Morgunblaðið - 17.02.1995, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 17.02.1995, Blaðsíða 6
6 D FÖSTUDAGUR 17. FEBRÚAR 1995 MORGUNBLAÐIÐ FERÐALOG ívænu umhverfi á Skiphól " SUMAR flugstöðvar hafa betri áhrif á mig en aðrar. Sumar eru svo viðskiptavinavænar að ég get með hinu glaðasta geði unað mér langtímum saman, rápað um, setið á veitingastöðunum, horft á fólkið. Ein þeirra er Skiphóll við Amster- dam. Ég er ekki ein um þessa skoð- un; Skiphóll hefur síðustu ár verið ofarlega/efst á öllum listum yfir bestu flughafnir í heimi. Þó Skiphóll sé giska stór og mikill um sig er stærðin samt við- ráðanleg og þekkilega fyrir flestu hugsað. Það er hlýr stíll yfir versl- unum og i stað þess að hver sé með sína liti og æpandi auglýsinga- spjöld eru allar verslanir á Skiphól eins úr garði gerðar. Merktar á sama hátt og með sömu litunum. Það skapar samræmi sem ég fann en tók ekki eftir. Ekki fyrr en Leon Verhallen, einn markaðs- stjóra Skiphóls, benti mér á þetta. Því virkar umhverfið rólegra en t.d. á Kastrup, sem mér þykir þó líka viðkunnalegur staður. Leon Verhallen gekk með mér um flughöfnina Skiphól þegar ég var þar á ferð í haust og sýndi mér húsakynni. Eins og alkunna er stendur yfir stækkun, enda ekki vanþörf á, því Skiphóll er 4. stærsta flughöfn í Evrópu. Um völlinn fór 21,3 milljónir farþega árið 1993. Þar af voru 17,7 milljón- ir í áætlunarflugi, 3,1 í leiguflugi og 500 þúsund biðfarþegar. Leon sýndi mér tölur sem segja alltaf sögu; árið 1989 voru farþegar 15,7 milljónir. Næsta ár var^aukn- ing, en 1991 stóð farþegátala í stað. Það er ekki slæmt í sjálfu sér, þegar haft er í huga að það var ár Flóastríðsins og flugumferð hrundi um heim allan. Síðan 1992 hefur verið 8-16% aukning á ári. Það er ekki vafi að Skiphóll ¦ hefur átt ómetanlegan þátt í að koma Hollandi á heimskortið. Stiklaú ð sðgunni SÚ BORG sem heitir Búdapest - síðan 1873 en það ár sameinuðust Búda, Óbúda og Pest í eina stóra borg - og landið Ungverjaland síðan 896 eiga sér býsna langa menningarsögu. Fyrir okkar tímatal bjuggu Keltar hér á bökkúm Dónár og höfðu bækistöð þar sem nú heitir Gellert- hæð í Búda á vestari bakka árinnar. Keltarnir voru siðmenntaðir og not- uðu járn kunnáttusamlega og smíðuðu skartgripi úr gulli sem varðveist hafa og skoða má í söfnum. Eflaust hafa þeir líka ort þótt ekki sé það vitað. ÁREYNSLULAUST samræmi - það er Skiphóll. „Auðvitað erum við vel í sveit sett, en samt er stórkostlegt að þetta litla land skuli hafa náð öðrum eins árangri," sagði Leon og ekki skaðar orðstír ríkisflugfélagsins KLM. Það er hægt að gera sér ýmis- legt til dundurs sem höfðar að vísu ekki til mín; glænýtt spilavíti, heilsuræktarstöð, golfvöllur. Ágæt aðstaða er fyrir börn og svo eru tvö ódýr hótel þarna einhvers stað- ar. Ótal setustofur fyrir farþega í hinum og þessum vildarklúbbum, salir með tolvum, föxum, tækjum og tólum fyrir viðskiptamenn. Að því er hagræði að farþegar þurfa ekki að ganga nema fáein skref eftir að komusal sleppir til að geta stigið upp í lest. Og rútur og leigubflar eru á hverju strái. Á hinn bóginn er sjálfsagt að reyna lestina og spara gyllini. Nú nota 78 flugfélög Skiphól, 49 evrópsk, 8 frá Miðausturlönd- um, 11 frá Austurlöndum fjær, 2 frá S-Ameríku og 4 frá Afríku. Til að átta sig á þeirri mikiu umferð sem er um völlinn er auð- vitað gaman að sitja og horfa þeg- ar vélarnar fara á loft. En þá er líka sniðugt að glugga í tölur: frá Amsterdam eru 2.213 ferðir á viku til 105 staða innan Evrópu og 496 á viku til 109 staða utan Evrópu. Árið 2000 munu fara 30 milljónir árlega um völlinn. Það lætur því nærri að vél taki á loft frá Skiphól 400 sinnum á hverjum degi. Það er hægt að gleyma sér yfir öðru eins. ¦ Jóhanna Kristjónsdóttir Á 1. öld e.Kr. komu Róm- verjar hingað og stökktu Kelt- *y um á brott og reistu borg ¦5 nokkru norðar við ána þar sem ^ nu heitir Kastalahæð. Borgina ¦ kölluðu Rómverjar Aquincum *5# og vard hún höfuðborg í einu flB margra ríkja þeirra, Neðri SPannóníu. Þegar flest var bjuggu 25-30 þús. manns þar og voru sannkallaðir borgarar: handverksmenn, kaupmenn, Mkm prestar. Hermennirnir höfðust *JJ* við í búðum sunnar þar sem 2j heitir nú Óbúda eða Gamla- flB Búda. Greinilegar menjar um þessa rómversku byggð sjást enn í dag. í Óbúda eru rústir af hringleika- húsi sem sumir telja að hafi verið stærra en Colosseum í Róm og rúm- aði um 15 þús. áhorfendur. A milli Óbúda og Aquincum má sjá leifar af vatnsveitukerfi Rómverja, en sið- menning þeirra og velmegun þeirra hér, svona langt frá móðurborginni Róm, byggðist að hluta til á heita- vatnsuppsprettum sem voru fjöl- margar og eru enn og búa yfir undarlegum lækningamætti. Útlínur Aquincum-borgar eru enn á sínum stað eftir nær 2.000 ár. Skammt frá borgarkjarnanum er annað hringleikahús, allmiklu minna en hitt. Þar heitir vestara hliðið Hlið dauðans eftir gladíator- unum sem féllu í valinn í bardögum og voru bornir út um þetta hlið. Þrjú búr að nokkru uppgerð liggja að ljónagryfjunni sem var. Nýlegar mannvistarleifar má á þessum nöpru, döpru vetrar- og efnahags- kreppum dögum sjá í gömlum vflli- dýrabúrum: rúmdýnugorma, saur, plastpokarifrildi, landsteina, bjór- dósir. Hér lýstur saman glæstri, kannski grimmri fornöld og dreggj- um nútímans, undanrennu komm- únisma og kapítalisma. Til að verjast ásókn barbara úr austri reistu Rómverjar varðstöð á eystri bakka árinnar og kölluðu Contra-Aquincum. Enn sjást rústir hennar. Rétt hjá hefur verið settur upp nútíma skúlptúr sem sýnir róm- verska hermenn á varðbergi, gón- andi í allar áttir eftir barbörum. Seinna var byggður varnarvegg- ur í hálfhring í kringum dálítið svæði austur af Contra-Aquincum. Hann lá innanvert við þá hring- braut sem nú spannar Mið-Pest og kallast Litli-hringur. Brot af honum má enn sjá á stöku stað ef vel er gáð. Hann eins og vex inn í hundr- að ára gömul hús við Litla-hring, en tilfellið er auðvitað að húsin eru byggð upp að veggnum beggja megin frá. Rómaveldi liðaðist í sundur eins og öll stórveldi gera fyrr eða síðar. Það kom í hlut Atla Húnakonungs að hrekja Rómverja frá Aquincum og Pannóníu á 5. öld e.Kr. En ríki Atla stóð ekki lengi, ekki lengur en hann staldraði sjálfur við í þessu lífi. Á eftir Húnum komu Austgot- ar, Langbarðar, Avarar. Þetta voru Hvað eru íbúar landanna margir ? Land Kína Indland Bandaríkin Indónesía Brasilía Rússland Pakistan Japan Bangladesh Nígería Mexíkó Þýskaland Víetnam Filippseyjar iran Tyrkland Thailand Bretland ítalía Frakkland Egyptaland Búrma Suður-Kórea Suður-Afríka milljónir 1.196,5 911,0 261,0 193,4 163,2 149,3 127,6 125,4 120,7 97,4 86,9 81,2 73,7 66,2 65,8 61,4 59,8 58,4 58,0 58,0 58,0 45,7 44,6 41,9 Ferð með björgum fram OÉ UNDARLEG umskipti eru að ^f fara af suðurströnd Gran ¦J Canaria og yfir á vestur- g" ströndina. Landið breytir um ^SSf svip, fjöllin skipta litum og Qg náttúran tekur á sig þá mynd, ^ sem íslendingur á von á þar 2J syðra. Þetta land er svo víða Síslenzkt að yfírbragði. Það vantar bara vatnið. Við ókum í vestur frá Ensku ströndinni, meðfram strönd og sums staðar utan í og gegnum kletta. Suðurundan gráblár sjór, þar sem enn gefur fisk, en landið, sem áður var líf, er nú grjótbarin óbyrja. Hver ströndin tekur við af ann- arri og ferðamannabæir, sem hafa vaxið upp úr fiskiþorpum eða verið búnir til úr engu. Enn má finna andblæ liðins tíma, en hótelbygg- ingar, sem eru hengdar utan í skálahlíðarnar, bera sums staðar allt ofurliði. Drake fauk fyrir lítið En skúturnar strekkja i legufær- in í Arguineguinhöfn og Puerto LITAÐYRÐ fjailanna Rico. Og á sjó mátti sjá margt fley- ið, fiskimenn og ferðamenn í bland og seglbrettin á annarri hverri öldu. Skyndilega birtist gamalt seglskip líkt og þar færi Onedin skipstjóri eða Francis Drake hefði snúið aftur til að berja á þeim sem hröktu hann hér frá ströndum fyr- er Landmannalaugsk. ir 400 árum. Það er svo eftir túris- manum, að okkur var síðar sagt að ferðamönnum væri boðið upp á siglingu með slíku skipi. Hvernig á maður að geta fundið söguna, þegar Francis Drake fýkur fyrir svona lítið! Mogánhöfn er þessara staða beztur. Þar mátti finna friðsæld, sem var borin uppi af gömlum húsum og gangandi fólki. Og á Kafteininum fékk ég þá beztu fiskisúpu, sem ég borðaði í þessari ferð. Tll betra lands Upp Mogándalinn liggur leiðin frá ströndinni til fjalla. Nú tekur betra land við, dalur sem ber græn- an lit og ávexti gróðursins. Og gróðrinum fylgja dýr og fuglasöng- ur í lofti. Og af dalnum taka fjöllin við, kjarriklædd neðra og svipmikil uppi. Sjórinn er horfinn okkur. Fjölbreytileiki þessara fjalla er ótrúlegur; eins og hvert gil sé heimur út af fyrir sig. Grjótið og gróðurinn einhvern veginn öðru vísi hér en þar. En puntur vex í vegkantinum. Og litadýrðin í fjöll- unum miðja vegu milli Mogán og San Nicolás er landmannalaugsk. Þegar hallar norður af sést aftur til sjávar fram af gróðursældinni. Við ökum um San Nicolas og um La Aldea, þar sem okkur er sagt, að merkar fornleifar hafí fundizt, m.a. steingervingar. Þegar Aldea sleppir tekur vegurinn með strönd- inni aftur við. En vesturströndin er með öðrum brag en syðra.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.