Morgunblaðið - 15.03.1998, Blaðsíða 6

6 B SUNNUDAGUR 15. MARZ 1998
MORG UNBLAÐIÐ
Hef
ánægju af
að starfa
með fólki
Langholtskirkja hefur löngum verið þekkt
fyrir mikið og fjölbreytt tónlistarlíf.
Séra Jón Helgi Þórarinsson sagði Guð-
rúnu Guðlaugsdóttur frá tengslum safnað-
arstarfs og tónlistar og fyrirhuguðum
endurbótum á kirkjunni.
EKKI aðeins er starfandi í
tengslum við Langholts-
kirkju landsfrægur kór,
ásamt nokkrum minni
kórum, heldur hefur kirkjan verið
notuð sem tónlistarhús allar götur
frá vígslu hennar fyrir fjórtán ár-
um. Með tilliti til þessa má ætla að
starfandi sóknarprestur við Lang-
holtskirkju, séra Jón Helgi Þórar-
insson, sé réttur maður á réttum
stað því hann er einnig tónlistar-
menntaður og þurfti að eigin sögn
að hugsa sig svolítið um áður en
hann valdi að læra til prests frem-
ur en að halda á tónlistarbrautina.
„Ég er alinn upp við mikla tónlist-
ariðkan og í nánum tengslum við
kirkjustarf, foreldrar mínir hafa
sungið í kirkjukór lengur en ég
man eftir mér,“ segir séra Jón
Helgi þegar blaðamaður innir
hann fregna af uppruna og fyrri
störfum áður en hann varð sókn-
arprestur í Langholtskirkju fyrir
um það bil ári. Jón Helgi er fædd-
ur á Akureyri árið 1957 og tók
stúdentspróf frá menntaskólanum
þar árið 1977. Þá átti hann að baki
ríkulega þátttöku í kirkjulegu
starfi. „Frá því ég man eftir mér
sótti ég messur og hlustaði þar á
tónlist og talað orð. Ég man enn
eftir sögum úr predikunum t.d.
séra Birgis Snæbjörnssonar og
Péturs Sigurgeirssonar biskups.
Mér fannst að vísu stundum ræð-
ur prestanna nokkuð langar og
fylgdi þeim ekki alveg þegar sög-
urnar voru ekki á dagskrá. Ég hef
þessa reynslu hugfasta, ekki síst
þegar ég tala til barna,“ segir Jón
Helgi.
Lærði á orgel frá átta ára aldri
Það var mikið sungið
á bernskuheimili Jóns
Helga og þar voru á
stundum haldnar
kóræfingar. „Sjálfur
söng ég í kórum og á
orgel lærði ég frá því
ég var átta ára. Um
tíma stóð til að ég færi í fram-
haldsnám sem organisti, ég var
t.d. eingöngu við orgelnám í tón-
listarskóla árið eftir stúdentspróf.
Ég hafði hins vegar mikið verið
við æskulýðsstarf á vegum kirkj-
unnar, t.d. starfaði ég við sumar-
búðir hennar. Ég var orðinn van-
ur að vera leiðandi og standa fyrir
kirkjulegu starfi meðal unglinga
og barna og fékk snemma hlut-
verk í boðunarstarfi. Ég átti því í
nokkurri togstreitu, sem lauk með
því að ég ákvað að verða prestur.
Þá var bróðir minn, séra Pétur
Þórarinsson í Laufási, þegar orð-
inn prestur. Ég hef aldrei séð eft-
ir þessari ákvörðun, ég hef
ánægju af að starfa með fólki, en
hins vegar hefur tónlistarmennt-
unin komið sér vel í prestsstarf-
inu.“
Séra Jón Helgi vígðist árið 1983
til Fríkirkjunnar í Hafnarfirði,
var þar annar prestur af tveimur
við hlið séra Bernharðs Guð-
mundssonar. „Þar var ég í níu
mánuði hjá afar góðu fólki. Ég
segi stundum að ég hafi fengið
þjálfun sem prestur undir hand-
leiðslu séra Bernharðs, sem var
dýrmætt. Síðan sótti ég um Dal-
víkurprestakall árið 1984 og var
þar prestur þar til ég sótti um
Langholtsprestakall í árslok 1996
og hóf hér störf 1. janúar 1997.
Það er mikill munur á starfi
prests úti á landsbyggðinni og hér
á höfuðborgarsvæðinu. Fyrir
norðan var ég í 1.800 manna
prestakalli og sinnti fjórum kirkj-
um. Persónuleg tengsl milli
prests og sóknarbarna í slíku
prestakalli eru miklu meiri en
gerist hér. Ég þekkti fáa í sókn-
inni áður en ég kom til starfa en
fljótlega tókust góð kynni milli
mín og fólksins í prestakallinu.
Slík nálægð skiptir miklu máli
varðandi boðun og sálgæslu. Ann-
að starf, svo sem fræðsla, var hins
vegar miklu minna en hér er.
Prestur hér í þéttbýlinu hefur
fyrst og fremst aðsetur í sinni
kirkju og tekur þar á móti sóknar-
börnum sínum, sem skipta þús-
undum og langan tíma tekur að
kynnast, því „akurinn er svo
stór“.
Ég þekkti hins vegar Lang-
holtskirkju, hafði verið
hér í kór hjá Jóni Stef-
ánssyni í eitt ár meðan
ég var í háskólanum.
Þau kynni hjálpuðu mér
mikið þegar ég kom hér
til starfa. Það var með
mikilli eftirsjá sem ég
og fjölskylda mín kvöddum Dal-
vík, þar hafði okkur konu minni,
Margréti Einarsdóttur kennara,
og sonum okkar þremur liðið vel,
en mér fannst ég hins vegar
standa á tímamótum og verða að
velja á milli þess að ílendast á
Dalvík eða kynnast nýjum kring-
umstæðum. Mér fannst ögrandi
að takast á við að vera prestur í
svo ólíku prestakalli og vinna að
sköpun samfélags svo margs
fólks, bæði sóknarbarna og
margra annarra sem sækja þjón-
ustu til þessarar kirkju en eru bú-
Ég hneigist
að litríku,
viðamiklu og
klassísku
messuformi
settir utan Langholtssóknar. Mér
fínnst mjög gaman að vera hér.“
Ríkt tónlistarlíf
sameinar
„Tónlistarlíf er öflugt frá fornu
fari í Langholtsprestakalli, ég hef
mikinn áhuga á að byggja upp
safnaðarstarf í nánum og fjöl-
breyttum tengslum við tónlistina.
Fimm aðilar vinna að tónlistar-
starfi hér, allt frá því að vera með
söng fyrir fjögurra til sjö ára
börn, kórskóla fyrir átta til ellefu
ára, Gradualekórinn, kór Lang-
holtskirkju og Kammerkór, og
svo er kór fyrir fyrrverandi félaga
kórs Langholtskirkju, hér er líka
sungið með börnum og gamla
fólkinu, allur þessi söngur er far-
vegur fyrir fólk til að koma og
starfa í kirkjunni, tengjast henni
og starfi hennar. Þetta ríka tón-
listarstarf sameinar þennan söfn-
uð og fólkið sem það stundar
leggur mikið af mörkum. í viðbót
við tónlistarstarfið er unnið mikil-
vægt fræðslustarf og hér er rót-
gróið kvenfélag sem mikið hefur
starfað og loks er nýlega búið að
stofna hér safnaðarfélag sem er
hugsað sem vettvangur fyrir
sóknarbörn til að koma saman og
starfa, til dæmis sem sjálfboðalið-
ar í starfi fyrir aldraða og í fjár-
öflun fyrir kirkjuna. Loks ber að
geta þess að við Langholtskirkju
er starfandi djákni sem sinnir
kærleiks- og líknarþjónustu
ásamt fræðslu."
Nýtt orgel
Safnaðarstarf í Langholts-
kirkju fer greinilega mikið fram í
tengslum við tónlist, það er því
ekki að kynja þótt lögð sé áhersla
á að kaupa orgel í kirkjuna, gamla
orgelið sem nú er notað er í eigu
Langholtskórsins og er ekki stórt
í sniðum. „Orgelið hefur í margar
aldir verið þýðingarmikið í helgi-
haldi hinnar lútersku kirkju,“ seg-
ir Jón Helgi. „Stofnaður var org-
elsjóður við Langholtskirkju árið
1953, en verulegur kraftur kom í
söfnunina árið 1992. Kirkjan þarf
að eignast hljóðfæri sem hæfir
starfsemi hennar, Langholts-
kirkja er eitt mest notaða tón-
leikahús höfuðborgarsvæðisins.
Mjög var haft í huga við hönnun
kirkjunnar að hljómburður væri
SÉRA Jón Helgi Þórarinsson.
Morgunblaðið/Golli
góður. Hljóðfærið sem nú er not-
að takmarkar hins vegar mjög
hvaða tónlist hægt er að flytja.
Búið er að gera samning við
bandarískan orgelsmið um smíði
nýs orgels og á að vígja það á
næsta ári þegar kirkjan verður
fimmtán ára.“
Nýir steindir
gluggar
„Kirkjur þurfa viðhald eins og
önnur hús. Búið er að lagfæra
kirkjuna alla að utan og mála
hana og í framhaldi af því á að
ljúka við kirkjuna að innan. Gera
þarf endurbætur á gólffletinum í
kringum altarið. Lagfæra þarf
gólfið og fylla upp í gryfju sem er
á bak við altarið, svo fleiri komist
þar fyrir. Einnig þarf að klæða
loftið til að laga hljómburðinn enn
frekar, smíða nýtt altari og skírn-
arfont. Setja á nýja orgelið við
kórgaflinn og loks er verið að
hanna steinda glugga í alla kirkj-
una. Gluggarnir verða settir
þannig upp að þeir endurkasti
hljómnum rétt. Sigríður Asgeirs-
dóttir glerlistamaður hannar um-
rædda glugga. Við höfum séð hug-
myndir hennar og erum mjög
ánægðir með hennar vinnu. Hún
vann stóru gluggana í göflunum
út frá tveimur ritningartextum.
Sá við kórinn er unninn út frá
textanum: „Komið til mín, allir
þér sem erfiðið og þunga eru
hlaðnir og ég mun veita yður
hvíld. Takið á yður mitt
ok og lærið af mér.“
Glugginn að framan-
verðu er unninn út frá
texta sem tengist gleð-
inni: „Verið ávallt glaðir
í samfélagi við Drottin."
Gluggarnir þjóna hlut-
verki altaristöflu og auk þess að
setja geysilega mikinn svip á
kirkjuna hafa hinir steindu glugg-
ar einnig því hlutverki að gegna að
koma í veg fyrir að sólin skíni í
augu sóknarbarnanna við messur,
núna sér fólk sem situr á ákveðn-
um stöðum í kirkjunni ekki upp að
altarinu margar vikur á ári, þegar
sólin skín.“
Hneigist að litríku
messuformi
Næst beinist talið að helgihaldi
og messuformi. „Ég hneigist að
litríku, viðamiklu og kiassísku
messuformi, mér finnst það góður
farvegur fyrir mína tilbeiðslu. Ég
vil gjarnan hafa nokkra „mystik" í
kringum helgihaldið," segir Jón
Helgi. „Ég geri mér hins vegar
grein fyrir að aðrir hafa kannski
öðruvísi þarfir og reyni að mæta
þeim. Altarisgöngur eru hér frem-
ur regla en hitt og ég legg mikla
áherslu á að söfnuðurinn taki sem
mestan þátt í messunni. Hér tekur
söfnuðurinn ríkan þátt í sálma- og
messusöng.“ Form hins lúterska
helgihalds og starf kirkjunnar á
íslandi hefur eðlilega tekið
ákveðnum breytingum í tímans
rás. „Um tíma einkenndi nokkuð
strangur kirkjuagi starf hennar,
upp komu ýmsar stefnur, svo sem
heittrúarstefna, og á nítjándu öld
kom upplýsingastefnan, sem
lagði mikla áherslu á fræðslu og
felldi t.d. burt úr helgihaldinu
alla lofgjörðarþætti. Sú stefna
mótaði helgihald kirkjunnar
lengi fram eftir þessari öld. Séra
Sigurbjörn Einarsson biskup
segir í hirðisbréfi sínu 1960 að
taka þurfi upp nýjan messusöng í
kirkjunni og leggja áherslu á lof-
gjörðina, taka upp hina gömlu
messuliði aftur. Það tekur langan
tíma að breyta svona hlutum, því
bæði eru prestar íhaldssamir og
einnig söfnuðir. Jón Stefánsson
organisti lærði hjá dr. Róbert
Abraham Ottóssyni, sem var
söngmálastjóri hjá Sigurbirni
biskupi og vildi efla
mjög bæði klassíska
messu og almenna þátt-
töku safnaðarins. Þegar
Jón Stefánsson kom hér
til starfa um 1965 fylgdi
hann þessari stefnu,
hann hefur einnig verið
virkur í helgisiðanefnd kirkjunnar
fram á þennan dag. Sumir hafa
talið Langholtskirkju á vissan
hátt „framúrstefnukirkju“. Séra
Sigurður Haukur Guðjónsson
sóknarprestur hér var snemma
opinn fyrir nýjungum, hann var til
dæmis með poppmessur sem voru
vel sóttar af ungu fólki. Hér hefur
því undanfarna áratugi verið
reynt að mæta þörfum ólíkra
hópa og þeirri stefnu verður fram
haldið. í Langholtskirkju er hefð
fyrir fjölbreyttu kirkju- og safn-
aðarstarfi.
Togstreitunni
lauk með því
að ég ákvað
að verða
prestur