Morgunblaðið - 28.11.1995, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 28.11.1995, Blaðsíða 6
6 B ÞRIÐJUDAGUR 28. NÓVEMBER 1995 MORGUNBLAÐIÐ Nýjar bækur • MAGNAÐAR minjar, íslensk þýðing á verðlaunabók fyrir ungl- inga eftir ástralska höfundinn Gary Crew er komin út. Þetta er fjórða bókin í bókaflokknum Erlendar verðlaunabækur. Á síðastliðnu ári sendi Lindin frá sér þrjár verð- launabækur frá Ástralíu fyrir börn og unglinga en það voru sögurnar Hefnd vHlimnnnnnna, Óradís og Geimpúkar. í kynningu segir: „Ma.gna.dar minjarer söguleg skáldsaga sem byggist að hluta til á sannsöguleg- um atburðum. Nokkrir unglingar eru í skólaferðalagi og einn þeirra fínnur mjög dularfullar minjar, m.a. pott sem geymir nokkra sérkenni- lega gripi, þar á meðal mannshönd og sérkennilegan hring. Gripirnir eru sendir til rannsóknar þar sem vísindamenn reyna að rekja sögu þessara undarlegu gripa. Smátt og smátt koma fleiri atriði í ljós sem varpa ljósi á þessa undarlegu sögu og þar koma við sögu persónur úr löngu liðnum tíma." Gary Crew er margverðlaunaður höfundur og verk hans hafa hlotið mikið Iof bæði í heimalandi hans ogerlendis. Magnaðar minjar fékk m.a. áströlsku verðlaunin „Book of the Year: Older Readers" árið 1991 og var tilnefnd til bandarísku Edgar Allan Poe verðlaunanna fyrir spennusögur. Útgefandi er Lindin hf. Þýðandi er Guðni Kolbeinsson. • KRÓKÓDÍLARgráta ekkier eftir verðlaunahöfundinn Elías Snæland Jónsson. Bókin er sjálf- stætt framhald sögunnar um Davíð og krókódílana. Elías hefur að auki áður skrifað unglingasögurnar Haltu mér fast! og Brak og brest- ir sem hlaut íslensku barnabóka- verðlaunin 1993. í kynningu frá úgefanda segir: „Krókódílargrátaekkierspenn- andi, skemmtileg og raunsönn saga." Útgefandi er Vaka-Helgafell. Krókódílar gráta ekki erl58 blað- síður að lengd. Hönnun og umbrot bókarinnar fór fram bjá Vöku- Helgafelli. Prenthönnun hannaði kápu en Prentmyndastofan annað- ist filmuvinnslu. Krókódílar gráta ekki kostar 1.490 krónur. • BJÖRGUNARBÓKIN Útkallís- lenska neyðarlinan eftirOttar Sveinsson er komin út. í bókinni Útkall íslenska neyðarlínan segja björgunarmenn og þeir sem bjargað var úr lífsháska r frá reynslu sinni. Höfundurinn hef- ur að mestu leyti spunnið frásagn- irnar saman í fyrstu persónu. í einni frásögn bókarinnar er því lýst er hjón hröp- uðu með vélsleða 20 metra niður í hyldýpissprungu á Snæfellsjökli. Þar koma við sögu slysavarnafélagsmenn, aðrir björg- unarmenn og læknir sem þurfti að síga í jökulsprungu, án þess að hafa nokkru sinni gert slíkt áður, til að hlúa að limlestum manninum. Þessi frásögn var valin af þekktasta sjónvarpsþætti sinnar tegundar í heiminum, Rescue 911, til kvik- myndunar hér á landi síðastliðið sumar. 15 mínútna þáttur verður sýndur á næstunni í öllum Banda- ríkjunum og síðan í 60 löndum á næsta ári, þar á meðal íslandi. Sér myndakafli er í bókinni frá kvikmyndun Rescue 911 síðastliðið sumar. Útgefandi er íslenska bóka- útgáfan. • HVERNIG á að búa til falleg vinabönd er heiti á föndurbók eftir Moira Butterfieldí þýðingu As- laugar Benediktsdóttur. „Efþið eruð byrjendurþá mun það koma ykkur á óvart hversu fljótþið eruð að komast upp á lag meðað búa til ótrúlega falleg vinaböndsem munu gleðja vini ykkar". Útgefandi er Skjaldborg hf. Verð790kr. Óttar Sveinsson Hvílík breyting! BOKMENNTTR Sögur VEISLANÍ BARNAVAGNINUM Texti: Herdis Egilsdóttir Myndir: Erla Sigurðardóttir Vaka- Helgafell 1995-26 síður. „HVÍLÍK breyting hefir ekki orð- ið á viðhorfum til búnings barna- bóka hin síðari ár," sagði bók- menntafræðingur við háskólann við mig í gær og augun geisluðu af fögnuði. Við vorum stödd við glæsi- borð, sem Vaka-Helgafell hafði skreytt með gersemum í tilefni tíu ára afmælis Verðlaunasjóðs ís- lenskra barnabóka. Já, hafi þeir þökk^fyrir sinn þátt í þessari þróun, þeir Ármann Kr. Einarsson og Ólaf- ur Ragnarsson. Þeir réðust ekki aðeins, með stofnun sjóðsins, gegn hugsunarhættinum allt er börnum bjóðandi, heldur höfðu þá dirfsku að flytja ,jólin" til vors, - bjarga góðri barnabók frá fálmkénndu vali þess sem í jólaönn hefir engan tíma til þess að ígrunda, hvað hann grípur í hendur. Hvað hæfir líka betur barnabók en vorið? I ár er sjóðurinn örlátur, minnist afmælis síns bæði vor og haust, verðlaunar nú bók fyrir yngsta hópinn — þenn- an sem enn stautar — þarf jafnvel hjálp mömmu og pabba, stóru syst- ur eða bróður, til þess að ráða í þann heim er að baki stafanna leyn- ist. Það gleymist oft, hver þraut það er að ná valdi á stöfum, raða þeim svo úr verði orð. Annar höf- undur bókarinnar lýsti þessu vel, er hann sagði okkur frá 6 ára snáða sem sat í skólastofu með bók fyrir framan sig og glímdi við þennan galdur. Hann hrópaði dag einn full- ur undrunar: Herdís, - Herdís! Það kemur saga útúr mér! Hvílík gleði fyllir ekki brjóst kennara, þá barn nær slíkum þroska. Bókin segir frá einum degi í lífi Ellu, fimm ára hnátu, deginum þeg- ar hún varð fullorðin. Litli bróðir er svo lasinn, að mamma verður að vera heima. Á slíkum degi freist- ar jafnvel sól ekki til leikja. Og þá skeður það: Byrði hins fullorðna er lögð á hennar herðar,- innkaupaferð í bakaríið. Ella áminnir mömmu að gæta litla bróður vel, og þýtur af stað, meira að segja með buddu í vasa! Köttur grannans skilur ekki asann á EUu — skreflengd hennar með dúkkuvagninn í engu samræmi við það sem hann þekkti til þessar- ar vinkonu sinnar: - blíðustroka; leikja í tímalausu rúmi. Hvernig átti líka köttur að skilja að lítil, elskuleg telpa gekk innum dyr í gær, en út í dag kemur, sama ver- an, sem ábyrgðar mikil fullorðin kona? Hann skildi ekki biessaður, að einn dagur í lífi manns getur verið skil milli bernsku og fullorð- insára, læddist því með veskið, sem ERLA Sigurðardóttir og Herdís Egilsdóttir. hnátan missir á gangstéttina, inn í rjóður og „breytir" því í mús. Manstu, hve erfitt var að þramma um í buxunum hans pabba eða kjólnum hennar mömmu, þó maður stækkaði ekkert smáræði við að fara íþau? Ella litla fær að reyna þennan dag, að það er hreint ekki auðvelt að vera fullorðin — bera ábyrgð. En með hjálp Lalla, syni bakarans, eru vonbrigðin ogþyngsl- in öll yfirstigin, sól og gleði kyssir tár af kinn, og gangstétt þorpsins breytist í veiziuborð, bömum; fugl- um og ketti til slíks hátíðaboðs að engu áður líktist. Meira að segja kisi gleymir „músinni" sinni, budd- unni, á veizluborðinu, er hann skríð- ur frá til þess að láta þreytuna, eftir ofátið, líða úr sér í værum svefni. Herdís lýsir þessu af fimi hins reynda penna, fyndin, kærleiksrík, enda spinnur hún svp, að úr verður verðlaunagullþráður. Þá eru það myndirnar hennar Erlu. Þar er heldur enginn viðvan- ingur á ferð, listakona, sem augað kann að gleðja. Ég horfði á mynd- listarmann, fagurkera, handfjatla bókina. Augun ljómuðu og í hrifni sagði hann við mig: Þessa bók verð- ur sonur minn að eignasÚ Já, hér er ekki kastað til höndum, þær hreinlega tala og hlæja framan í mann, myndirnar; bjóða upp í gleði- dans. Til hamingju stöllur og mættum við fá meira að sjá og heyra! Enn ein skrautfjöður í flugvæng Vöku- Helgafells. Innileg Þökk. Sig.Haukur Fullur poki af peningum BOKMENNTIR Barnabök EKKERT AÐ ÞAKKA eftir Guðrúnu Helgadóttur. Kápa og myi ídir: Kristín Ragna Gunnarsdóttir. Vaka-Helgafell, 1995 -124 s. SAGAN segir frá Evu og Ara Sveini sem eru sjö ára þegar ævin- týri þeirra gerist. Um- hverfið er Reykjavík. Amma Lára tekur á móti þeim þegar þau koma úr skólanum. Amma Lára - sem er bara amma í þykjust- unni - er eins og fleiri ömmur Guðrúnar, elskuleg og skilnings- rík, en líka gamaldags eins og vera ber. Fjöl- skyldur þeirra Evu og Ara Sveins eru mjög ólíkar. Eva býr ein með mömmu sinni en á í samkeppni um óskipta athygli mömmu við ungan mann sem henni líst ekki meíra en svo á. Pabbi drengsins er hins vegar staðráðinn í að verða þing- maður með tilheyrandi bægsla- gangi. Dag nokkurn á leið heim úr skólanum sjá krakkamir einhverja menn henda tösku út úr bíl- glugga. Forvitnin rekur þau til að kanna málið nánar og síðan reyna þau að skila töskunni til lögregl- unnar. Þegar löggan vill ekkert með einhverja ómerkta tösku hafa, burðast þau með hana heim og geyma í gömlu kolageymslunni. Guðrún Helgadóttir Þegar loks er búið að skera gat á töskuna kemur í ljós að hún er full af peningum. Hvað gera börn sem finna fulla tösku af pening- um? Höfundur bregður hér á leik og býr til nokkurs konar ævintýri úr lífi nútímabarna sem geta skyndilega glatt ótal marga með því að senda þeim peninga. Við- brögð barnanna eru skemmtileg og það er auðvelt að setja sig inn í hugarheim þeirra. Þau leita að þeim sem þurfa á hjálp að halda og gleðja þá án þess að láta vita hverjir eru þar á ferð. Ekki vant- ar heldur spekings- legar athugasemdir krakkanna um lands- ins gagn og nauðsynj- ar. Boðskapur sög- unnar er sá að gleði sú sem peningar veita sé skammvinn og jafnframt að laun heimsins séu van- þakklæti. Sagan er lipurlega sögð og á góðu máli en höfundur hefur oft sagt sögur á fyndnari máta en þessa þó að við og við komi fram skemmtileg tilþrif. Eina persónan sem er gerð svolítið skopleg er þingmaðurinn væntanlegi. Hann situr fastur í fína jeppanum og allir símarnir eru gagnslausir í hríðinni og það skömmu eftir að hann hefur lent í vondu veðri upp á heiði og kalið á tánum. Einhvern veginn á les- andinn von á að Guðrún Helga- dóttir kitli hláturtaugarnar meira en henni tekst að gera í þessari sögu, einkum þar sem tilefnin eru næg. Sigrún Klara Hannesdóttir Þanin segl BOKMENNTIR Sögur MEÐAN SKÚTAN SKRÍÐUR Höfundur: Eyvindur P. Eiriksson. Myndskreyting: Margrét E. Laxness. Mál og menning 1995 - 131 síða. HÉR ERU þær aftur á för sögu- hetjurnar úr bók höfundar í fyrra: Á háskaslóð. Enn er sumar; enn skólafrí og enn Beggi og Toggi á för með pabba sínum, Skabba, kennaranum, á seglbátnum Blika um Eystrasalt. Sá er þó munur á, að nú fær Toggi að segja söguna. Víst er um það, að æsileg er för þeirra feðga, sem áður, - ævintýrin mörg sem þeir lenda í. Keimlík þó hinum fyrri: bárátta við þrjóta, sem eru að smygla ólyfjan. Höf- undi er auðsjáanlega náttúruvernd ofarlega í huga, og líka hraust- ar sálir í hraustum lík- ama. Slíkt er lofsvert. I ljós kemur, að margt sem í fyrri bók- inni virtist rétt, reynist rangt til getið, - goð falla af stalli, til dæm- is Wilhelm og lið hans, virðulega skipið Brúnó breytist úr rannsókn- arskipi í fleytu skúrka. Já, öldur rísa og hníga, - og Toggi, blessaður, lendir í hinum mesta Eyvindur P Eiríksson lífsháska, er Öri, Skalli og Kúrt taka að þjarma að honum, já, svo illa.að snáðinn þarf á sjúkrahús. Bræðurnir eru undrasnjallir við að koma sér í vandræði. Komi þeir í höfn, sjái skemmu eða skúr, þá rísa óðar á þeim hárin sem á ketti er sér bráð. Slík áhrif hafa á þá líka allir náungar, sem binda hnúta sína öðruvísi en annað fólk. Því er líf þeirra eilíf spenna, svo tápmikl- um krökkum ætti ekki að leiðast lesturinn. Nú, strákarnir hafa elzt um eitt ár frá fyrri bók, - hvolpavitið auk- izt, líka hjá Línu, og höfundur kem- ur Begga á seglskip í eigu Svend- borg Museum. Skipið er í umsjá föður Línu, á að laða útlendinga til umhugsunar um fyrri tíð. Vissulega góð vist fyrir strák, sem skotinn er í stelpu leiðangursstjórans. Ekki má gera upp á milli bræðra, það veit höfundur, svo hann gefur fyrir- heit um að Toggi komist á alvöru rannsóknarskip með Svarti og liðs- mönnum hans að ári. Toggi kemst að því, hjá föður sínum bjórdrukknum, að eitthvað er athugavert við hjónaband for- eldra þeirra bræðra, „stundargam- an" og dóttir hennar leidd til sögu, svo grunsemdir vakna um að pilsaþytur þeirra leiki um næstu bók. Höfundur segir vel frá, en mér fínnst hann gleyma sér við smáatr- iðin um of. Hraði sög- unnar minnkar við slíkt. Þó er þessi bók beinskeyttari en hin fyrri. Málið er kjarnyrt, og áðeins einu sinni rakst eg á meinloku í stílnum: Skrýtið hvað margs konar furðuleg dýr eru til. sum meira að segja löngu útdauð. (54). Höfundur kann mál ungra gæja, sumt hreinlega skildi eg ekki, t.d. orðið „piprar" (notað um menn). Eitt er víst, höfundur hefir gam- an af að segja sögu, er firnafróður, og hraustir krakkar munu fagnandi fylgja honum í þessari bók. Myndir Margrétar eru mjög vel gerðar, - mættu vera fleiri. Frágangur bókar allur útgáfunni til sóma. Sig. Haukur

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.