Morgunblaðið - 10.06.1995, Blaðsíða 3

Morgunblaðið - 10.06.1995, Blaðsíða 3
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR10.JÚNÍ1995 C 3 Munkurinn hækkar ítign f,ijiiiiisniiií r^HI CHICHESTER Festival-leikhúsið. Listræn stjórn Chichester Festival-leik- hússins er nú í höndum stórleikarans Dereks Jacobis. Sveinn Haraldsson heldur hér áfram unujöllun sinni um breskt leikhús- líf og lýsir því hvernig hann heillaðist af leik Jacobis í Hadrian VII. STÓRLEIKAKINN Derek Jacobi hefur nú tekið að sér listræna stjórn á Chic- hester Festival-leikhúsinu og sýnir þar stjörnuleik í aðalhlut- verkinu í leikritinu Hadrían VII. Það er gaman að sjá tilþrifin hjá þessum stórleikara eftir rislítinn leik hans í sjónvarpsþáttunum um munkinn Cadfael í vetur sem leið. Meðal listamanna sem munu vinna við leikhúsið undir hans stjórn á þessu leikári eru Lauren Bacall, Ian Ric- hardson, og leikskáldin Alan Ayckbourn og Harold Pinter. Ayckbourn mun leikstýra eigin verki og Pinter mun hvort tveggja leika og leikstýra, auk þess sem leikrit eftir hann verð- ur sett á svið. Chichester er smábær á enska vísu, með milli tutt- UgU Og þrjátíu þÚSUnd Jacobisem íbúa, þó hún teljist „city" Frederick samkvæmt enskri mál- Bolfe. venju (aðsetur biskups). Leikhúsið þjónar þó miklu stærra svæði og borgirnar Southampton, Portsmo- uth og Brighton eru allar í innan við klukkustundar akstur frá Chi- chester. Leikhúsið í Chichester er hugar- fóstur Leslie Evershed-Martins sem varð til á köldum vetrardegi árið 1959 þegar hann var að horfa á sjónvarpsþátt um Shakespeare Memorial-leikhúsið í Stratford í Ontario í Kanada. Hann lagði á það áherslu frá byrjun að aðalleik- sviðið yrði einhverskonar nú- tímaútgáfa af forn-grísku leik- rými, þar sem áhorfendur um- kringdu lítillega upphækkað sviðið á þrjá vegu. Evershed-Martin taldi að leikskáldum og öðru leikhús- fólki ætti að gefast kostur á að setja upp verk við þessar aðstæður í að minnsta kostieinu leikhúsi í Englandi. Við þessa grunn- hugmynd bætti hann einu mikilvægu atriði; að í aðal- salnum ættu að vera sæti fyrir a.m.k. 1.400 áhorf- endur, nóg til að hægt væri að greiða leikurum í hæsta gæðaflokki. Fyrsta frumsýningin var 5. júlí 1962, þremur og hálfu ári eftir að hugmynd- inni skaut upp í kolli braut- ryðjandans. Fjögur fyrstu árin var leikhúsið undir stjórn leikarans og leik- stjórans Laurence Oliviers. Leik- hópurinn sem myndaðist í kringum hann varð kjarninn að Enska þjóð- leikhúsinu (National Theatre). Undir stjórn Oliviers voru mörg ný verk sett á svið en smám saman hallaði undan fæti og svo var kom- ið áður en Jacobi tók við taumunum að flestar sýningar voru endurupp- færslur verka sem höfðu gengið vel annarsstaðar. DEREK Jacobi og James Maxwell í hlutverkum sinum. Árið 1989 var vígt minna leik- svið í húsnæði rétt við aðalleikhús- ið sem tekur um 250 manns í sæti og er nefnt Minerva Studio- leikhúsið. Þar hefur verið rekið sjálfstætt leikhús meðan leikárið stendur í aðalleikhúsinu og hýstar farandsýningar á veturna. Dýrðaryómi Þegar fréttist um ráðningu Der- eks Jacobis í stöðu listræns stjórn- anda bæði á stóra og litla sviðinu tók áhugafólk um leiklist að vona að leikhúsið í Chichester myndi rétta ur kútnum. Þeim virðist ætla að verða að von sinni því að gagn- rýnendur eru himinlifandi og tala um að af verkefnaskrá Jacobis stafi dýrðarijómi! Verkin eru talin upp í hér að neðan Túlkun Jacobis á aðalhlutverk- inu, Fr. William Rolfe, í Hadrían VII hefur einnig hlotið mikið lof gagnrýnenda. ÖU sterkustu lýsing- arorð enskrar tungu eru notuð um hana, terrific, sparkling, breath- taking, utterly absorbing (frábært, leiftrandi, hrífandi, gersamlega heillandi), og því spáð að uppfærsl- an verði færð til „West End" í London áður en langt um líður og leikritið sett upp aftur í New York. Leikritið Hadrían VTIeftir Peter Luke er byggt á veruleika og ímyndun sama manns. Réttu nafni hét hann „Slíkir leikar- ekki á stráí." Frederick William Rolfe areru og var fæddur í austur- hveriu hluta Lundúnaborgar árið 1860. Veruleiki hans var að mörgu leyti skapaður af honum sjálfum í mun ríkari mæli en flest okkar ná að móta okkar eigin heim. Sem dæmi má nefna að hann skrifaði nafn sitt iðulega Fr Rolfe í því augnamiði að þeir sem það læsu drægju þá ályktun að styttingin Fr á Frederick væri titill hans sem kaþólsks prests (Father), en hann hafði verið rek- inn úr fleiri en einum prestaskóla. Stundum gekk hann enn lengra, sæmdi sjálfan sig aðalstitli og kall- aði sig Frederick Baron Corvo. ímyndun og veruleiki Peter Luke tvinnar saman ímyndun og veruleika og semur verk sem fjallar um sjálfsmynd mannsins og ímynd hans út á við. Að hve miklu léyti getum við skap- að okkar eigið sjálf? Að hve miklu leyti taka aðrir sköpun okkar trú- anlega? Frederick Rolfe, sem var mikil- virkur rithöfundur, samdi skáld- sögu sem kom út 1904. Skáldsag- an Hadrian the Seventh er að mikl- um hluta sjálfsævisaga hans nema hvað þar sem draumar hans steyttu á skeri í raunveruleikanum rætast þeir farsællega í sögunni. Peter Luke leikur sér að þessum staðreyndum, leikritið hefst þar sem Frederick Rolfe býr við örbirgð í leiguhjalli í London, eins og sögu- persóna hans sjálfs, en röð tilvilj- ana veldur þvi að hann rís undra- skjótt til metorða innan kaþólsku kirkjunnar og endar líf sitt sem píslarvottur eftir stuttan en árang- ursríkan feril sem páfi. Uppfærslan á verkinu í Chich- ' ester ýtir undir skynjun áhorfand- ' ans á þeim þáttum verksins sem gerast í veruleikanum sem gráum hversdagsleika annarsvegar og ' hinsvegar Rómaborgarhlutanum ' sem draumkenndri ímyndun. Ýtt er undir þetta með gífurlega áhrifamikilli notkun á gylltri sviðsmynd og rauðum búningum kardínálanna í háborg kaþóls- kunnar í mótvægi við berangurs- lega kytru einstæðingsins. í upp- hafi verksins má segja að sé á sviðinu einn stóll og Derek Jacobi. En hann fyllir gersamlega upp í rýmið þegar hann hefur upp raust sína. Hvílíkur framburður, hvílík framsögn - hvílíkt úthald. Áhorf- andinn trúir því ekki eitt augna- blik að atburðirnir á sviðinu eigi sér stað í raun og veru. Þessi leik- ur er langt yfir slíkar kröfur haf- inn. Gagnrýnendur hafa haldið því fram að verkið hafi verið vanrækt frá því að það var fyrst sett upp árið 1967. En þetta er ekki verk sem er auðvelt í uppsetningu. Aðal- hlutverkið krefst stjörnuleiks, leik- ara sem megnar að halda gervallri sýningunni uppi, enda stendur hún eða fellur með honum. I skemmstu máli sagt stendur Jacobi vel undir væntingunum, en slíkir leikarar eru ekki á hverju strái. Hlutverk aukaper- sóna er að aðstoða við að skapa heildarmynd af persónunni Frederick Rolfe. Leikararnir standa sig allir vel í stykkinu nema hvað John Savident skýtur aðeins yfir markið i túlkun sinni á Ragna kardínála. Túlkun Dereks Jacobis stendur þó upp úr og er gaman að sjá jafn stórkostlegan leikara kljást við jafn veigamikið hlutverk sem spannar allan tilfinningaskal- ann frá örvæntingu biturðarinnar til alltumfaðmandi kærleika al- valdsins. • Hadrían VHeftir Peter Luke í leikstjórn Terry Hands er sýnt 26. apríl-29. júní. Aðalhlutverkið er að sjálf- sögðu leikið af Derek Jacobi. • Hobson's Choice eftir Har- old Brighouse undir stjórn Frank Hauser er sýnt 3. maí- 20. júlí. Verkið var fyrst sett upp 1916 og er eina verk höf- undar sem staðist hefur tímans tönn. • TheSchoolforScandaleft- ir Richard Brinsley Sheridan. Leikritíð er gamanleikur sem var fyrst settur á svið 1777 og er löngu orðinn klassík í Englandi. Richard Cottrell stýrir þessari uppfærslu og meðal leikenda eru Honor Verkefnaskrá Chichester Blackman og Ian Carmichael. Sýningar munu standa 5. júlí- 14. september. • Aurasálin (The Miser) eftír Moliére er sýnd 26. júlí-16. september. Leikstjóri er Nich- olas Broadhurst og með aðal- hlutverkið fer Ian Richard- son. • Heimsóknin (The Visit) eft- ir Dtirrenmatt er sýnd 21. september—7. október. Með aðalhlutverkið fer hin aldna Hollywood-stjarna Lauren Bacall. Ofangreind verk eru öll sýnd á aðalsviðinu en eftirtal- in á því litla: • Nýlokið er sýningum á Tak- ing Sides eftir Ronald Har- wood í leikstíórn Harold Pint- er. Sjá umfjöllun í menningar- blaði Mbl. sl. laugardag (bls. 4C). • A Wordfrom OurSponsor eftir Alan Ayckbourn og í leikstiórn höfundar verður sýnt 7. júní- 8. júlí. Ayckbo- urn er eitt þekktasta leikskáld Breta í dag. • PJaying the Wife eftir Ron- ald Hayman undir stjórn Ric- hard Clifford fjallar um upp- setningu Strindbergs á eigin leikriti um fyrsta hjónaband hans. Derek Jacobi verður þarna i aðalhlutverki og má vænta tílþrifa í túlkun hans á hinu sveiflukennda leikskáldi. • Rúsínan í pylsuendanum er ný uppsetning á The Hot House eftír Harold Pinter í leikstjórn David Jones. Pinter er einnig einn af leikendun- um. Leikritíð verður sýnt 17. ágúst-9.september. • Lestina rekur svo Monsieur Amilcar eftír Yves Jamiaque í leikstíórn Tim Luscombe. Aðalkvenhlutverkið er í hönd- um Penelope Keith. Miðar kosta frá 6,50 pund- um upp í 22,50 pund. Sýningar eru alla daga nema sunnu- daga og hægt að panta miða í síma (0)1243 781312. Hægt er að panta gistíngu og miða saman í sima (0)1243 539435. Chichester er 70 mílur frá London og er auðveldast að komast þangað með lest (skiptí nauðsynleg). Heímildir: Leikskrá með Hadri&n VII; Leikdómar i Financial Times, The Times; Evershed-Martin, Leslie, How tite Chkhester Festival Theatre Began, 1987; Luke, Peter, Hadrian the Seventh (fæst td. i Bókabúð Sígfúsar Eymundsonar); Rolfe, Fr. (Fr. Baron Corvo), Hadrian the VU.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.