Morgunblaðið - 22.09.1999, Qupperneq 7

MORGUNBLAÐIÐ
■t
_________________________ MIÐVIKUDAGUR 22. SEPTEMBER 1999 B 7
FRÉTTIR SKOÐUN
Hver og einn
í naflaskoðun
BÆTA þarf marga hluti í starfsemi
sjávarútvegsfyrirtækja til að bregðast
við breytingum á umhverflssteftiu
stórra kaupenda sjávarafurða í Evr-
ópu. Þetta sagði Einar Svansson,
framkvæmdastjóri Fiskiðjusamlags Húsavíkur, í erindi sem hann hélt á aðal-
fundi Samtaka fiskvinnslustöðva í síðustu viku.
Sífellt harðari
umhverfísstefna
Einai- rakti í erindi sínu umhverfis-
stefnu stærstu kaupenda sjávaraf-
urða í Evrópu, svo sem Sainsbury’s,
Tesco og Marks & Spencer. Þessi fyr-
irtæki eru öll risafyrirtæki á íslensk-
an mælikvarða og stórir kaupendur
að íslensku sjávarfangi. Einar sagði
fyrirtækin flest hafa það að markmiði
að stuðla að minni umhverfisáhrifum
þeirra bh’gja sem veita þjónustu og
framleiða merkjavöru. Sum þeirra
hafa þannig einsett sér að vernda um-
hverfið og ætla að nota viðskiptaleg-
an styrk sinn til að koma umhverfis-
stefnu sinni í verk.
Verðum að vera á varðbergi
Einar sagði ekki hægt að búa til
markmið fyrir sjávai’afurðir án þess
að taka bæði tillit til fiskveiða og fisk-
vinnslu. í pólitísku ljósi hafi of mikið
verið horft á þessar greinar sem að-
skildar eða lítið tengdar þótt þær
væru í raun mjög nátengdar. „Vernd-
un auðlinda, svo sem fiskistofna, hef-
ur fengið mesta athygli fjölmiðla en
mengunarvai’nir og úrgangsmál hafa
fengið minni umfjöllun. Þetta er að
mörgu leyti skiljanlegt því ef ekki er
góð stjórn á veiðunum leiðir það
fljótt til ofveiði eins og sjá má í
Barentshafi núna og við Kanada og
ísland áður. Sjávarútvegsráðuneytið
hefur undanfarin ár unnið að upplýs-
ingaveitu sem lýsir stöðunni í ís-
lenskum sjávarútvegi á vísindalegan
hátt. Þar eru til dæmis birtar niður-
stöður mengunarmælinga í hafinu
kringum landið. Þessar upplýsingar
eru sífellt mikilvægari, ekki síst
vegna umræðu um aukna mengun
hafanna á köldu norðlægu slóðun-
um.“
Einar sagði mngengni um auðlind-
ina hafa batnað á undanförnum árum
og ýmislegt verið gert til þess að fá
útgerðir til þess að draga úr þeim
umhverfisáhrifum sem óhjákvæmi-
lega verða vegna rekstrar útgerðar.
Utvegsmenn væru þó mjög stutt á
veg komnir í að meta umhverfisáhrif
tengd rekstri einstakra útgerðarfyr-
irtækja. I umræðunni beindust augu
manna að mestu leyti að fiskistofnum
og vistkerfum hafsins en oft gleymd-
ist að ræða önnur áhrif sem fyrirtæki
í útgerð hafa áhrif á umhverfið.
Megum ekki þverskallast við
Einar minnti á að umhverfismál
væru ekki einkamál einnar atvinnu-
greinar eins og sjávarútvegsins. „Það
er samt ljóst að við þurfum að bæta
margt í starfseminni hjá okkur sem
stundum viðskipti í sjávarútvegsgeir-
anum í dag. Bregðast þarf við breyt-
ingum á ytri aðstæðum af skynsemi á
réttum tíma, en ekki þverskallast við
og lenda jafnvel í vandræðum síðar.
Það þýðir ekki að berjast endalaust
gegn straumnum og enda síðan sem
nátttröll á nýrri öld.“
Einar sagði framtak LIU í mörkun
umhverfisstefnu vera lofsvert, enda
benti það ekki aðeins á mikilvægi á
verndun vistkerfisins og sjálfbæra
nýtingu fiskistofna, heldur einnig þá
þætti sem tengjast mnhverfisáhrifum
einstakra útgerðarfyrirtækja. Það
væri síðan í hendi hverrar útgerðar
fyrir sig að setja fram eigin steftiu og
koma á umhverfisstjómun hjá sér.
„Þrátt fyrir að einhver sameiginleg
markmið séu sett fram þarf hver og
einn að fara í gegnum naflaskoðun á
eigin rekstri og ákveða sjálfur hvem-
ig staðið skal að þessum málum í fyr-
irtækjunum. Við þurfum að hefjast
handa í garðinum heima," sagði Ein-
ar Svansson.
Skuldir sjávarútvegs
A NYAFSTOÐNUM
aðalfundi Samtaka fisk-
vinnslustöðva vakti for-
maður samtakanna at-
hygli á skuldastöðu
sjávarútvegsins. Sam-
kvæmt upplýsingum
hagdeildar Seðlabanka
Islands era áætlaðar
heildarskuldir greinar-
innar um þessar mundir
um eða yfir 150 milljarð-
ar krónur (150.000.000.
000 kr.) og hafa þær
aukist um rúmlega
helming frá árinu 1995.
Aukin skuldabyrði sjáv-
arútvegsins hlýtur að Benedikt
vera mikið áhyggjuefni, Valsson
þar sem slík aukning
eykur á vaxtabyrði og getm- þá um
leið dregið úr hagnaði greinarinnar.
Formaður Samtaka fiskvinnslu-
stöðva segir að mikil fjárfesting í
fastafjármunum í sjávarútvegi, eink-
um vinnsluskipum, fiskmjölsverk-
smiðjum, auk mikilla breytinga og
endurnýjunar á loðnuflotanum skýri
fyllilega þessa aukningu heildar-
skulda sjávarútvegsfyrirtækja á
undanfömum árum.
Þessa staðhæfingu formannsins
verður að draga í efa þegar tölur um
skuldaaukningu og fjárfestingu í
fastafjármunum eru bornar saman
eins og fram koma í meðfylgjandi
töflu.
Samkvæmt töflunni aukast heild-
arskuldir í sjávarútvegi um 56 millj-
arða króna á tilgreindu tímabili.
Hins vegar virðist nettó fjárfesting
upp á rúmlega 25 milljarða króna,
m.t.t. útflutnings á notuðum fiski-
skipum, ekki skýra nema um helm-
ing af skuldaaukningunni í atvinnu-
gi’eininni.
Tekið skal fram að á umræddu
tímabili hefur sjávarútvegurinn skil-
að umtalsverðum hagnaði sem að
öðru óbreyttu hefði átt að leiða tO
lækkun skulda greinarinnar.
Með hliðsjón af framangreindu
verður að leita annarra skýringa til
þess að útskýra skuldaaukninguna
að fullu. Sú útskýring gæti meðal
annars falist í fjárhagslegum „leka“
úr greininni. M.ö.o. hafa eignaraðilar
í útgerð selt fiskiskip
með veiðiheimildum og
einhverjir úr þessum
hópi hafa síðan flutt
söluandvirðið úr grein-
inni. En hinir sem
kaupa hafa væntanlega
að hluta fjármagnað
kaupin með lántöku
sem leiðir til þess að
heildarskuldir sjávar-
útvegsins aukast.
I framangreindri
skuldaaukningu er ekki
reiknað með þeim fjár-
festum utan sjávarút-
vegsins, eignarhaldsfé-
lög o.fl., sem fjárfest
hafa í greininni með
lántöku, þar sem slíkar
lántökur eru bókfærðar í öðram at-
vinnugreinum en sjávarútveginum.
Þannig má ætla að bæði bein og
óbein skuldsetning í sjávarútvegi sé
hærri en tölur hagfræðideildar
Seðlabanka Islands gefa til kynna.
Fjármál
Aukin skuldabyrði
sjávarútvegsins, segir
Benedikt Valsson,
hlýtur að vera mikið
áhyggjuefni.
Að lokum er aftur vakin athygli á
því að skuldir sjávarútvegs hafa auk-
ist um liðlega 56 milljarða króna á
síðustu áram. Þessa skuldaaukningu
má útskýra að helming með fjár-
munamyndun, en hinn helminginn
má segja að sé óútskýrður með full-
nægjandi hætti. Hér er þörf á frek-
ari könnun.
Höfundur er framkvæmdastjóri
Farmanna- og fiskimannasambands
íslands.
Fjárfesting og áætlaðar heiidarskuldir sjávarútvegsins 1995 - 1998
- Allar fjártiæðir í milljónum króna -
Fjárfesting Útflutt notuð Nettó Skuldir
ÁR Veiðar Vinnsla fiskiskip fjárfesting í árslok
(1) (2) (3) (1+2-3)
1995 1.546 3.166 2.105 2.607 93.573
1996 5.174 4.659 155 9.678 116.091
1997 1.764 4.181 1.968 3.977 129.546
1998 4.500 5.200 506 9.194 149.581
Samtals 12.984 17.206 4.734 25.456
Heimildir: Þjóöhagsstofnun, Hagstofa íslands og Seölabanki íslands
4?

4?
/
4?
4?
SALTFISKUMBUÐIR
*>//t O
“ mwr_ '
Gott verð

<V
M
Jg.

!f?JlO/.# Góðar umbúðir
o HS
SAMHENTIR-KASSAGERÐ ehf.
Melbraut 19 • 220 Hafnarfjörður • Sími 555 6700
ATVINNA
Ráðningarþjónusta sjávarútvegsins
Menn strax!
Sérhæfð ráðningarþjónusta fyrir sjávarútveginn.
Útvegum gott starfsfólk til sjós og lands.
Símar 562 3518 og 898 3518 (Friðjón).
TIL SOLU
KzÁsbj ölnsson ki.
• Sigurnaglalína — ábót — beita •
Sími 551 1747.
Saltfiskvinnsla
Saltfiskvinnsla til sölu á einum besta stað á
Suðvestur-horninu.
Frábært tækifæri fyrir áhugasama aðila.
Upplýsingar í símum 564 3749 og 863 2437
alla daga.
Fiskiker til sölu
660 lítra nýleg, saltdreifari + hnakkabursti og
flökunarvél 189 v, Linder lyftari, árgerð 1998,
og Toyota lyftari, árgerð 1998.
Upplýsingar gefa Stefán í síma 869 9283 og
Guðmundur í símum 861 3620 og 555 1862.
20 brúttótonna eikarbátur, útbúinn á rækju o.fl.
Smíðaður á Skagaströnd árið 1972, lengd 13,68
m. Vél 300 hp. Cummins, árg. 1998, innfjarðar-
rækjukvóti getur fylgt, 31 tonn.
Skipasalan Bátar og búnaður,
Barónsstíg 5,
sími 562 2554, fax 552 6726.
KVÓTI
KV&TABANKINN
Vantar aflahlutdeild í þorski.
Þorskaflahámark til sölu.
Sími 565 6412, fax 565 6372, Jón Karlsson.
I mbl.is mbl.is mbl.is mbl.is mbl.is mbl.is mbl.is mbl.is mbl.is mbl.is mbl.is I
/\LLTA/= €EIT~rH\//\-Ð NÝTT
Flatningsvél
Til sölu Baader 440 flatningsvél ásamt Odd-
geirs hausara með slítara. Lán geta fylgt.
Einnig Marel flaka-flokkari. Tækin eru í góðu
ásigkomulagi. Upplýsingar í síma 893 6060.
PJÓISIUSTA
Kafari,
Sigurdur Vilhjálmsson,
símar 892 2719 og 421 2534.
BÁTAR/SKIP
Þessi bátur er til sölu
51 brúttótonna eikarbátur, útbúinn á línu, net
og troll. Smíðaður í Stykkishólmi árið 1970,
lengd 18,4 m. Vél 408 hp. Caterpillar, árg. 1985.
Báturinn selst kvótalaus en með veiðiheimild.
Skipasaian Bátar og búnaður,
Barónsstíg 5,
sími 562 2554. Fax 552 6726.
Þessi bátur er til sölu