Alþýðublaðið - 17.01.1960, Síða 4

SEWDIW&FNO
SEMUR UM
V I-OSKIP'V I
^Í/TN'^
•MOSKVA
SITJA fePrDHERRA-
Fman OEEC ^
WA<mwcTQN
JÓHAWNES EÆBIR
VIÐ ALWcSeA-
CiJALD'EVRISSJO©
ÞJÓÐVILJINN var sjálf-
cm sér líkur í vikunni sem
lálði Á br-ðjudaginn skýrði
hann frá því, að 14 íslend-
ingar væru austur í Moskvu
að semja við Sovétríkin um
viðskipti næstu þriggja ára.
Þetta þótti blaðinu mikil tíð-
indi og sjálfsögð, sem þau og
vocu, því Russar kaupa af
okkur afurðir fyrir um 150
milljónir króna árlega.
ISTæsta dag var annað hljóð
í strokknum. Þá skýrði blað ð
f á bví, að Gylfi Þ. Gíslason
og Jónas Haralz væru farnir
tií funda í efnahagssamvinnu
stofnun Evrópu (OEEC) í
París. Þar koma saman þjóð-
ir, sem kaupa af okkur þrisv-
ar sinnum meira en Sovét-
ríkin, eða á fimmta hundrað
milljónir. Þeaar íslenzkir
fulltrúar fara til viðræðna um
þau viðskipti kallar Þjóðv.lj-
inn það ,.utanstefnu“ og seg-
ir, að þeir eigi „að taka við
fvrirmælum um hið nýja
efnahagskerfi".
Þessi samanburður sýnir,
hvers eðlis stefna og starf
kommúnista er. Það er kall-
ag ábyrgðarleysi og þjóð-
bættuleg skrif, ef menn
levfa sér að ræða viðskiplin
vsð Sovétríkin öðra vísi en
í oflofi. Hitt þykir kormn-
"úmistum jafn sjálfsagt að
svívirða og rægia «11 okkar
V’ðslántí- v«ð aðrar þjóðir,
ssm við böfum verzlað við
öJtlum samain n<* bljótum að
bafa mikil viðskipti við um
langa framtíð.
Það er sannast mála, að
margvíslegur vandi steðjar að
íslendingum í viðskiptum við
umheiminn, oa má segja, að
hann sé þríþættur;
1) íslendingar hafa lengi
fengið um 200 milljónum
meira frá umheiminum en
þeir greiða þangað árlega.
Enda þótt við eigum að
reyna að fá hæfileg lán
til uppbyggingar, er þessi
halli svo mikill, að gera
verður alvarlegar ráðstaf-
anir til að jafna hann.
Þetta er einn erfiðasti
þáttur efnahagsmálanna
heimafyrir.
2) Austur-Evrópuríkin kaupa
liðlega þriðjung af útflutn-
ingí okkar, þar af Sovét-
ríkin helminginn. Nú hafa
Rússar aukið eigin fisk-
veiðar svo stórkostlega, að
menn óttast þá hættu, að
þeir þurfi ekki á íslenzk-
um fiski að halda og geti,
hvenær sem beim þóknast,
gerzt fiskútflytjendur.
3) MiIIi 40 og 45% af útflutn-
ingi okkar fer til landanna
vestan járntjalds, hinna
svokölluðu EPU-landa. Nú
hafa þessi lönd skipað sér
í tvö tollabandalög; hina
„6“ og hina „7“, en íslend-
ingar eru meðal fimm
þjóða á þessu svæði, sem
standa utan við_. Án sér-
stakra samninga getur það
reynzt stórhættulegt ís-
lenzkum útflutningi að
standa utan við þessi
bandalög.
& Skipt! viS
Það er vissulega eðlilegt,
að eyríki umkringt fiskimið-
um selji afurðir sínar til meg-
inlandsríkja,. sem eiga lítil
eða engin lönd að sjó. Þess
vegna hefur það verið ábyrg-
um mönnum fagnaðarefni, að
viðskipti hafa tekizt milli ís-
iands og ríkjanna í Austur-
Evrópu.
Hins vegar hafa verið þeir
annmarkar á þessum viðskipt
um, að þau hafa öll verið á
vöruskiptagrundvelli. Sjálfr
sagt er að kaupa mikið vöru-
magn frá þessum löndum, en
það er óneitanlega fjötur um
fót í viðskintum að reikna
allt á vöruskiptagrundvelli,
sérstaklega fyrir smáþjóð
eins og íslendinga. Það væri
því mikið vinarbragð af Aust-
ur-Evrópuþjóðunum, ef þær
greíddu einhvern hluta við-
skinta sinna við íslendinga i
frjáisum grialdeyri, eins og
b«»r srera við sum önnur lönd.
Efnahasrslefrar framfarir þess-
ara ríkia bafa verið svo örar,
að bær hlióta að geta greitt
í vlaldsrenErri mvnt.
Kommúnistaríkin hafa vöru
skípti sín á milli og eru bau
skipulöpð af Efnahagsstofnun
Austur-Evrópu (OEMA, sem
vestanmenn kalla COME-
CON), er samsvarar Efnahags
stofnun Evrópu (OEEC) í
vestri að ýmsu leyti. Nýlega
hafa sézt merki þess, að for-
ustumenn þessara landa skilji
annmarka járnfastra vöru-
skipta, því losað hefur verið
um ferðamannagjaldeyri inn-
an CEMA.
Hinar stórauknu fiskveiðar
Rússa hljóta að vekja eftir-
tekt íslendinga. Árið 1958 var
sjávarafli Sovétríkjanna 2,9
milljónir lesta, sem var tvö-
falt það magn, sem þau veiddu
1940. Samkvæmt þeirri 7-ára
áætlun, sem nú er í gildi, á
aflinn að verða 4,6 milljónir
lesta árið 1965, sem er 7—8
sinnum meira en allur afli ís-
lendinga árlega. Það er ætlun
Rússa að firnmfalda tölu
stórra úthafstogara á árunum
1959—65. Þar sem landbún-
aðarframleiðsla Sovétríkj-
anna fer nú ört vaxandi, er
mjög ólíklegt, að innanlands-
neyzla Rússi taki við öllu
þessu magni úthafsfiskjar.
Fer þá um fisk nn eins og tin,
aluminíum og olíu — að So-
vétríkin hefji fiskútflutning
í stórum stíl? Hvað þá um ís-
lenzka markaðinn?
Allt eru þetta alvarleg
vandamál. Eina von fslend-
inga er sú, að skilningur á
eðlilegri verkaskiptingu með-
al þióða heims verði slíkur,
að fiskveiðar íslend'nga verði
ekki óþarfar. Vonandi bera
samningarnir í Moskvu góðan
árangur og vonandi verður
þróun framtíðarinnar sú, að
eðlileg. viðskipti haldist milli
íslands og Austur-Evrópu.
ToS
Gagnstætt hinum fast-
reyrðu vöruskiptum Austur-
Evrópu þróast nú verzlunar-
mál Vestur-Evrópu ört í átt-
i.na til tolla- og haftafrels s
á stórum svæðum. Því miður
erú þessi svæði enn tvö og
samkomulag um sameiningu
þeirra hefur ekki náðst. ís-
lendingar standa nú utan
beffgja bandalaga, en það get-
ur haft þær afleiðingar, ef
engar sérstakar ráðstafanir
verða gerðar, að tollar hækki
á íslenzkum fiski, meðan þátt-
tökuríkin selja hvert öðru
fisk tollfrjálst. Fiskiðnaður
Norðvestur-Evrópu gæti þá
orðið mjög hættulegur keppi-
nautur á þeim mörkuðum,
sem íslendingar hafa (og fara
ört vaxandi t. d. í hraðfryst-
um fiski) á þessu svæði.
Það er vegna þessara alvar-
legu vandamála íslendinga á
svæði, sem keypt hefur 40—
50% af útflutningi okkar,
sem þeir Gvlfi Þ. Gíslason og
Jónas Haralz, viðskiptamála-
ráðherra og skrifstofustjóri
hans, eru nú í París. Hér þarf
að finna framtíðarlausn, því
ísland getur ekki í þessum
efnum frekar en öðrum stað-
ið utan við framvindu þess-
ara mála í umheiminum eins
og viðundur í heimi frjálsra
ríkja.
Fáar þjóðir heims hafa
hlutfallslega eins mikil ut-
anríkisviðskiuti og íslend-
ingar. Til viðskipta þarf að
minnsta kosti tvo aðila, og
það býðir því ekki að berja
höfðinu í stein og neita að
tala við aðrar bjóðir eða
koma nærrj því samstarfi,
sem þær bafa um efnahags-
mál. Svisslendimrar eru svo
hlutlausir. að beir eru ekki
í Sameinuðu bjóðunum. En
bejr standa ekki utan við al-
þióðlegt samstarf í viðskipt-
um.
Til að greiða fyrir alþjóð-
legum viðskiptum eru t'l
ýmsar stofnanir, alþjóða
gjaldeyrisjóður og banki,
OEEC í Párís og fleiri. Það
er því allra hluta eðlilegast,
að menn frá þessum stofnun-
um koroi til íslands, sem er
þar þátttakandi, og íslenzkir
embættismenn fari utan til
þeirra, eins og nú er að ger-
ast með för Gylfa og Jónasar
til Párísar og Jóhannesar
Nordal til Washington. Að-
eins einsýnir öfgamenn eins
og kommúnistar, gera veður
út af. slíkum samskiptum <
af því/að þeir þola enga þátt-
töku Islendinga í samtökum
hins frjálsa heims.
HVAÐ ER AÐ GERAST í VIÐSKIF TAMÁLUM ÍSLENDINGA?
☆ Skrlf nm
Kort þetta gefur svipmymd af því, sem hefur ver.ið að gerasl í viðskiptamálum þjóðairinnar.
Austur í Moskvu er fjölmenn sendinefnd að semja vi'ð Sovétríkin um viðskipti-næstu iþriggja
ára, en Rússar hafa keypt af okkur fyrir um 150 milljónir árlega. í París hafa Gylfi Þ. Gísla-
son og Jónas Haralz setið fundi OE'EC, þar sem rætt hefur verið um tollabandalögin tvö, er
samtals hafa keypt af íslendingum fyrir um 450 milljónir árlega. Vestur í Washingiton ræðir
Jóhannes Nordal við alþjóðlegar gjaldeyrisstof nanir. sem ísland er aðili að.
Dagblöðin okkar hafa gert
sér tíðrætt um réttaröryggi
og skrif um dómsmál undan-
farið. Það kemur í ljós, að
Morgunblaðinu þykir ódrengi
lega farið með Guðlang bæj-
arstjóra í 'Vestmannaeyjum.
Þjóðviljinn kvartaði undan
meðferð Sigurðar Sigmunds-
sonar, Tíminn ber hönd vfir
höfuð Hannesar og illa þótti
Alþýðublaðinu á sínum tíma
sum jönnur blöð hegða sér
viðkomandi Ingimar Jóns-
syni.
Öll eru blöðin sammála,
þegar ÞEIRRA EIGIN MENN
eiga í hlut. En viðhorfin virð-
ast ger.breytt, þegar þau
skrifa um andstæðinga sína.
Þá roá láta allt fjúka, órök-
studdar fullyrðingar, róg og
níð. Á þennan hátt hafa menn
verið teknir fyrir og reynt —1
stundum með árangri — að
rægja frá þeim tiltrú og æru
og eyðileggja þá sem virka
þátttakendur (. stjórnmálum
eða öðrum þáttum opinbers
lífs. Sérstaklega hafa Alþýðu-
flokksmenn orðið fyrir barð-
inu á slíkum rógsherferðum
af hálfu kommúnista, sem
hafa „t.ekið fvrir“ hvern for-
ingia Alþýðufiokksins á fæt-
ur öðrum.
í þessum efnum stendur ís-
lenzk blaðamennska mjög að
baki .öðrum siðuðum löndum.
Hér þarf að verða bót á frétta
flutningi frá opinberum mál-
sóknum og rannsóknum, og er
það alvarlegt íhugunarefni
fyrir dómsyfirvöldin. Frjáls-
leg en ábvrg fréttaþjónusta
á þessu sviði sem öðrum er
nauðsyn í nútíma lýðræðis-
þióðfélagi. Hins' vegar verða
flokkarnir og blöðin að hætta
hinum taumlausu ofsóknum,
sem haldið er uppi á einstaka
menn án þess hægt sé að verj-
ast eða hafa hendur á. í þessu
sambandi þarf vafalaust að
gera meiðyrSalöggjöf strang-
ari og virkari hér á landi, en
hún er nú mjög lítils virði og
dómar eftir dúk og disk í
meiðvrðamálum varla teknir
alvarlega.
Það er að sjálfsögðu ná-
skvlt þessum þönkum, að
réttargæzla í landinu verð-
ur að vera svo virk og ströng
að þjóðin sannfærist um, að
hið sama gangi yfir alla
landsmenn og leitað sé
hinna seku í hvaða óreiðu-
máli sem upp kemst. Það er
nauðsynlegt fyi’ir framtíð
þjáðarinnar — miklu nauð-
synlegra en flest önnur dæg
Framthald á 14. síðu.
17. jan. 1960 — Alþýðuþlaðið