Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1996, Page 46

50
ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS
ekki miklar, því ljósmyndaefni þolir illa að þenjast út og dragast saman
eftir duttlungum loftlagsins. Sem dæmi má nefna að filma þornar upp og
springur í miklum þurrki (undir 20 prósent) en í miklum raka (yfir 60
prósent) er hætta á að örverur og skordýr fari á kreik og eyðileggi hlut-
ina, enda þrífst slíkur ófögnuður best í raka og hita. Gler þolir ekki mik-
inn raka og getur fengið svokallaða glerveiki, en þá verður það matt og
þokukennt. Það er ein ástæðan fyrir að emúlsjónin losnar frá glerplöt-
unni.
Lýsitig og útjjólublátt Ijós
Ljós er orka sem með tímanum eyðileggur ljósmyndaefnið; það upplitast
smátt og smátt og hverfur að lokum alveg. Ljós skiptist í útfjólublátt,
sýnilegt og innrautt ljós. Skæðasti óvinurinn er það útfjóubláa. Það er
mun orkumeira en sýnilegt ljós og hefur því skaðlegri áhrif, á þann hátt
að eyðileggingin verður meiri og hraðari. Sem dæmi má nefna að ljós-
mynd upplitast á nokkrum mánuðum ef hún er óvarin gegn sólarljósi.
Enda er orkumunurinn á útfjólubláu ljósi sólar og ljósaperu allt að tutt-
ugufaldur.
Þó að ljósaperan sé ekki eins mikill skaðvaldur og sólarljósið, er það
alls ekki hættulaust ljósmyndaefninu. Flúorpera hefur þann kost, að hún
gefur frá sér mun minna innrautt ljós en venjuleg pera og endist að auki
betur. Innrautt ljós hefur áhrif á vatnsinnihald hluta. Galli flúorpera er þó
sá að lýsingin frá þeim er „flatari” og þær gefa frá sér tíu sinnum meira
útfjólublátt ljós en venjulegar perur.
Sérstakar hlífar fást til að smeygja utan um flúorperur og sía útfjólublá
ljósið frá. Einnig eru til sérstakar perur ætlaðar söfnum.
Ljósmyndir á að geyma í myrkvuðum geymslum og takamarka mjög
ljósanotkun notenda, þannig að lýsing verði ekki meiri en 50 lux að
meðaltali og útfjólublátt ljós ekki meiri en 75 microWatt/lumen, að
meðaltali.
Mengun
Hluti súlfíðskemmda í ljósmyndaefni er vegna mengunar, en þar á ég til
dæmis við brennisteinssambönd sem myndsilfur er sérstaklega viðkvæmt
fyrir. Undir mengun fellur áðurnefnt formaldehyd sem breytist í maura-
sýru í miklum raka og nítrógendíoxíð sem myndar saltpéturssýru með
raka út loftinu.
Ymsar erlendar rannsóknir sýna greinilegan mun á safngripum
geymdum í borgum annars vegar og landsbyggðinni hinsvegar. Rann-