Morgunblaðið - 25.10.1998, Blaðsíða 4

4 B SUNNUDAGUR 25. OKTÓBER1998
MORGUNBLAÐIÐ
Frá Bræðra-
borgarstíg
til Bessastaða
Það er ekki oft sem heil þjóð drúpir höfði og sam-
einast í harmi vegna fráfalls manns eða konu, rétt
eins og fjölskyldumeðlimur hafí látist. Ellert B.
Schram segir fráfall Guðrúnar Katrínar hafa haft
slík áhrif, þjóðin hafi fundið í forsetafrúnni sam-
nefnara og afsprengi íslenskra alþýðuheimila og
veltir því fyrir sér hvort þráðurinn milli æskuheim-
ilisins við Bræðraborgarstíg og Bessastaða kunni
ekki að vera leyndardómurinn við vinsældir og
verðleika Guðrúnar Katrínar.
VIÐ lifum og deyjum. Það
er lífsins gangur. Og
dauðans. Öll erum við
dauðleg mannanna börn
en samt er það segin saga að
dauðsfall kemur okkur í opna skjöldu. Sem
reiðarslag. Þetta þekkjum við öll þegar
manninn með ljáinn ber niður í fjölskyldu
eða vinahóp. Við syrgjum og söknum. A
hverjum degi birtast dánartilkynningar og
minningargreinar og við sýnum þeim hlut-
tekningu, sem eiga um sárt að binda. Það er
hinsvegar ekki oft sem heil þjóð drúpir
höfði og sameinast í harmi vegna fráfalls
manns eða konu, rétt eins og fjölskyldumeð-
limur hafi látist. Það heitir þjóðarsorg. Slíka
þjóðarsorg höfum við upplifað, Islendingar,
þessa dagana.
etta er í rauninni mun merkilegra
fyir þá sök að Guðrún Katrín var
ekki aðeins eiginkona manns, sem
lengi hefur staðið í stjórnmálavaf-
stri og forystu eins flokks, sem aðeins lítill
hluti þjóðarinnar styður. Hún hafði sjálf
verið í framboði og stjómmálum. Þess utan
má ekki gleyma því að Guðrún Katrín var
ekki kjörin til metorða eða mannvirðinga,
heldur hafði hún fylgt manni sínum til
Bessastaða. Þetta er ekki sagt til að gera
lítið úr hlut hennar og hlutverki, heldur til
að minna á að þau forsetahjónin
voru ekki óumdeild og Guðrún
Katrín kom í rauninni fyrst fram á
sjónarsvið alþjóðar þegar hún
fylgdi manni sínum í kosninga-
baráttunni fyrir litlum tveim árum.
Með öðrum orðum: Það geta ekki hafa
verið verk hennar, sem hafa unnið hug og
hjarta þjóðarinnar heldur þessir óútskýran-
legu persónutöfrar sem allt í einu fengu not-
ið sín til fulls. Og ég væri ekki hissa á því
þótt minningin um Guðrúnu Katrínu for-
setafrú eigi eftir að lifa með þjóðinni, lengur
en öll við, sem vorum henni samferða.
Ekki fyrir það að hafa skráð nafn sitt á
spjöld sögunnar með bumbuslætti eða
pólitísku brambolti. Ekki með þvi að drýgja
hetjudáðir eða vísindaleg afrek. Heldur með
því að vera sífellt hún sjálf, samkvæm sjálfri
sér og með sjálfri sér. Sú samúð og sorg,
sem við höfum orðið vitni að, síðan fregnin
um lát forsetafrúarinnar barst til landsins,
er sprottin af þessum eiginleikum hennar.
Þjóðin er slegin harmi í líkingu við hluttekn-
ingu Breta, þegar lát Díönu prinsessu
spurðist. Það er ekki leiðum að líkjast.
Hún var alin upp á Bræðraborgar-
stígnum, hún Búbba. Vesturbær-
inn í þá daga var lágreistur átt-
hagi sjómanna og lágtekjufólks.
HUGSAÐ
UPPHÁTT
GUÐRUN Katrín les fyrir leikskólabörn.
Verkamannabústaðir, þröngsetnar blokkir,
kampar, bárujárnsklædd heimili þess
alþýðufólks, sem ruddi brautina til sjálf-
stæðis og frjálsræðis nútímans. Vestan við
Bræðraborgarstíginn stóðu svokölluð sam-
vinnuhús. Þar bjuggu margir framsóknar-
menn, með Eystein Jónsson og Steingrím
Steinþórsson í broddi fylkingar og í einu
slíku samvinnuhúsi hafði sjómaðurinn Þor-
bergur Friðriksson reist sér bústað. Hann
var fallinn frá þegar leið mín lá í það hús til
heimsókna til yngsta sonar hans, Þorbergs,
bróður Búbbu. Við Þorbergur vorum
skólafélagar og spiluðum saman bridds frá
unga aldri. Þar bjó Guðrún mamma þeirra
systkina með bömin sín fjögur, sjómann-
sekkja á peysufötum, fíngerð og falleg svo
af bar. Gekk hljótt og snyrtilega um. Það
kom eiginlega af sjálfu sér að við ungling-
amir bæmm virðingu fyrir henni.
Það var ekki stórt í sniðum, í fermetmm
talið, húsið það, og sjálfsagt þröngt á þingi
fyrir tápmikla unglinga, bömin hennar
Guðrúnar og alla vini þeirra. En það var
einhver dulúðugur menningarbragur yfir
þessu litla heimili á Bræðraborgarstígnum,
hlýtt og notalegt og andi Guðrúnar Bech
vakti þar yfir öllu og birtist okkur í aga og
snyrtimennsku. Og þarna sáum við stund-
um, strákarnir, yngri heimasætuna, þai-
sem hún sprangaði inn í stofuna, geislandi
af fegurð, sem ekki fór fram hjá neinum.
Ekki einu sinni strákum sem ekki voru
ennþá komnir á kynþroskaaldurinn! Þama
sá ég hana Búbbu fyrst. Nýútspmngna rós.
Seinna flutti hver í sína áttina og
sumir ílengdust í vesturbænum og
vesturbærinn teygði úr sér og
kampurinn hvarf og gömlu kynslóð-
imar, sem bjuggu þar. En arfurinn frá
þessum áram og þessu uppeldi skilaði sér í
mannvænlegu fólki, sem fór sína leið í lífinu
og gekk á vit sinna eigin örlaga. Búbba
hvarf út í lífsbaráttuna og dúkkaði eiginlega
ekki upp aftur fyrr en hún var orðin konan
hans Olafs Ragnars, bæjarfulltrúi á Nesinu
og kaupkona með hannyrðaverslun. Mér
fannst ég eiga alltaf pínulítið í henni og upp-
götvaði að Olafur Ragnar gæti varla verið
alslæmur úr því að hann hefði eignast þetta
kvonfang.
Og svo komu forsetakosningamar og þau
hjónin spmngu út og Búbba hét allt í einu
Guðrún Katrín og ég veit að Olafur Ragnar
erfir það ekki við mig, þótt ég haldi því fram
að konan hans hafi verið meira en hálf-
drættingur þegar kom að atkvæðunum.
Þjóðin tók ástfóstri við forsetafrúna. Svo
einfalt var það. Hún varð Díana okkar ís-
lendinga.
En hvað var það þá, sem gerði
Guðrúnu Katrínu svo eftirminni-
lega? Jú, glæsileikinn, þetta töfr-
andi bros, þessi fágaða framkoma
greindrar konu. Fyrst og fremst leyfi ég
mér þó að halda því fram að þjóðin hafi
fundið í forsetafrúnni, samnefnara og af-
sprengi íslenskra alþýðuheimila. Guðrún
Katrín var ekki með blátt blóð í æðunum.
Hún var af sama sauðahúsi og við hin, hún
var barn síns upprana og uppeldis og
hvikaði aldrei frá sjálfri sér í þeim efnum.
Það var þessi strengur sem gerði hana að
manneskju, sem þjóðinni líkaði við. Heima-
sætan af Bræðraborgarstígnum varð hús-
freyja á Bessastöðum og fór létt með.
Skyldi ekki þessi þráður milli Bræðra-
borgarstígs og Bessastaða vera leyndar-
dómur vinsælda og verðleika Guðrúnar
Katrínar? Þroskinn sem hún tók út í móður-
garði reyndist henni drjúgt veganesti þegar
hún gerðist fulltrúi.þjóðarinnar í konungs-
höllunum. Litla stofan á æskuheimilinu
reyndist nógu stór vettvangur til að ala upp
forsetafrú. Öskubuskan breyttist í
prinsessu.
OPIÐ í DAG KL. 13-16
í ÁRMÚLA 7
www.mira.is
Ármúla 7, sími 553 6540,
Nýbýlavegi 30, (Dalbrekkumegin), sími 5546300.
Dekurdagar á
Sólheimum
DEKURDAGAR verða haldnir á
Sólheimum helgina 6.-8. nóvember.
í tilkynningu segir að þetta sé fyrir
þá er finni orðið fyrir skammdeg-
inu, kvíði jólastressinu og vilji láta
sér líða vel.
A dekurdögunum verður fyrir-
lestur með Þorsteini Njálssyni,
lækni, „Ábyrgð á eigin heilsu“,
tveggja daga jóganámskeið með As-
laugu Höskuldsdóttur, jógakenn-
ara, gisting í tvær nætur á gisti-
heimilinu Brekkukoti, gönguferðir,
sundlaug og heitur pottur, líkams-
ræktaraðstaða, svæðanudd og
grænmetisréttur í kvöldverð.
Skráningu lýkur 30. október en
nánari upplýsingar veitir Valgerð-
ur Pálsdóttir á Sólheimum í
Grímsnesi.
Austorsfræli 9
S. 551 91 1 1

r
. U
bvóur lcíkhúsíje.stuni rvírcttaóa kvölmúltió jyrir sýnincjar
ó aócins 13 >0 kr. tuj RL.K clrykk cf tir svninjjcir á 600 kr.

J TJARNARBJO
SÍMl 561-0280
r
mmFimiismm
j&ðff EÍs&BmtmB Z.......I
- (iufj, hótel og leikhúsmióa áJrábœru verói — sími 370 3600