Þjóðólfur - 30.05.1863, Blaðsíða 4

Þjóðólfur - 30.05.1863, Blaðsíða 4
— 120 voru jafnvel einhverjar hinar beztu og heppileg- ustu af þeim sögum er vér heyrðum í æsku. Önnurgreinin íþessum aðalkafla, um töfrahrögð, er að voru áliti mjög ágæt og ítarleg, og lýsir næsta vel bæði því, með hversu einstaklegri alúð liöfundrinn hefir safnað öllu því sem hér að lýtr, og hve glöggsæinn og skarpvitr hann er í því að fara með efni sitt. Vér ætlum að hér muni mjög litlu við að bæta, og viljum t. a. m. benda lesend- um bókarinnará frásagnirnarum tilberann, þessum orðum vorum til sönnunar. Líklegt er nú reyndar, að nokkuð mætti finna fleira um galdr og særíng- ar en til fært er í þessari grein, ef allt væri saman tínt, en þó svo kunni að vera, furðar oss miklu meira á því, hve mikið höfundrinn heflr hér get- að til fært heldren það, þó eitthvað kunni fleira að flnnast. Einhver skemtilegasti kaflinn í þessari grein er um kraptaskáld og ákvæðisvísur þeirra, en þar ætlum vér að nokkru hefði mátt við auka, og allmargar fleiri vísur höfurn vér heyrt þess efnis; en það er sá hængr við mikið af slíkum ákvæðis- vísum, að þær eru svo stórorðar og illorðar að varla eru hafandi yfir. {>riði kaflinn í þessum aðalsagnaflokk, u'm .einstaka galdramenn, er nú eins og geta má nærri bæði lángr og fjölskipaðr og næsta skemtilegr; og þóað margir íslendíngar eða jafn- vel allilestir hafl heyrt töluvert um Sæmund fróða og aðra hans nóta, þá munu þó næsta fáir hafa heyrt meira en svo sem helmíngi nemr af því er hér er talið. f>að yrði oflángt, eptirtilgángi þess- arar litlu greinar um þjóðsögurnar, ef fara ætti að færa hér til nokkur dærni eða nokkuð sýnishorn af þessum sögum, og vér vonurn, að bókin komist svo í almcnníngs hendr að þess gjörist eigi þörf. Fjórði aðalflokkrinn: Náttúrusögur, skiptistí sex greinir: dýrasögur, grasa og og steina, loptsjóna og túnglsögur, sjóar og örnefnasögur. í>ó að þessi aðalflokkrinn skiptist nú í svo margar greinir, er hann þó að sínu leyti styztr í bókinni, er bæði kemr af því, að varla mun sama stund á lögð hjá almenníngi að safna þesskonar eðr taka eptir því, og svo líka af því, að svo margar af þesskonar sögum eru annara hluta vegna dregnar undir aðra þætti í bókinni. En eins og þessi þáttrinn er margskiptr, eins kennir þar líka margra grasa, og óvíða mun fjólfræði höfundarins, alúð hans og eptir- tekt eptir svo mörgu er virðist í fyrstunni smá- vegis, fýsa sér betr en í þessnm þætti. Vér höfum nú þannig stuttlega lýst hinum einstöku köflum þessa fyrra bindis þjóðsagnanna og vér vonum að flestum lesendum verði sömu orð á munni eptir lestr þeirra og oss: »þökk og heiðr sé höfundinum». Ilann hefir hér leyst svo drengilega eitt hlutvarp í bókmentum vorum, að vér þortim að ftillyrða, að fá rit um íslenzk efni hafa komið frá hendi vor íslendínga um lángan aldr jafn vel af hendi leyst; og eins og rit þetta hefir þegar vakíð þá eptirtekt, að ekki einúngis Danir og Norðmenn heldr jafnvel Englendíngar eru nú farnir að leggja út kafla úr því á sínar túng- ur, og verðr þannig bæði höfundinum og Iandi voru til mikils sóma, eins er vonandi, að vér Is- lendíngar sjálfir séim eigi svo skyni skroppnir, að vér kunntim eigi að meta það sem höfundrinn hér hefir látið oss í té. Eitt er að síðustu, er vér ekki megum leiða hjá oss, og það er að skora fastlega á höfund-/ inn sjálfan, að skrifa formála eðr eptirmála við bók- ina áðren henni er Iokið; því þóað vér viljum fúslega játa, að margar góðar athugasemndir sé í bráðabyrgðarformála þeim, sem er saminn fyrir þessu fyrra bindi, þávita þó allir, að hver er síniim hnút- um kunnugastr, og því getum vér ekki a;tlað nein- nm nema Jóni Árnasyni sjálfum að skrifa formála fyrir þjóðsögunum, er lýsi sannlega og réltilega hans eigin skoðtin og tilgángi með fyrirtæki sitt, og þetta er svo ríkt í huga vortim, að vér hefðim fremr kosið, að beðið hefði verið með formálann þángað til náð varð til hófundarins sjálfs. S. SJc. Um lcelmákenslu og lcrufningu dauðra manna. íslendíngar hafa sem von er lengi óskað eptir því, að læknakensla kæmistá hér á landi, en þeirri ósk þeirra fylgir þá um leið sú skylda frá þeirra hálfu, að þeir mega engan óbifr hafa á því, þó Iíkskurðr tíðkist meira en áðr hefir verið. Að kenna læknisfræði án líkskurðar er eins ómögulegj;, einsog þnð er óþenkjanlegt að gjóra nokkurn þann að i>úrmakara«, sem aldrei hefir séð inní úr eða stundaklukku. Sá sem ætlar sér að gjöra að sigr- verki þegar það er úr lagi gengið, hann verðr og að þekkja alla parta þess. Eða hver vill trúa manni fyrir aðgjörð á sigrverki, sem aldrei hefir séð inn- aní það? Líkskurðr hefir og á hinn bóginn enganvegin svo hryllilegt útlitvið sig, eins og surnar kerlíngar og þeirra líkar kunna að gjöra sér í grun; hitt er lángtum hryllilegra, er vel getr að borið, þar sem lík eigi eru krufin, að verða hviltsettr; og hversu margir munu þeir eigi vera hér á landi,[er

x

Þjóðólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðólfur
https://timarit.is/publication/72

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.