Heimskringla - 15.08.1923, Qupperneq 3

V/INNÍPEG, 15. ÁGÚST, 1923
HEIMSKRINGLA
3. BLAÐSIH
Eu best sögðu lömbin til um ár-
gæ.-kuna. Eg hefi hvergi á landinu
eéð jafnmargt tvílembt og í
S.randasýslu. Það er algengt að
í*já 3, 5, 7 rcr saman og allar tvf-
lembdar. Eg heyrði sagt að einn
maður ætti 29 ær, en lömbin yæru
60. Tvær þrílembdar, en hinar all-
ar tvílemdar.
Munur góðæri.s og harðinda er
alstaðar mikill á fslandi. En hvergi
meiri en í sumum útlcjálka- og
hlunnundasveitum. Þessvegna geta
þær orðið ærið misjafpar fregnirn-
ar sem ferðamennirnir flytja frá
þessum héröðum, eftir því hvernig
þeir hitta á.
Ólafsdalur.
Eg ætla ekki að bæta miklu við
það sem ritað hefir verið um ofafs-
vfk. Eg var þar síðustu nóttina í
Dalasýslu. Mér fanst/ það vera að
stíga fæti á heilagan stað að koma
að ólafsdal* Kom þangað á yndis-
lega 'fögru vorkvöldi. Álftahópur-
inn á Gilsfirði fagnaði gestinum.
Og svo túnið — fallegasta túnið
sem eg hefi séð.
Það er mjög á vörum manna nu
og reyndar líka sumstaðar í verki,
að halda ui>i>i veg og virðingu
frægi’a sögustaða - einkum forn-
frægra sögustaða. Á þeim stöðura
vænt a menn þess, að minningarnai
um dáð og afrek forfeðranna hvetji
núlifandi kynslóð til manndóms-
verka. Og l>etta er alveg rétt á litið,
Söguminningarnar eiga inikinn
mátt. En sýnu áhrifameira er þó
að geta bent á verkin «jálf sam-
fara söguminningunum.
Söguminningarnar eru miklar um
,Torfa í ólafsdal. Forgangsmað-
Aðstaðan er eins góð og liún get-
ur verið um að rita rækilega sögu
þessarar merkilegu hreyfingar.
Skifta raeð sér verkum til þ
hefðu bændur gert töluvert að
jarðabótum, en eftir að þeir hefðu
alment farið að hneigjast að kaup-
’félagsskap, liefðu mikið minkað
Reisa Torfa í ólafsdal minnisvari.a jarðabæturnar. En í þessum orðum
fyrir þa:::i þáttinn af s arfi han •.. er álíka mikill sannleikskjarni og
ef sagt væri, að eftir að Reykvík-
ingar fengu rafmagnið, sætu þeir
altaf í myrkri.
1 beljandi norðanbáli fór eg
í norður með Bjarnarfirði. Hafís-
I inn var sagður stutt undan, hefði
Til íands og sjávar.
Fyrstu nóttina í Strandasýslu j
var eg á Smáhömrum í Tungu- J
sveit við Steingrímsfjörð, hjá |
Birni bónda Halldórssyni, einum
elsta og traustasta fovgöngumann-
inum í kaupfélgsmálum, sein nú
býr í Strandasýslu.
l>ar sá eg fyrst, sem eg sá svo
víða annarsistaðar í Strandasýsiu,
og aðallega í mið og norðurhluta
sýslunnar, höfuðeinkennið á bú-1
skapnuim á mjög mörgum jörðun-
um sem liggja að sjó — samein-
aðan búskap til lands og sjávar.
Gerir þctta búskapinn margfalt
margbrotnari og fjölhæfari.
Allvíða annarsistaðar á Jandinu
hagar líkt til. Menn stunda jöfn-
um höndum land og sjó. Og þó að
í fljótu bragði virðist se::i þetta
séu mikil þægindi, l>á liefir r ynsl
an venjulega orðið sú, að þessi bú
skapur hefir ekki orðið farsæll.
Sjórin hefir dregið menn of mjög
að sér. Þeir hafa vanrækt landbú-
skapinn og orðið svo fyrir áföllun-
um.
Sá sem víða hefir farið um landið
þekkir þessar sveitir úr. Þær
eru sumar einna bognustu sveitir
landsins. Man eg eftir að héraðs-
maður lýsti fyrir mér einni slíkri
sveit: Bæjaraðirnar voru tvær:
önnur með fjallinu, hin meðfram
sjónum. Eingöngu stundaður land-
búnaður á hinum fyrnefndu en út
ur var hann í orðsins besta skiln- j ræði megfraln á hinum. Og það
ingi um þýðingarmestu atriði
landbúnaðarins: ræktun lands og
búpenings og úætta verzlun.
Verkin hans eru einnig öllum
eýnileg enn. Kaupfélögin Dala-
manna tvö, Króksfirðinga eitt og
Strandamanna þrjú eru öll skil-
skar úr hvað efnahagurinn var yf
irleitt miklu betri á bæjunum sem
eingöngu stunduðu landbúnað.
Svo hættu þeir við útræðið flestir,
og þá komst meira samræmi á.
Eg ihélt að þetta væri algild regla
— þangað til eg kom norður í
getin börn hans. Víða um Saurbæ-1 strandasýslu. Vitanlega liafði eg
inn má enn þá sjá jarðræktarfram-1 séð ])ennan tvöfalda búskap bless-
kvæmdir hans. Og heima í Ölafs-1 agt vel á einstaka stað. En ekki
dal tala allir hlutir, úti og inni, um fyr en j Strandasýslu að han bless-
hinn afkastamikla framkvæda- ‘ aðjst vel pjá heildinni.
sést af fjöllum. Haglgusurnar
buidu á hestum og mönnum ann-
að kastið. En l>á komuin við undir
kvöld að lítilli jörð, hlunninda-
lausri held ieg, Reykjavík við
Bjarnarfjörð. Við sóttum svo að,
að þar var bóndi að vinna í flagi
með sonum sínum uppkomnum, og
aðkeyptum mönnum. Þelr voru
sjö þarna að vinna að túnræktinni.
Tveir hestar gengu fyrir diska-
lierfi, en Hólasveinn stýrði.
Þetta þótti mér allra skemtileg- ■
asta aðkoma aö bæ í allri ferðinni.
En erfitt var að rækta tún þarná.
Bratti mikill. mjög grýtt jörð og
vatnsrensli svo mikið að leggja
varð lokræsi t hingað og þangað
jafnframt því sem landið var lagað.
í því sambandi vil eg minna á
það, að nú á, i sambandi við jarð-
ræktarlögin nýju, að gefa út reglu-
geroir meðal annars um það hvað
teljist dagvsverk við túnasléttur.
Og miðast þannig styrkurinn við
það.
Það er ekkert vit 1 því að halda
þeirri reglu að miða dagsverkið
eingöngu við ferfaðmafjölda. Það
verður að taka fult tillit til þess
hvernig landið er, sem unnið er.
Erfiða landið veitir bóndanum
nóga erfiðleika, jiótt það bætist
ekki ofan á að svo fái hann hlut-
fallslega miklu lægri styrk fyrir
það sem hann leggur á sig til rækt-1
unar býlisins. i
Það verður að flokka landið fcft-
ir ásigkomuiagi þess og meta mis-
marga faðrna í dagsverki. Svo verð
ur Búnaðarfélagið að fc-la það þeim
mönnum, sem af hálfu þess taka
út jarðabæiamar, að meta landið
í flokka. Búnaðarfélagið á að vera
raann.
öll hin miklu hús, skólahúsið og ,
hin fjölmörgu útihús, bæði þau
sem búið og skólinn þarfnaðist,
eru enn í ágætu lagi. Þarna er búið
að gera alt mögulegt til þess að
búa i haginn fyrir skólahald og
stórbú. Þessi ágætu hús hrópa á
það, að þarna verði áfram menta-
setur og istórbú.
Eða þá túnið — þúsund hesta,
tún þegar það aftur fær nógan j
áburð, afburða vel sléttað og geysi-1
mikið túnstæði enn, girðingarnar, i
rafveituaðstaðan og ótai margt |
sem nGfna msGttii.
Er nokkurt vit í Því f>'rir ív
ienska rikið að .láta þesc-a aðstöðu
c'motaða?
Þegar stofnaður verður loksins
húsmæðraskólinn við Breiðafjörð
verður að taka það mjög alvarlega
til athugunar, hvort ólafsdalur er
ekki sjálfsagði staðurinn, þrátt
tyrir alt sem á undan er gengið.
Þeiir sem unna landbúnaðinum
Islenzka, og bera ást í brjósti til
bestu forgöngumanna hans, geta
ekki horft upp á það að þessum
miklu verkum Torfa i
Eg held það sé tvennu að þakka
einkum: Annarsvegar því, sem eg
heyrði á svo mörgum þessara
bænda, að iþó að sjórinn sé góður,
þá sé l>ó landbúnaðurinn aðalat-
1 riðið. Þeir leggja sem sé meginá-
hersluna á landbúnaðinn, en hafa
jsjóinn frekar til vara. T. d. sá eg
það, að á þessum slóðum er miklu
útvörður bændastéttarinnai um
þetta efni, eín« c<g önnur.
Eg nefni ekki nema þetta eina
dæmi um jarðræktarframkvæmd-
irnar -em e>r sá. Er. eg gæti nefnt
þau íjölmö' g £n þjt<a hvti þn j f
voru bæði almennar og miklar j
styrkir þt.ð sem áður er sagt hér aö
framan, um buskapinn bæöi til
' i . 's og . s- í and.isj.
Vothey og bókasöfn.
Það mun teljast dálítið ein-
kennilegt að setja þetta tvent hvað
við hliðina á öðru: Vothey og bóku
söfn. En það er gert með ráðnum
liug. í þe««u tvennu sá eg einnu
merkilegustu menhingarmerkin í
Strandasýslu, önnur en iarðabæt-
urnar.
j 1 nyrsta hluta Strandasýslu er
mjög óþurkasamt, einkum þegar
iíður á sumar. En i Steingríms-
firði víða telst frekar þurkapláss
og í suðursýslunni eru þurkar ekki
sjaldgæfari en alment gerist á land
inu. Yfirleitt má því segja aö veð-
nrfarið knýi Strandamenn ekki ti!
; þo<s fremur en alment gmist að
eignast, votheystóftir.
En á stórum svæðum í Stranda
sýslu eru 1—5 votheystóftir nálega
á hverjum einasta bæ og alstaðar
eru þær mjög algengar. Og allir
rómuðn einum munni þes<a ný-
breytni.
'Gera má ráð fyrir að það hafi
flýtt fyrir að tiltölulega margir
Hvanneyringar erd i Strandasýslu.
En þetta atriði sýnir það áþreifan-
lega, að þarna norður frá búa
bændur, sem eru viðbragðsfljótir
að hagnýta sér nýjar framfarir i
landbúnaði og telja ekki eftir sér
þá áreynslu sem því fylgir að taka
upp að nokkru nýtt búskaparlag.
Þetta er hið gleðilegasta menning-
armerki og mikil sæmd fyrir hér-
aðið.
j En í þessu efni er því miður ekki
hægt að segja hið sama um alla
landshluti. 1 Borgarfirði t, d., þar
sem eg' er einna kunnugastúr, efa
eg að votheystóftir séu nema á
þriðja eða fjórða hverjum bæ.
Þetta dæmi Strandamanna ætti að
1 verða öðrum héröðum til mikillar
upphvatningar. Og það er ekki ein-
göngu grasið, heldur líka þarinn,
sem settur er í votheystóftirnar.
| Þá eru bókasöfnin. Eg sá tvö
þeirra, en mér var sagt að þau
væru í hverri sveit. Væru mjög
mikið notuð og alm'enn þátttaka.
Þau sem eg sá voru bæði mikil og
góð.
(Framhalcl á É. sf5u)
Dr. Kr. Austmann
848 Somerset Block.
Sími A 2737
Viðtalstíml 7—8 e. h.
Heimili 469 Simcoe St.
Sími B 7288
Arnl Andfraui
DR. C- H. VROMAN
|| TannUeknir
ÍTennur ySar dregnar eSa lag-
aSar án allra kvala
Tajsími A 4171
, ■505 Boyd Bldg.
K. P. |
GARLAND & ANDEREON \
L#(,Fa.W)i\c \ k
PlionetA-JilPT
Electric Kullwuy i liamucn (
A Arborg 1. og 3. þriðjudag h. m. '
L--------------------------------
H. J. Palmason.
Chartered Accountant
307 Confederation Life Bldg.
Phone: A 1173.
Audits, Accounting and Income
Tasr Service.
Winnipeg
EapesÐsisBE:
Dr. A. Blöndal
818 SOMERSET ELDG.
Talsími N 6410
Stundar sérstaklega kveiisjiík-
dóma og barna-sjúkdóma. Að
hitta kú 10—12 f.ih. og 3—5 eh.
Heimiti: 806 Victor St
Sími A 8180.......
Dr. M. B. HaUdorson
401 Boyd Bldfc.
Skrlfstofusími: A 3674.
Stundar sérstaklega lungnasjúk-
dóma.
Kr aí finna &. skrifstofu kl. 11—11
f h. og 2—6 e. h.
Heimili: 46 Alloway Ave.
Talsíml: Sh. 3168.
Talsímar: N 6215 og A 7127
Bonnar, HoIIands & Philp,
lögfræðingar.
6034 Electric Railway Chambers
WINNIPEG
meiri áliersla lögð á það en ann-
arsstaðar, sem eg liefi kynst, að
nota vel til skepnufóðurs og áburð-
ar alt sem til fellur frá sjó.
Hinsvegar er eg ekki i vafa um,
að hinn öflugi .samvinnufélags-
skapur Strandamanna hefir forðað
þeim frá fjölmörgum áföllum. En
eimnitt í líkum sveitum mörgum
annarsstaðar hefir saiuvinnan átt
erfitt uppdráttar.
Þessi athugun var eitt hið gleði-
legasta sem eg sá á Ströndum.
Þarna gefa Strandamenn öðrum
héröðum, þar sem líkt stendur á
merkilegt fordæmi. Landbúnaður-
inn á að vera aðalatriðið, en sæta
höppunum frá sjónum og nota sem
best þannig að þau styrki hinn ör-
ólafsdal ugga atvinnuveg, landbúnaðinn.
ViSgerðin á skóm yðar •
þarf aí vera falleg
um leið og hún er varanleg og
með sanngjörnu verði.
Þetta fáið þér meS því að koma
með skó yðar til
N. W. EVANS
Boot and Shoe Rcpair
A horni Arlington og Sargent
Phones: '
6225. Heim.:
TaUfrnl, A8*S»
Ðr. J, Q. Snidal
Portag< Av.
TANJTL,CKKNIR
014 Somrmet Rlovk
WINNlPErt
Dr. J. Stefánssoo
216 MEDICAI, ARTS BLDG,
Hornl Kennedy og Graham.
Stundar elnKiinnu aunrna-, eyraa-.
uef- „b kverka-Bjflkdóma.
AS hltta frfl kl. 11 tU 12 f. k.
«K kl. 3 tt 5 e* h.
TalMlmi A 3521,
Helmtl 373 Rlver Ave. 200]
Talsími: A 3521
Dr. J. Olson
Tannlæknir
216 Medical Arts Bldg.
Cor. Graham & Keanedy St
Winnipeg
A 7996
Office: N
Halldór Sigurðsson
General Contractor.
808 Great West Permanent Loan
BWg.. 356 Main St.
Abyggileg ijós og
A figjafi.
Vér ábyrgjunmt y 8ur veraníega og ódital
ÞJ0NUSTU.
ét æskium virSi-ogarfyl«t viSskiíta j»,hTt fyrir VLPK-
SMIÐJUR sem HEIMILJ. Ta!s Main 9580 CONTRACT
DEPT. UmboSsmaSur vor r: re<$ubui»n aS Knna y8ur
,8 tnali og gefa yður kostnaSaráætlun.
Winnipeg Electric Railway Co.
A. IV. McLimont, Gen'l Manager.
Augnlæknar.
204 ENDERTON BUILÐING
Portage and Hargrave. — A 6646
Kemur til Selkirk hvern laugardag
Lundar einu sinni á mánuöi.
verði enginn gaumur gefinn.
Það verður a. m. k. að gera þá
kröfu til þeira manna, sem ei?a
að ákveða skólanetriið við Breiða-
fjörð, að þeir komi fyrst í ólafs-
dal.
Það er ekki gott til afspurnar
l>að ræktarleysi og það festuleysi
sem lýsti sér i þvi, ef núVerandi
kynslóð léti verk Torfa í Ólafadal
falla í gleymsku. —
Og loks eitt áður en eg skil 'll ferðinu.
ólafsdal. Það fer að líða að því
að 25 ár séu liðin síðan Torfi í
ólafsdal hóf sína merkilegu kauþ-
félagsstarfsemi við Breiðafjörð.
Húnvetningar hafa ritáfc merki-
legt minningarrit um það afmæli
samvinufélagsskaparins hjá sér.
Samverkamenn Torfa eru enn
margir á llfi: Guðjón Guðlaugs-
son, Guðmundur Pétursson í 6-
feigsfirði, Björn Halldórsson á
Smáhömrum, Grimur Stefánsson í
HÚsavík, ólafur F.ggertsson í
Króksfjarðarnesi, Benedikt Magn-
ússon í Tjaldanesi, Bjarni Jensson
í Ásgarði o. fl. o. fl.
Samhiliða örnggur samvinnufélags-
skapur, og alt fer vel.
Jarðabætur.
Mörg ár eru liðin síðan unnar
hafa verið jafnmiklar og almenn-
ar jarðabætur á landinu og í vor.
Eg efa að þær hafi nokkru sinni
verið jafnalmennar, a.m.k. í þeim
héröðum sein eg fór uin: Borgar-
firði, Dölum og Ströndum. Vitan-
lega er það meðfram að þakka ár-
Eg held að mér sé óhæt að full-
yrða að undantekningarlanst liafi
verið, eða var verið að vinna að
túnasléttum á hverjum einasta bæ
sem eg kom á í allri ferðinni. Og
langvíðast sá eg það á i>æjunum
líka, sein eg fór hjá. Sýnu minna
var um húisagerð og girðingar.
Veldur aðkeypta efnið. ,
Að þessu leyti var þetta lang-
ánægjulegasta ferðin sem -eg hefi
farið um dagana. ósannar þetta
mjög greinilega þau orð sem einn
merkur Reykjavíkúr þingmaður lét
sér einu sinni um ínunn fara á al-
þingi. Hann sagði að áður fyr
KOL ! - - KOL!
HREINASTA og BESTA TEGUND KOLA.
bæöi til HEIMANOTKUNAR og fyrir STÓRHÝSI.
Allur flutningur með BIFREIÐ.
Simi
Empire Coal Co. Limited
: N 6357—635S. 603 Electric Ry. Bldg. 11
VV. J. Lindai J. H. Lindal
B, Stefánsson
Islenzkir lögfraeð'íngar
? Home Investment Building,
(468 Main St)
Talsími A4963
Þeir hafa einnig skrifstofur að
Lundar, Riverton, Gimli og Piney og
eru þar aS hitta á eftirfylgjandi
tímum:
Lundar: Annanhvern miðvikudag.
Riverton: Fyrsta fimtudag í hverj-
um mánuði.
Gimli: Fyrsta Miðvikudag hvers
tnánaðar.
Piney: Þriðja föstudag í mánuði
hverjum.
Daintry’s Drug Store
MeSala sérfræíingur.
‘Vörugaeði og fljót afgreiðsla’'
eru einkunnaorrð vor.
Horni Sargent og Lipton.
Phone: Sherb. j ] 66.
4. S. BARDAL
selur llkkistur og annast um út-
farlr. Allur útbúnaíur sá beztl
Ennfremur selur hann allskonar
minnlsvart5a og legstelna_^_:
843 SHERBROOKE ST.
Fbooet N 0607 WINNIPKG
mrs. swainson
627 Sargent Ave.
Kefir ávalt fyrirliggjandi úrvala-
birgSir af nýtírku kvenhíttum.
Hún er eina ísienzka konan sem
slfka verzlun rekur í Winnlpeg.
lslendingar, látiS Mrs. Swaín-
son njóta viSskifta ySar.
Heimasiml: B. 3075.
TH. JOHNSON,
Oymakari og Gullamiðuj
Selur glftingaleyfisbréf.
Sflrntakt athypll veitt pöntunut*
og vitJKjöröum útan af lamU
264 Main St. Phone A 4637

^ýjar vörubirgðir
Timbur, Fjaivi3ur af öllunt
tegundum, geirettur og aS*-
korvar aðrir strikaðir tiglar, 4iurSu og gluggar.
KomiS og sjáiíJ vörur. Vér eruro aetfð fúsir a3 sýna.
þó ekkert »é keypL
The Empire Sash & Door Co.
L I m I t • d
HENRY AVE EA5T WINNIPEG
ARNI G. EGGERTSON
íslenzkur lögfrseSmigur.
hefir hemúld til þe»« a8 ffytj®
mál bseíi í Manitoba og Saek-
atchevan.
Skrifstofa: Wynyard, Sask.
t----------------------------------
R ALP H A. C O O P B R
Registered Optometrist & Opticimm
762 Mulvey Ave., Fl Rouge.
WINNIPEG
Talsími Ft. R. 3876.
övanalega nákvæm augnaskoðun,
og gleraugu fyrir minna rertJ ea
vanalega gerisL
J. J SWANSON & CO.
Talsími A 6340.
808 Paris Building, Winnipeg.
Eldsábyrgðarumboðsmenp
Selja og annast fasteignir, út-
' vega peningalán o. s. írv.
UNÍQUE SHOE REPAIRING
HitS óviðjafnanlegasta, bezta o*
ódýrasta skóviðger'Sarverkstæbi I
borginni.
A. JOHNSON
660 Notre Dame eigaads
KING GE0RGE H0TEL
(Á horni King og Alexandra).
Eina íslenzka hóteliS í baenum.
RiSsmaður ,
Tk. BjaraaMB \