Morgunblaðið - 02.06.1995, Blaðsíða 3

Morgunblaðið - 02.06.1995, Blaðsíða 3
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR2.JÚNÍ1995 C 3 DAGLEGT LIF „Nemendur tíu bekkjo off nítján f lokka rusl daglego og setja í safnhauga." kemur Vilborg stoðarskólastjóri á að gáfulegra væri að gefa skólan- um moltuna í afmælisgjöf. Fyrlr hvern? Þegar hér er komið er umræðan farin að snúast um hvort krakkarnir séu að huga að umhverfismálum ein- göngu fyrir kennarann og skólann og í ljós kemur að hjá sumum ristir málefnið ekki djúpt. Hjá flestum eru um- hverfisþættir þó orðinn ákveðinn hluti af tilver- unni. í þessum töluðu orðum Runólfsdóttir að- inn í stofuna og fylgist með umræðum. Hún spyr hvort þau haldi að þau muni flokka rusl þegar þau verði fullorðin. „Já, alveg örugglega," svara flest þeirra full ákefðar. Krakkarnir segjast hafa lært heil- mikið af verkefninu, þrátt fyrir að hjá fáum sé umhverfisvernd farin að teygja sig í nokkrum mæli inn á heimilin. Að vísu kemur í ljós að á nokkrum heimilum er sorp flokkað að staðaldri en það er ekki nýtt af nálinni. „Við hendum samt ekki rusli á göturnar," segja þau. Aðspurð kveðst Vilborg ekki vilja þrýsta á kennara að flokka rusl í skólastofunni. „Þetta verkefni hefur einmitt verið skemmtilegt vegna þess að það sprettur af lítilli hugmynd, sem hefur vafið utan um sig. Smám saman bættust fleiri kennarar og nemendur í hópinn, sem hafa gert málefnið að sínu. Ég tel það skemmtilegri leið en fyrirmæli að ofan, enda er mikill ójöfnuður fólginn í því að allir séu að gera^ það sama. Margir kennarar vinna að öðrum áhugaverðum viðfangsefnum sem verðugt væri að fjalla um. Ég sé þó fyrir mér að innan skamms verði flokkun á sorpi hluti af daglegum rekstri skólans," segir hún. „Það er gott þegar skólanum tekst að þróast og breytast í samræmi við það sem er að gerast í þjóðfélaginu." ¦ Hildur Friðriksdóttir Framleiðendur tölvuleikja eyða tugum milljóna í að þróa ljóta ofbeldisleiki „MIKIÐ ofbeldi er í barnatímum ' sjónvarps og 94% af efni sem bömum er boðið uppá inniheldur ofbeldi. 80% þeirra sem beita ofbeldi í barnatím- um eru karlar. Það eru aðallega gam- almenni, konur og minnihlutahópar sem verða fyrir barðinu á ofbeldis- seggjunum. Afleiðingar þess sjást nær aldrei." Þessar upplýsingar eru úr banda- rískri rannsókn sem gerð var 1992 í Bandaríkjunum og Evrópu. Dr. Margaret Pollak sem flutti fyrirlestur á ráðstefnu í Norræna húsinu nýver- ið, um börn og sívaxandi tækni, vitn- aði í þessar niðurstöður. Dr. Marg- aret er fyrrverandi yfírlæknir við Kings college í London. Eyða stórfé í að þróa IJóta leikí Það sama á við um tölvuleiki og barnaefni sjónvarps, ofbeldi er í flest- um leikjum. Margaret segir að 8 af hverjum 10 börnum á aldrinum 9-14 ára spili tölvuleiki og veltan í sölu leikja í Bretlandi er gífurleg. Hún bendir á að japönsku fyrirtækin Sega og Nintendó hafi náð undir sig 62% af breska tölvuleikjamarkaðnum og á síðasta ári eyddu forsvarsmenn Sega u.þ.b. 19 milljónum punda í að þróa leiki sem eru enn hryllilegri en leikir helstu keppinautanna. Flestlráttueinfaldar lelkjatölvur Margaret gerði rannsókn á tölvu- notkun í grunnskóla í London. 576 nemendur voru spurðir hverjir ættu tölvur heima og í ljós kom að 78% barnanna höfðu aðgang að tölvum heima. Flest börnin áttu við leikja- tölvur á borð við Nintendó og Sega en ekki venjulegar tölvur. Margaret tók einungis þau börn með í rann- sóknina sem höfðu aðgang heima að venjulegum tölvum og það voru alls 172 börn. Hún fylgdist síðan með þeim um tíma og reyndi að komast að því hvort þau væru tölvufíklar, Dr. Margaret Pollak Morgunblaðið/Árni Sæberg þ.e.a.s. hvort þau væru háð því að vera í tölvu- leikjum. Mat hennar á því að vera tölvufíkill var ef vikulega var setið við tölvuleiki meira en 28 klukkustundir og líka ef tölvunotkunin gerði að verkum að barnið missti kannski af kvöldmatn- um eða öðru sem fj'öl- skyldan gerði saman, missti úr svefn vegna setu fyrir framan skjá- inn eða leiddi til rifrilda milli foreldra og barns. Bara strákar sem reyndust tölvuf íklar Niðurstaðan var að 7% barnanna töldust tölvufíklar og allt voru það drengir. Þeir voru með frekar háa greindarvísitölu og höfðu tölvur í herbergjum sínum. Piltarnir voru ein- ir að leika sér á tölvu, yfirleitt í of- beldisleikjum og þeir léku sér klukku- stundum saman í einu. Þeir áttu sam- eiginlegt að vera nokkuð feimnir og óframfærnir. 450 ofbeldísmyndir á12mánuflum - Hvaða áhrif hefur það á börn að horfa á mikið ofbeldi? „Börnin okkar eiga á hættu að missa hæfileikann til að greina milli þess hvað er rétt og hvað er rangt þegar þau horfa upp á ofbeldi nær daglega og þau verða árásargjarnari en ella", segir Margaret. „Þau geta jafnvel farið að halda að það sé allt í lagi að beita vini sína eða aðra ofbeldi. Við sem erum búsett í Bret- landi horfðum fyrir nokkru upp á tvo drengi misþyrma og drepa 2ja ára barn. Það kom i ljós að annar dreng- urinn hafði fyrir skömmu horft á myndband þar sem myrt var með svipuðum hætti og þeir gerðu þegar þeir deyddu litla barnið. Þá kom á daginn að faðir þess pilts hafði 12 síðastliðna mánuði leigt 450 ofbeldis- myndir. Raunveruleikaskyn barna sljóvg- ast og kann að brenglast alvarlega ef þau eru t.d. verðlaunuð fyrir að drepa sem flesta í tölvuleikjum. í sumum leikjum fá krakkar hámarks- stigafjölda ef þau ná að drepa sem flesta andstæðinga sína á skjánum." Nýtum okkur tæknina ájákvædanhátt í öllu tali um ofbeldi segir Marg- aret að ekki megi gleyma því að tæknin er til frambúðar og börn hafa mjög gaman af tölvuleikjum og vilja fá að horfa mikið á sjónvarp. Með því að sitja með börnunum og ¦ fylgjast með því hvað þau eru að fást við má nýta sér þessar framfar- ir á jákvæðan hátt. „Það er tilvalið að fræða þau i gegnum þessa miðla og auðséð að þau börn sem eru alin upp með nútíma tækni standa betur að vígi en margt fullorðið fólk þegar kemur að þvi að kunna á tölvur." Hún álítur samt að foreldrar þurfi að setja strangari tímamörk um setu fyrir framan skjáinn. Með því að leyfa börnum sínum ekki að leigja bönnuð myndbönd og kaupa ekki ofbeldisleiki handa þeim leggja for- eldrar sinn skerf af mörkum. M grg ¦¦ MMBI.«MiaB». yjL. 1 m xi: • SB5!lí!ll!u'SfJsilSt^ .'.«1*1 QJfcl MM n HvftJlslanöVÍtta fálkinn HPI konunga m Jm Twm a "3M'»M!.....¦"* -g.«SBÍKiIiy»»g&'<»*!"* fctaiSÍSíJ. ji^^iSig 5?í«v»j^ »p Morgunblaðið/Sverrir KÚNSTBRÓDERAÐa fálkamyndin sómir sér vel i stofunni hjá Unni og Gisla. Hannyrðir eru eftirlælisiðja Unnar, þótt hún þurfi núorðið að nota stækkunargler við saumaskapinn. ísaumaði fálkinn hennar Unnar er nú í ramma og sómir sér vel í stofunni í íbúð 601 innan um fjölda annarra ísaumsmynda, kúnstbród- eraðra og krosssaumaðra, að ógleymdum teppum, sem Guðmund- ur hefur dundað sér við að ryja hin síðari ár. SKÍRNARVEISLA á heimili Unnar og Guðmundar árið 1945. F.v. tengda- móðir Unnar, Guð- munda Guðmunds- dóttir, föðursystir- in og fósturmóðir- in Stefanía Jóns- dóttir, dæturnar Sjöfn og Ileba, Agústína í fangi Unnar, og Guð- mundur. Ef vel er gáð sést gamla f álkateikningin í bakgrunni. Myndarskapurinn var ekki ókeyp- is, en Unnur segir að silkigarnið hafi kostað um 11 þúsund krónur. Ef til vill á mynd Unnar eftir að prýða Þjóðminjasafnið að mörgum áratugum liðnum og þykja hin mesta gersemi. Að sögn Viktors Smára myndi gamla fálkateikningin sóma sér vel þar. Hann segir hana merki- lega vegna þess að ekki séu til marg- ar vel gerðar íslenskar teikningar frá aldamótum eða þar um bil og síst eftir óþekkta listamenn. „Teikningin er merkt G. Ólafsson, sem er að því ég best veit óþekktur listamaður. Hún er trúlega ekki eldri en frá árinu 1880, en óvenjugóð vegna þess að G. Ólafsson hefur haft þrívíddarskynið í lagi, en slíkt var fremur óvenjulegt hjá leikmönn- um og raunar alveg á mörkunum hjá lærðum listamönnum í þá daga." Unni er gamla teikningin afar hjartfólgin og segist aldrei myndi láta hana af hendi. „Tvær fáika- myndir rúmast alveg prýðilega hjá mér," segir hún og bíður spennt eft- ir að fá gömlu myndina úr viðgerð. vþj Gulrætur og beta-karótín HINIR staðföstu, sem gæða sér fremur á gulrótum, brok- kólí eða öðrum beta-karótín- ríkum fæðutegundum í stað sætinda á milli mála, ættu að gleðjast yfir nýjustu upplýs- ingum í bandaríska heilsurit- inu Prevention. Þar er haft eftir Dr. John Erdman, sérfræðingi um beta- karótín og yfirmanns næring- arvísindadeildar háskólans í Illinois, Urbana, að til þess að beta-karótínið komist betur í gegnum þarmavegginn og í líkamann sé betra að neyta þess með fitu. Þrjú til fimm grömm af fitu segir hann duga og mælir með smáfiís af fitulitlum osti eða tveimur teskeiðum af fitu- snauðri fdýfu. Dr. Erdman segir að á fastandi maga sé harla lítið gagn í gulrótunum einum og sér. Hann hvetur þó ekki til að gefa slíka neyslu upp á bátinn, því allt græn- meti innihaldi næringarefni, sem ekki þurfi að bæta upp með fitu, auk þess sem það sé trefjaríkt. ¦

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.