fc

&
.4

é
Bætum umhverfið
f mm
* ^ v
< \
Bætum okkur
Spilling umhverfis okkar og eiturefna-
nothun íframleibslu neysluvamings er
eitthváb sem heimurinn er löngu búinn
ab fá sigfullsaddan af oggott betur.
Vib leggjum okkar af mörkum til ab bœta
umhverfib og bjóbum mikib úrual um-
hverfisvænna vörutegunda, svo sem
matvœli, bœtiefni, hreinsi- og þvottaefni,
snyrtivörur og ótal margt fleyra.
Fábufaglegar rábleggingar
hjá okkur.
Éh
eilsuhúsið
Kringlan s: 689266. Skólavörðustíg s: 22966

(& vj
Eldhúshnífa ætti aldrei aö lóta liggja í bleyti,
og aldrei aö jivo í uppþvottavél. Þá þarf aö
muna aö brýna hnífana reglulega, og meö
góöri umhyggju, má eiga sömu hnífana í heil-
an mannsaldur.
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 29. NÓVEMBER' 1991
C 9
kveið fyrir sýningu
í fyrsta
skipti sem ég
KÓNGUR, drottning, hrókur, biskup, riddari
og peð. Leó Jóhannsson gaf stólunum sinum
nöfn taflmanna þegar hann hannaði lokaverk-
efni sitt við Konstfack-listaháskólann í Stokk-
hólmi. Hann lét sér ekki nægja að teikna stól-
ana heldur smíðaði þá sjálfur og notfærði sér
þá mcnntun sína héðan að heiman í húsgagna-
smíði. Viðbrögðin voru góð við stólunum svo
hann réðst ásamt skólabróður sínum Björn
Sikehag í að stofna fyrirtæki sem þeir hafa
siðan rekið saman.
Þessa dagana stendur yfir sýning á verkum
Leós Jóhannssonar innanhússarkitekts í Epal en
Leó hefur verið búsettur í Svíþjóð frá árinu
1978 er hann hélt þangað til náms.
Þeir félagar sem reka fyrirtækið 1-3 hafa /
gert það gott, hannað innrettingar fyrir fyrir- /
tæki og verslanir, séð um að innrétta veitinga-
hús, og hótel og smíðað líkön svo eitthvað
sé nefnt. Húsgögn sem Leó hefur hannað eru
seld af fimm fyrirtækjum í Svíþjóð og flutt
út til margra Evrópulanda og til Bandaríkj-
anna.
„Húsgögnin mín hafa oft verið á sýning-
um en ég held að þetta sé í fyrsta skipti
sem ég hef verið kvíðinn fyrir sýningu.
Ég hef aldrei áður komið heim með
það sem ég hef verið að hanna,
bæði vegna tímaskorts og
svo hefur mér aldrei
þótt það nógu sérs-
takt til að sýna hér
heima.”
Verk hans hafa
verið á sýningum
New York og á alþjóð-
legum sýningum í
Köln og Mílanó. Eitt
verka Leós, stóllinn
Diabas hlaut sérstök
sænsk verðlaun,
Utmárkt Svensk
Form árið 1987.
Þessi stóll er meðal
þeirra gripa sem eru
Leó málar í frístundum og hefur tekið þátt í nokkrum samsýningum. Á sýningunni
í Epal eru nokkur málverk líka sem Leó málar í ramma.
Félagarnir Björn Sikehag og Leó Jóhannsson
Verk hans hafa veriö á sýn-
ingum í New York og á al-
þjóðlegum sýningum í Köln
og Mílanó.
í Röhska Museet í Gautaborg.
Þá er Leós getið sem einn þriggja hönnuða
í Svíþjóð í uppsláttarritinu European Masters
árið 1989 en þar er getið um evrópska hönn-
uði sem hafa getið sér gott orð.
- Hefur það hvarflað að þér að flytja aftur
heim?
„Auðvitað hef ég hugleitt það. Ég er kvænt-
ur íslenskri konu, Brynju Þórðardóttur og við
eigum eina dóttur, Kolbrúnu. Það sem hefur
aðallega haldið í mig í Svíþjóð eru tækifærin.
Markaðurinn er miklu stærri en hér heima og
möguleikarnir fleiri. Við skreppum hinsvegar
af og til hingað heim í helgarferðir.”
- Hvað eru þeir félagar að fást við núna?
„Það sem er mest spennandi er verkefni sem
við fengum við að koma á laggirnar húsgagna-
framleiðslu í norðurhéruðum Svíþjóðar. Við
munum leggja áherslu á að nýta þann efnivið
sem þar er, furu og birki og hreindýrahúðir
og fá sama í lið með okkur því handbragð
þeirra er mjög sérstakt.”
■
Guðbjörg R. Guðmundsdóttir
Gefið börnum
ekki hjól of snemma
Það er alltaf gaman að sjá barn sitt
á fyrsta hjóli sínu. Oft hafa börnin
ekki vald á því að stíga hjólið og stýra
í senn. Látið því barnið ekki á þrí-
hjól of snemma. Hjálmur er hveiju
arni nauðsynlegur þar sem alvar-
lega höfuðmeiðsl geta hlotist við
fall af þríhjólinu. Einnig er
hætta á að stýrið rekist í
kviðarhol barnsins við fallið
og geta alvarleg meiðsl hlot-
ist á líffærum í kviðarholi.
Við notkun á hjálmi á þrí-
hjóli venst barnið á notkun
hans, og eru þá meiri líkur
á að barnið noti hjálm
áfram þegar skipt er yfir í
tvíhjól. Sama gildir með tvíhjól.
Látið barnið ekki fá tvíhjól of
snemma. Mikilvægt er að foreldr-
ar kenni barninu að hjóla. Það er
ekki nóg að kunna að hjóla og
halda jafnvægi. Barnið þarf
einnig að kunna að bremsa og
geta stýrt hjólinu af öryggi.
Hjólið verður að velja sam-
kvæmt stærð bamsins. Hafa
skai í huga að bamið getur í
hita leiksins gleymt stað og
stund og þess vegna brunað út
á næstu umferðargötu þrátt fyr-
ir ítrekaðar aðvaranir,
Frá Slysavamafclagi íslands